KỶ NIỆM 105 NGÀY SINH ĐẠI TƯỚNG HOÀNG VĂN THÁI – VỊ TỔNG
THAM MƯU ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM
Đại tướng Hoàng Văn Thái tên thật là Hoàng Văn Xiêm sinh năm 1915 tại làng
An Khang, tổng Đại Hoàng (nay là xã Tây An), huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình. Là
một trong những tướng lĩnh có ảnh hưởng quan trọng nhất trong lịch sử hình thành và
phát triển của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông là Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên
của Quân đội Nhân dân Việt Nam, đóng vai trò quyết định trong nhiều chiến dịch quan
trọng trong Chiến tranh Việt Nam như Chiến dịch Biên giới thu đông 1950, Trận Điện
Biên Phủ (1954), Chiến dịch Tết Mậu Thân (1968), Chiến dịch năm 1972, Chiến dịch
Hồ Chí Minh. Ông cũng là một trong những nhân vật chính trị cao cấp của nước ta,
từng giữ chức Thứ trưỏng Bộ Quốc phòng, Đại biểu Quốc hội khóa VII, ủy viên Ban
Chấp hành Trung ương Đảng khóa III, IV, V.
Thân sinh của ông là cụ Hoàng Văn Thuật, từng làm Tổng sư của tổng Đại
Hoàng. Chịu ảnh hưởng từ thân phụ, từ nhỏ ông có tiếng là một học sinh chăm học,
ham hiểu biết. Tốt nghiệp bằng tiểu học Pháp Việt loại ưu, tuy nhiên, do hoàn cảnh gia
đình khó khăn, năm 13 tuổi, ông đã phải bỏ học đi làm thuê rồi đi cắt tóc. Năm 15 tuổi,
chứng kiến cuộc nổi dậy của nhân dân Tiền Hải hưởng ứng phong trào Xô Viết Nghệ
Tĩnh, ông bắt đầu chịu ảnh hưởng sâu sắc của phong trào cách mạng. Năm 18 tuổi,
ông đi làm thợ mỏ than Hòn Gai (Quảng Ninh). Một thời gian sau, ông đến làm thợ tại
mỏ thiếc Tĩnh Túc (Cao Bằng). Tại đây, ông được những người bạn phu mỏ giới thiệu
tuyên truyền về chủ nghĩa Cách mạng. Do tham gia các hoạt động bãi công và chống
lại sự bóc lột của chủ mỏ, ông bị đuổi việc và trở về quê hương vào năm 1936.
Bấy giờ, phong trào Mặt trận Nhân dân Phản đế Đông Dương đang phát triển
rộng khắp. Lấy danh nghĩa mở lớp dạy âm nhạc, ông tập hợp các thanh niên tham gia
hoạt động đoàn thể. Chỉ sau vài tháng số học viên trong làng phát triển nhanh. Hội
tương tế lên tới 170 hội viên do ông Lương Thúy làm Hội trưởng, Hoàng Văn Xiêm
làm Thư ký. Qua các hoạt động đó, ông cùng các bạn bí mật rải truyền đơn, vận động
nhân dân chống sưu cao thuế nặng, chống bắt phu bắt lính, đấu tranh đòi quyền tự do
dân chủ. Do những hoạt động tích cực của mình, ông được chú ý và được giới thiệu
kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương trong tháng 3 năm 1938.
Tháng 4/1938, chính phủ Mặt trận bình dân (Pháp) đổ. Chính quyền thực dân
Pháp đàn áp phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương. Những người hoạt động trong
phong trào đều bị truy bắt hoặc phải rút vào hoạt động bí mật, trong đó có cả Hoàng
Văn Xiêm. Tháng 9 năm 1940, do bị chỉ điểm, ông bị bọn thực dân Pháp bắt giải về
phủ Kiến Xương giam giữ. Lợi dụng việc bảo lãnh tại ngoại chờ ngày xét xử, ông
được tổ chức bố trí bí mật thoát ly khỏi địa phương, rút về hoạt động ở vùng Hiệp
Hòa, Lạng Giang (Bắc Giang). Khi về đây, ông được bố trí tham dự lớp huấn luyện
quân sự ngắn ngày và được các ông Hoàng Quốc Việt, Trần Đăng Ninh giảng về chính
trị. Tháng 3/1941, ông được cử lên Bắc Sơn (Lạng Sơn) để tăng cường cho Đội du
kích Bắc Sơn. Tháng 4/1941, ông được phân công làm chỉ huy một tiểu đội du kích
Bắc Sơn.
Ngày 19/5/1941, Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh, gọi tắt là Việt Minh,
được thành lập. Đội du kích Bắc Sơn được đổi tên thành Trung đội Cứu quốc quân thứ
nhất. Để tăng cường đội ngũ cán bộ chỉ huy, tháng 9/1941, ông lấy bí danh là Quốc
Bình cùng với các ông Hoàng Minh Thảo, Đàm Quang Trung, Vũ Lập được tổ chức
cử đi học tại trường Quân sự Liễu Châu, Trung Quốc. Thời gian học tập ở trường, ông
được cử làm trưởng đoàn học viên Việt Nam tại đây. Cuối năm 1943, ông đã trực tiếp