hàng ngày với Mác, và trong đó ông đã cùng với Mác thảo luận những vẫn đề lý luận
chính trị và về sách lược của phong trào công nhân. Từ khi Quốc tế thứ Nhất được
thành lập, Ăng-ghen cùng Mác tiến hành đấu tranh chống bọn theo phái Pơ-ru-đông,
Ba-cu-nin và những kẻ thù khác của Quốc tế.
Mùa thu năm 1870 ông rời Man-che-xtơ đi Luân Đôn và tại đây ông được mời
tham gia Ủy ban Trung ương của Quốc tế thứ Nhất, Mác và Ăng-ghen đã nhiệt liệt
chào mừng Công xã Pari và tìm đủ mọi cách giúp đỡ và ủng hộ. Sau khi Quốc tế thứ
Nhất ngừng hoạt động, Mác và Ăng-ghen lại tiếp tục lãnh đạo phong trào công nhân.
Trong những năm 70 và 80 của thế kỷ XIX, các đảng vô sản có tính chất quần chúng
đã được thành lập trong nhiều nước tư bản chủ nghĩa. Cũng vào thời kỳ đó, Ăng-ghen
đã viết nhiều bài Chống Đu-rinh và tập hợp thành tác phẩm nổi tiếng được xuất bản
vào năm 1877-1878. Trong tác phẩm này, ông trình bày ba bộ phận hình thành chủ
nghĩa Mác: triết học mác-xít, chính trị kinh tế học mác-xít và lý luận chủ nghĩa cộng
sản khoa học. Đồng thời ông đã bảo vệ lý luận mác-xít chống lại sự tấn công của nhà
tư tưởng tiểu tư sản là Đu-rinh và đã đập tan âm mưu của Đu-rinh là muốn làm cho
phong trào công nhân Đức và Đảng Xã hội Dân chủ Đức phải chịu ảnh hưởng của giai
cấp tiểu tư sản. Cũng trong thời gian đó, ông đã tổng kết nhiều tài liệu và khoa học tự
nhiên và xây dựng tác phẩm xuất sắc “Phép biện chứng của tự nhiên”.
Ăng-ghen đã kết hợp lãnh đạo thực tiễn phong trào công nhân cách mạng thế
giới với công tác lý luận sâu sắc. Sau khi Mác mất, ông tiếp tục làm cố vấn và là người
lãnh đạo của những người xã hội chủ nghĩa châu Âu. Ăng-ghen đã tiến hành cuộc đấu
tranh không khoan nhượng chống chủ nghĩa cơ hội trong các đảng công nhân, vạch
trần và phê phán kịch liệt những khuyết điểm của các đảng đó, giúp các đảng đó có
một phương hướng cách mạng trong công tác. Tác phẩm “Phê phán dự thảo Cương
lĩnh của Đảng xã hội dân chủ năm 1891”, viết năm 1891, là một văn kiện quan trọng
của ông đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội.
Vào ngày 5-8-1895 tại Luân Đôn. Trái tim của nhà bác học, người thầy lỗi lạc
bậc nhất của giai cấp vô sản hiện đại trong toàn thế giới văn minh Ph.Ăng-ghen đã
vĩnh viễn ra đi!
Ông ra đi nhưng tư tưởng của Ph.Ăng-ghen về triết học, kinh tế chính trị, chủ
nghĩa xã hội khoa học... đến nay vẫn giữ nguyên tính thời sự và có ý nghĩa quan trọng
đối với công cuộc đổi mới đất nước ta, nhất là trong việc nhận thức và làm sáng tỏ quy
luật vận động tất yếu của cách mạng Việt Nam. Di sản, tư tưởng lý luận và khoa học
của ông còn được nhiều thế hệ nghiên cứu và tìm thấy ở đây những chỉ dẫn không thể
thiếu trên con đường phát triển, đi lên của nhân loại trên thế giới. Những giá trị to lớn
đó đã và đang soi sáng cho con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân, đất nước ta lựa
chọn. Đó là các cuộc đấu tranh chống ngoại xâm thắng lợi, giành độc lập tự do, là con
đường đi lên chủ nghĩa xã hội, về sự kiên định của nhiệm vụ tiếp tục tiến hành sự
nghiệp đổi mới, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập, xây dựng và bảo vệ
đất nước, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Nhân kỷ niệm 200 năm ngày sinh lãnh tụ cách mạng vô sản Ph.Ăng-ghen. Tôi
xin được ôn lại tiểu sử về cuộc đời và sự nghiệp cống hiến hết sức lớn lao của ông với
giai cấp công nhân và nhân dân lao động, làm cho chúng ta càng trân trọng trước tài
năng tuyệt vời, công lao to lớn của ông đã đóng góp cho nhân loại cần lao. Đồng thời,
hết sức kính trọng và học tập ở ông đức tính khiêm tốn, tấm lòng cao thượng, tận tụy
và sự thủy chung trong tình bạn. Ông mãi mãi là tấm gương sáng ngời cho thế hệ trẻ
Việt Nam học tập và noi theo.
Mai Mai