Lịch sử đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh
(15/5/1941 - 15/5/2021)
Tháng 6 năm 1923, vừa đặt chân đến nước Nga Xô Viết, dự đại hội Quốc tế
Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc đã đi thăm nhiều nơi để tìm hiểu về xã hội Liên Xô trong
đó Người rất chú ý đến thiếu niên, nhi đồng. Năm 1925, Hội Việt Nam Cách mạng
Thanh niên được thành lập, Nguyễn Ái Quốc đã cử cán bộ về nước và chọn được 8 em
Việt kiều ở Xiêm (nay là Thái Lan) đưa sang Quảng Châu để bồi dưỡng thành hạt
nhân của Đoàn thanh niên sau này. Tám thiếu niên ấy, người ít tuổi nhất là 12, nhiều
tuổi nhất là 15. Để giữ bí mật, tất cả đều lấy họ Lý, theo đó Bác Hồ lúc này lấy tên và
họ mới là Lý Thụy, hoặc gọi bí danh là đồng chí Vương. Tám thiếu niên họ Lý gồm:
Lý Tự Trọng (Lê Văn Trọng); Lý Văn Minh (Đinh Chương Long); Lý Thúc Chất
(Vương thúc Thoại); Lý Anh Tợ (Hoàng Tự); Lý Nam Thanh (Nguyễn Sinh Thản); Lý
Trí Thông (Ngô Trí Thông); Lý Phương Đức (Ngô Hậu Đức); Lý Phương Thuận
(Nguyễn Thị Tích). Từ giữa năm 1925 cho đến giữa năm 1926, tám thiếu niên này
được Bác tổ chức thành một lớp học riêng vừa để tiếp tục nâng cao trình độ văn hóa
vừa học chính trị theo một chương trình phù hợp.
Ngày 22/7/1926, từ Quảng Châu, Nguyễn Ái quốc đã viết thư gửi Ủy ban Trung
ương Đội Thiếu niên Tiền phong Lênin đề nghị tiếp nhận một số thiếu niên Việt Nam
sang học và được đáp ứng nồng nhiệt. Tuy nhiên, do tình hình chính trị Quảng Châu
diễn biến phức tạp nên chủ trương gửi các thiếu niên Việt Nam sang Liên Xô học tập
không thực hiện được. Phái phản động trong Quốc dân đảng do Tưởng Giới Thạch
cầm đầu đã thi hành chính sách đàn áp, khủng bố những người cộng sản Trung Quốc
và Việt Nam. Trước tình hình hết sức khó khăn, tám đoàn viên theo hướng dẫn của các
Đảng viên đã tùy hoàn cảnh, điều kiện thực hiện nhiệm vụ cách mạng của mình. Một
số về nước như Lý Tự Trọng và Lý Phương Thuận. Một số di chuyển về nông thôn
hoặc vào các nhà máy tham gia công tác vận động quần chúng trên đất nước bạn. Một
số tìm đường sang Liên Xô tiếp tục học tập theo chủ trương của Bác Hồ. Lý Nam
Thanh, Lý Thúc Chất, Lý Anh Tợ cùng các đồng chí Việt Nam khác tình nguyện tham
gia Sư đoàn quốc tế bảo vệ Liên Xô. Đó là ba trong số tám thiếu niên hiếm hoi từ bước
đầu do Bác Hồ giáo dục, rèn luyện, đã trở thành cán bộ, chiến sỹ chiến đấu ngoan
cường vì nghĩa vụ quốc tế cao cả. Cả ba đồng chí đã vĩnh viễn nằm lại trên quê hương
V.I. Lênin vĩ đại tại trận địa phía Nam Matxcơva. Nhà nước Liên Xô đã tặng thưởng
ba đồng chí huân chương cao quý: Huân chương Vệ quốc hạng nhất.
Ngày 3/2/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đảm đương sứ mệnh cao cả
lãnh đạo giai cấp công nhân và toàn thể nhân dân ta đấu tranh giành giải phóng dân tộc
và giai cấp. Từ đó phong trào thanh thiếu niên nước ta ngày càng phát triển mạnh mẽ.
Tổ chức Đội từng bước được hình thành. Từ tháng 6 đến tháng 8 năm 1930, cả nước
nổ ra nhiều cuộc đấu tranh lớn và tiêu biểu là phong trào Xô viết Nghệ - Tĩnh. Các chi
bộ Đảng ở hai tỉnh này đã tập hợp được 513 đội viên thiếu niên cách mạng. Đến thời
kỳ 1936-1939, thực hiện chủ trương chuyển hướng hoạt động của Đảng, Đoàn Thanh