 |
595 nam ngay chien thang tran tot dong chuc dong |
|
|
1 Page 1 |
▲back to top |
Kỷ niệm 595 năm ngày chiến thắng trận Tốt Động – Chúc Động (7/11/1426 –
7/11/2021)
Nhìn lại con đường lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc, khởi nghĩa Lam
Sơn do Lê Lợi và Nguyễn Trãi lãnh đạo là một trong những cuộc chiến tranh giành độc
lập anh dũng, hiển hách nhất của nhân dân ta. Trong bảng vàng chiến công của nghĩa
quân Lam Sơn, chiến thắng Tốt Động - Chúc Động cuối năm 1426 là một trong hai
chiến thắng lớn nhất. Đó là thắng lợi của một trận quyết chiến có ý nghĩa chiến lược
quan trọng đánh dấu bước chuyển biến căn bản cục diện chiến tranh. Chiến thắng Tốt
Động - Chúc Động là một trong những chiến công bất diệt tiêu biểu về quyết tâm tiêu
diệt địch, về tinh thần thần chiến đấu dũng cảm và nghệ thuật quân sự tuyệt vời của
nghĩa quân Lam Sơn.
Cuối thế kỷ XIV đầu thế kỷ XV, triều Trần suy yếu và mất lòng dân nghiêm
trọng. Năm 1400, Hồ Quý Ly phế truất triều Trần, thành lập triều Hồ. Nhà Hồ có đề ra
và thực hiện một số cải cách về chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, xã hội. Công cuộc
cải cách của triều Hồ có một số tiến bộ nhất định, nhưng về căn bản chưa đáp ứng đầy
đủ yêu cầu phát triển khách quan của xã hội. Vương triều mới vì vậy gặp nhiều khó khăn
và bị cô lập về mặt xã hội. Lợi dụng tình thế đó, nhà Minh tiến hành xâm lược nước ta.
Kể từ chiến thắng bạch đằng năm 938, đất nước ta sau năm thế kỷ đã giành lại được độc
lập, nay lại bị phong kiến nước ngoài đô hộ. Trong cuộc chiến tranh giải phóng chống
quân Minh, nghĩa quân Lam Sơn khởi đầu năm 1418 chỉ là một đội quân nhỏ bé với lực
lượng lúc đầu không quá 2.000 người, hoạt động theo lối đánh nhỏ, nhưng rồi dần lên
tạo thành một đạo quân đông mạnh và trở thành một lực lượng hùng hậu đủ sức đánh
tập trung với quy mô lớn, tiêu diệt hàng vạn địch.
Sau 8 năm chiến đấu, một khu vực rộng lớn từ Thanh Hóa vào đến Thuận Hóa
(nam Quảng Trị, Thừa Thiên) đã được giải phóng, tạo thành hậu phương vững chắc của
cuộc chiến tranh giành độc lập. Sau nhiều trận thất bại liên tiếp trên chiến trường Đại
Việt, lực lượng quân Minh bị tiêu hao, tinh thần binh sĩ dần sa sút. Nghĩa quân Lam Sơn
đã đẩy giặc Minh vào thế co cụm phòng ngự bị động ở thành Đông Quan. Tháng 10 năm
1426, Vương thông (Tướng nhà Minh) kéo 5 vạn viện binh vào thành Đông Quan, nắm
quyền tổng chỉ huy quân đội xâm lược ở Đại Việt, nâng số lượng quân Minh ở đây lên
10 vạn. Với một lực lượng lớn trong tay, để giành lại thế chủ động, Vương Thông quyết
định mở cuộc phản công lớn, đánh vào chủ lực của nghĩa quân ở Cao Bộ (Chương Mỹ,
Hà Nội).
Sáng ngày 7/11/1426, Vương Thông cho xuất phát tiến hướng về Cao Bộ. Trước
đó quân ta đã nắm được ý đồ và hướng tiến công của Vương Thông, bộ chỉ huy nghĩa
quân Lam Sơn quyết định bố trí hai trận địa mai phục ở Tốt Động và Chúc Động. Trận
địa Tốt Động tại xã Tụy An, huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây. Nơi đây có cánh đồng khá
sâu và lầy lội, cỏ lác rậm rạp. Đạo quân của địch muốn tiến đến Cao Bộ phải đi theo con
đường qua cánh đồng Tốt Động. Do vậy nghĩa quân đã tận dụng vị trí này bố trí trận địa
mai phục nhằm dồn ép địch vào cánh đồng Tốt Động để đánh. Trận Tốt Động có nhiệm
vụ đánh tan tiền quân của cánh chính binh, tiêu diệt một phần quan trọng sinh lực địch.
Để tranh thủ thời cơ tiêu diệt địch một cách triệt để, làm phá sản hoàn toàn kế hoạch
phản công của Vương Thông, bộ chỉ huy đã bố trí một trận địa mai phục thứ hai tại Chúc
Động.
|
|
2 Page 2 |
▲back to top |
Trận địa mai phục thứ hai được bố trí ở vùng Chúc Động thuộc xã Ngọc Sơn,
huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây. Vùng Chúc Động có địa hình đa dạng, phức tạp và
hiểm yếu. Cánh đồng Chúc động không lầy bằng cánh đồng Tốt Động, nhưng lại nằm
dưới chân núi Chúc Sơn. Có dòng sông Đáy chảy vòng dưới sát chân núi Chúc Sơn và
gần vùng Chúc Động. Trận mai phục này nhằm đánh vào hậu quân của cánh chính binh,
đồng thời chặn đường rút lui của cả hai cánh quân địch sau khi bị thất bại đang tìm
đường chạy trốn về Đông Quan.
Quân ta lợi dụng địa hình vùng Chúc
Động, bố trí một trận địa phục kích
hai bên đường cái. Khi quân địch lọt
vào trận địa, quân ta sẽ đánh bất ngờ
vào đội hình quân địch. Bộ phận mai
phục gần Ninh Kiều có nhiệm vụ sẵn
sàng phá cầu, chặn đường rút lui của
quân địch.
Khi đạo quân chủ lực do
Vương Thông chỉ huy đến vùng Tốt
Động thì quân ta bắn pháo hiệu đánh
lừa địch, để địch tiến sâu vào trận địa
mai phục của quân ta. Khi tiền quân
của địch đã lọt vào trận địa mai phục Sơ đồ diễn biến trận Tốt Động - Chúc Động
ở Tốt Động và hậu quân đã đi qua
hết sông Ninh Giang, quân ta nhất tề xông thẳng vào quân giặc, đánh tan tác đội hình
của chúng, dồn quân giặc vào cánh đồng Tốt Động lầy lội để tiêu diệt. Đội quân ta đã
chặn đứng và đập nát bộ phận tiền quân của địch. Hàng vạn quân địch bỏ xác trên chiến
trường Tốt Động. Vương Thông bị thương dẫn một số tên giặc sống sót tìm đường tháo
chạy về Ninh Kiều. Khi nghe tiền quân bị thua, trung quân và hậu quân của địch bị ùn
lại quãng đường từ Tốt Động đến Chúc động mất hết tinh thần, tìm đường rút lui. Biết
đã mắc mưu ta, Vương Thông vội ra lệnh cho cánh kỳ binh rút chạy về Chúc Động. Rơi
vào trận địa mai phục tại Chúc Động, quân ta vùng lên đánh những đòn quyết liệt vào
cánh kỳ binh và hậu quân cùng với số giặc thoát chết ở Tốt Động chạy về. Cùng lúc đó
cầu Ninh Kiều bị quân ta phá hủy và dòng sông biến thành chiến tuyến cản đường rút
lui của địch chạy về Đông Quan. Kết quả trên 5 vạn quân giặc tử thương, bắt sống trên
1 vạn. Binh bộ thượng thư Trần Hiệp và nội quan Lý Lượng, tướng Lý Đằng bị giết tại
trận.
Trận Tốt Động - Chúc Động đã phá tan kế hoạch phản công chiến lược đại quy
mô của tổng binh Vương Thông, tạo ra bước ngoặt quyết định để tiến lên giành những
thắng lợi mới. Trận đánh này đã dồn đạo quân xâm lược của Vương Thông phải hoàn
toàn co về cố thủ ở một số thành lũy lẻ loi chờ quân cứu viện. Còn nghĩa quân Lam Sơn
thì giành được cả một vùng giải phóng rộng lớn, đồng thời tranh thủ thời gian tăng cường
lực lượng về mọi mặt, chuẩn bị sẵn sàng cho trận tiêu diệt viện binh địch, giành thắng
lợi quyết định kết thúc chiến tranh. Chiến thắng Tốt Động - Chúc Động là một chiến
thắng oanh liệt của quân dân ta trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc đầu thế kỷ
XV. Trên cơ sở thiên thời, địa lợi, nhân hòa, cùng với tư tưởng chỉ đạo “lấy ít đánh
nhiều” và nghệ thuật dùng binh có hiệu quả cao, trận Tốt Động - Chúc Động đã đánh
thắng oanh liệt kẻ địch đông hơn gấp bội. Với đội quân chỉ có 6-7 nghìn người mà đã
tiêu diệt gần 6 vạn quân Minh. Chiến thắng này đã thể hiện nghệ thuật chỉ đạo tác chiến,
|
|
3 Page 3 |
▲back to top |
chiến thuật tài giỏi đầy mưu lược và sáng tạo của bộ chỉ huy Lam Sơn. Đây cũng là một
tấm gương sáng chói về sức mạnh kỳ diệu của quyết tâm, ý chí, nghị lực và tinh thần
quyết chiến quyết thắng của nhân dân ta.
Yên Yên