Đồng chí Nguyễn Phong Sắc (01/2/1902 – 01/2/2022), lãnh đạo tiền bối tiêu
biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam
Ông Nguyễn Phong Sắc (tên thật là Nguyễn Đình Sắc) sinh ngày 1/2/1902
và lớn lên ở làng Bạch Mai (nay là số nhà 152 phố Bạch Mai, phường Cầu Dền, quận
Hai Bà Trưng, Hà Nội), trong một gia đình nhà nho, có truyền thống yêu nước, thương
dân sâu sắc và rất hiếu học. Với tố chất thông minh, nhạy bén, trong quá trình sinh
sống, học tập và trưởng thành, ông đã sớm làm quen và nhanh chóng tiếp thu những
tinh hoa truyền thống của vùng đất Thăng Long văn hiến, truyền thống tốt đẹp của gia
đình, đã giúp sớm hình thành ở ông Nguyễn Phong Sắc tinh thần yêu nước nồng nàn,
thương cảm sâu sắc với những cực khổ
của người dân, đồng thời căm ghét áp
bức, bất công và nêu cao ý chí đấu tranh
bất khuất trước kẻ thù hung bạo.
Tấm gương của người cha là
ông Nguyễn Đình Phúc tham gia phong
trào Đông kinh Nghĩa thục, rồi bị đầy đi
Côn Đảo 5 năm và mãn hạn tù trở về đã
tác động trực tiếp đến tâm trí ông Nguyễn
Phong Sắc. Hơn nữa, chứng kiến cảnh
Đồng chí Nguyễn Phong Sắc
thực dân Pháp đàn áp dã man các chiến sĩ
cách mạng, lòng yêu nước thương nòi,
căm phẫn kẻ thù tàn ác đã thúc đẩy ông
sớm tìm hiểu các tác phẩm có tư tưởng dân chủ tiến bộ. Sau khi đỗ đầu kỳ thi Thành
chung ở trường Bưởi, ông đã từ chối không nhận học bổng đi du học ở Pháp.
Vào làm việc ở Sở Tài chính, ông vẫn giữ quan hệ với nhóm bạn thân từ khi
còn học ở trường Bưởi là Trần Quang Huyến ở phố Công sứ Mi-ri-ben (nay là phố
Trần Nhân Tông), Hồ Trọng Hiếu (tức nhà thơ Tú Mỡ) ở làng Láng, Trịnh Bá Bích ở
phố Bạch Mai. Chính từ nhóm bạn này, Nguyễn Đình Sắc đã được ông Trần Quang
Huyến giới thiệu với các hội viên của Hội Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí.
Cuối năm 1926, ông gia nhập Chi hội đầu tiên của Hội Việt Nam thanh niên cách
mạng đồng chí gồm 11 người do đồng chí Nguyễn Công Thu làm Bí thư. Đây là bước
ngoặt quan trọng đầu tiên, đánh dấu sự biến chuyển trong nhận thức tư tưởng và ông
đã lấy tên mới - Nguyễn Phong Sắc - mang ý nghĩa ngọn gió mới với khát vọng làm
cách mạng thoát khỏi đời nô lệ. Tháng 3-1929, tại số nhà 5D phố Hàm Long, ông là
một trong 8 đảng viên của chi bộ cộng sản đầu tiên trong cả nước.
Sau cuộc họp ngày 27-7-1929 của Ban chấp hành lâm thời Đông Dương
Cộng sản Đảng, hội nghị đã quyết định phân công hai đồng chí Nguyễn Phong Sắc và
Trần Văn Cung vào phụ trách phong trào cách mạng ở Trung Kỳ. Đồng chí Nguyễn
Phong Sắc đã có nhiều đóng góp to lớn cho Đảng bộ và nhân dân Trung kỳ, đặc biệt là
cao trào cách mạng 1930 - 1931 mà đỉnh cao là phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.
Tháng 3-1931, sau khi dự hội nghị Trung ương lần II ở Sài Gòn, đồng chí ra
Trung kỳ, tiếp đó ra Hà Nội, xuống Hải Phòng để phổ biến nghị quyết của Trung ương
thì bị mật thám bắt tại khách sạn Nam Lai, gần Ga Hàng Cỏ, đưa vào Vinh giam cầm
tra tấn dã man. Lo sợ trước cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh và vai trò của một cán bộ cao