Kỷ niệm 205 năm Ngày sinh của Các Mác (5/5/1818 – 5/5/2023)
Các Mác (Karl Heinrich Marx) là nhà lý luận chính trị, là người thầy, người lãnh
đạo phong trào công nhân thế giới, người tổ chức ra Quốc tế thứ Nhất và đồng thời là
người đã cống hiến cho nhân loại những phát minh vĩ đại.
Các Mác sinh ngày 5 tháng 5 năm 1818 trong một gia đình luật sư ở thành phố
Trier, nước Phổ (nước Đức ngày nay). Thuở ấu thơ, Các Mác được xem là linh hồn của
đám trẻ cùng trang lứa, vì ông có đầu óc thông minh, biết bày ra các trò chơi hấp dẫn,
biết sáng tác ra đủ mọi thứ chuyện tưởng tượng…
Năm 1830, khi lên 12 tuổi, Các Mác học trung học ở Trier, có tư chất thông minh,
học giỏi, đặc biệt nổi bật ở những lĩnh vực đòi hỏi tính độc lập, sáng tạo. Bên cạnh đó,
Các Mác còn là người có năng lực về toán học.
Mùa thu 1835, Các Mác tốt nghiệp trung học, sau đó, ông vào trường Đại học
Tổng hợp Bonn để học luật. Sau hai tháng, theo lời khuyên của cha, Các Mác theo học
ở trường Đại học Tổng hợp Berlin. Ngoài luật học, sử học và ngoại ngữ, Các Mác bắt
đầu đi sâu nghiên cứu triết học. Năm 1837, Các Mác bắt đầu nghiên cứu kỹ tác phẩm
của Hêgel (1770 -1831) – một triết gia Đức nổi tiếng và là người sáng lập ra học thuyết
về phép biện chứng duy tâm. Năm 1839, ông nghiên cứu triết học của Épicure một trong
những nhà tư tưởng lớn nhất thời Cổ đại. Các Mác đặc biệt đánh giá cao ý tưởng của
Épicure, muốn vươn tới sự tự do và độc lập về tinh thần, muốn thoát khỏi những xiềng
xích ràng buộc của tôn giáo và mê tín. Những năm tiếp theo ông tập trung nghiên cứu
những vấn đề của lịch sử triết học Cổ đại.
Ngày 15/4/1841, khi mới 23 tuổi, Các Mác nhận được bằng Tiến sĩ triết học tại
trường Đại học Tổng hợp Jena. Thời gian này, tuy Các Mác vẫn còn theo chủ nghĩa duy
tâm, nhưng Các Mác đã bảo vệ triệt để nhất lập trường cách mạng dân chủ cả trong lý
luận và thực tiễn. Năm 1843, Mác thành hôn.
Khoảng thời gian từ năm 1942-1843, Các Mác trở thành cộng tác viên và sau đó
trở thành biên tập viên của tờ “Báo Sông Ranh”. Dưới sự lãnh đạo của Các Mác, tờ báo
đã biến thành cơ quan của phái dân chủ cách mạng. Hoạt động thực tiễn và nghiên cứu
lý luận đã khiến cho Các Mác xung đột trực tiếp với triết học của Hêgel. Do ảnh hưởng
của triết học Feuerbach, Các Mác đã rời bỏ chủ nghĩa duy tâm của nhóm Hêgel trẻ và
chuyển sang chủ nghĩa duy vật; chuyển từ lập trường cách mạng dân chủ sang lập trường
cộng sản.
Năm 1843, ở Pháp, Các Mác đã cùng với Ac-nôn Ru-gơ xuất bản cuốn Niên giám
Pháp – Đức” phê phán trật tự xã hội tư bản và vận động quần chúng đứng lên, đặc biệt
là giai cấp vô sản. Các Mác đã phát hiện vai trò đặc biệt của giai cấp vô sản. Từ hiện
thực khách quan sinh động ở nước Pháp đã giúp Các Mác hiểu sâu hơn cơ cấu nội tại
của sự phát triển chủ nghĩa tư bản và những mâu thuẫn của nó.
Năm 1844, Các Mác viết Bản thảo kinh tế - triết học, thực chất là những phôi thai
của những tư tưởng hết sức quan trọng mà sau này Các Mác phát triển một cách khoa
học trong Bộ Tư bản. Thời gian này, Các Mác gặp được Ăng ghen ở Pháp, hai ông trở
thành đồng chí và bạn, suốt đời trung thành với nhau vì sự nghiệp cách mạng vô sản.
Năm 1845-1848, ở Bỉ, Các Mác viết chung với Ăng ghen cuốn “Gia đình thần
thánh”, phê phán mạnh mẽ chủ nghĩa duy tâm chủ quan của phái Hêghel trẻ, thực chất
là phê phán toàn bộ chủ nghĩa duy tâm, đồng thời nêu ra vai trò quyết định của quần
chúng nhân dân trong lịch sử. Và cuốn “Hệ tư tưởng Đức (1845 - 1846)”, trình bày lý
luận về Chủ nghĩa cộng sản khoa học, tiếp tục phê phán chủ nghĩa duy tâm của Hêghel
và phái Hêghel trẻ, đồng thời phê phán chủ nghĩa duy vật không nhất quán của Luivich
