Kỷ niệm 75 năm Ngày Chiến thắng La Ngà (01/03/1948 – 01/03/2023)
75 năm trước, ngày 01/3/1948 trận đánh La Ngà đã diễn ra và giành thắng lợi to
lớn, gây chấn động dư luận trong và ngoài nước. Bằng sự huy động tài tình sức mạnh
tổng hợp từ địa thế, từ lòng dân, Chi đội 10 (do đồng chí Hoàng Minh Chánh chỉ huy)
đã tiêu diệt đoàn xe của thực dân Pháp từ Sài Gòn đi Đà Lạt trên quốc lộ 20, đoạn La
Ngà – Định Quán. Chiến thắng La Ngà đã tạc vào lịch sử dân tộc, như một mốc son chói
lọi về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, về khả năng đánh và thắng địch của quân dân
kháng chiến Biên Hoà – Đồng Nai.
La Ngà hay còn gọi là La Nhà, La Nha (đọc theo tên Lagna mà người Pháp ghi
trên bản đồ) là tên một con sông, một cây cầu, một phụ lưu của sông Đồng Nai nằm cách
Sài Gòn 101 cây số, ở quãng sông La Ngà chảy qua quốc lộ 20 nối lên cao nguyên Đà
Lạt. Đây là con đường chiến lược quan trọng, một mặt nối liền Sài Gòn với Tây Nguyên
(Đà Lạt) sang Hạ Lào và Trung Lào, mặt khác thông ra quốc lộ 1 và các cửa biển. Địa
hình khu vực này rất thuận lợi cho đánh phục kích.
Sau Chiến thắng Việt Bắc (đầu năm 1948), thực dân Pháp chuyển hướng chiến
lược từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang đánh lâu dài, thực hiện chính sách “lấy chiến
tranh nuôi chiến tranh”, “dùng người Việt đánh người Việt”, âm mưu lập chính phủ bù
nhìn đưa Bảo Đại về làm Quốc trưởng, rút bớt quân ở chiến trường Bắc Bộ về bình định
chiến trường Nam Bộ. Địch tập trung càn quét đánh phá cơ sở của ta, mở rộng vùng
chiếm đóng quanh các đô thị và các trục đường giao thông, xây dựng các hệ thống đồn
bót... Trên tuyến quốc lộ 20 từ Sài Gòn đi Đà Lạt hàng tuần thường có hai chuyến xe từ
Sài Gòn đi Đà Lạt và ngược lại. Đoàn xe địch thường di động từ 50 đến 70 chiếc, trong
đó có nhiều xe tải tư nhân chở hành khách, hàng hoá, mỗi chuyến xe chúng thường bố
trí một vài đại đội đi hộ tống. Chúng coi đây là con đường an toàn, ít đề phòng.
Trên chiến trường cả nước nói chung, chiến trường Nam Bộ nói riêng vào thời
điểm này, lực lượng vũ trang ta đã phát triển mạnh. Trước, sau ngày Toàn quốc kháng
chiến, các chi đội giải phóng quân, các liên quân lần lượt ra đời đáp ứng nhu cầu của
cuộc kháng chiến. Chi đội 10 - Lực lượng vũ trang Khu 7 được thành lập từ tháng 6/1946
lấy từ các đơn vị vệ quốc đoàn Long Thành - Biên Hoà gồm 3 đại đội: A, B, C có lúc
quân số lên đến 1.100 người, hơn 400 tay súng do đồng chí Huỳnh Văn Nghệ làm chi
đội trưởng. Liên quân 17 được thành lập tháng 02/1947, đây là lực lượng đặc nhiệm lấy
từ các chi đội 12, 6 do đồng chí Lâm Quốc Đăng làm chỉ huy trưởng, hoạt động ở Hóc
Môn, Bến Cát, Gò Vấp (quân số khoảng 250 người). Ngoài ra, còn có lực lượng du kích
Xuân Lộc, Biên Hòa.
Thực hiện chủ trương của Khu Bộ khu 7, phải đánh một trận quy mô lớn, giáng
một đòn mạnh mẽ vào ý chí xâm lược của Pháp trên chiến trường Khu 7, gây khí thế,
tạo đà cho phong trào kháng chiến phát triển. Tháng 01/1947 trong khi đi nghiên cứu
địa hình chuẩn bị trận đánh phục kích Đồng Xoài, các đồng chí Huỳnh Văn Nghệ, Tư
lệnh phó Khu 7 kiêm Chi đội trưởng Chi đội 10 cùng đồng chí Huyện đội trưởng Xuân
Lộc qua vùng La Ngà - Định Quán đã hình thành ý định tổ chức một trận đánh tại khu
vực này...
Đây là trận đánh giao thông đầu tiên tập trung toàn Chi đội 10 Biên Hòa (tương
đương với một trung đoàn ngày nay). Xa căn cứ địa (từ chiến khu Đ đến điểm phục kích
80 km), do đó công tác chuẩn bị và bảo đảm vật chất được ban chỉ huy chi đội tổ chức
rất chu đáo và công phu. Từ cuối năm 1947, trinh sát chi đội đã phải bám sát quốc lộ 20
nắm chắc quy luật di chuyển của các đoàn công voa Pháp trên tuyến đường Sài Gòn -
Đà Lạt từ số lượng xe đến thời gian tốc độ di chuyển. Nhân dân, công nhân cao su Xuân
