Thực hiện chủ trương của Trung ương lâm thời Đông Dương Cộng sản Đảng,
ngày 28/7/1929, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh triệu tập Hội nghị thành lập Tổng Công
hội đỏ Bắc kỳ (tiền thân của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) và được bầu làm
Tổng thư ký Tổng Công hội đỏ Bắc kỳ. Tháng 8-1929, đồng chí được chỉ định giữ
chức Bí thư Tỉnh uỷ Đông Dương Cộng sản Đảng Hải Phòng.
Ngày 3/2/1930, đồng chí cùng với đồng chí Trịnh Đình Cửu, đại biểu của Đông
Dương Cộng sản Đảng, tham dự Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam do lãnh
tụ Nguyễn Ái Quốc tổ chức, với tư cách là đại diện cho Quốc tế Cộng sản triệu tập.
Đồng chí được chỉ định tham gia vào Ban Chấp hành Trung ương lâm thời và được
lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc giao nhiệm vụ xây dựng tổ chức Đảng ở Bắc kỳ.
Tháng 4/1930, đồng chí thành lập Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam thành phố
Hải Phòng và trực tiếp làm Bí thư Đảng bộ Hải Phòng và sau đó làm Bí thư Xứ uỷ Bắc
kỳ.
Tháng 10/1930, đồng chí được Trung ương điều vào tham gia Xứ uỷ Trung kỳ.
Đầu tháng 4/1931, trên đường công tác trở về cơ sở, đồng chí bị địch bắt tại làng Yên
Dũng Hạ (nay là phường Hưng Thủy) và bị giam trong xà lim, thành phố Vinh, tỉnh
Nghệ An. Tháng 11 năm 1931, tòa án thực dân kết án tử hình đồng chí Nguyễn Đức
Cảnh cùng đồng chí Hồ Ngọc Lân. Trong những ngày bị giam giữ và tra tấn dã man tại
nhà lao Vinh, rồi nhà tù Hỏa Lò - Hà Nội, đồng chí vẫn thể hiện tinh thần kiên trung,
bất khuất trong cuộc đấu tranh giáp mặt với kẻ thù, vẫn vững tin vào ngày chiến thắng.
Trong xà lim án chém, đồng chí đã dồn hết tâm trí để viết cuốn sách “Công nhân vận
động” trao lại cho Đảng. Sách nêu rõ đặc điểm giai cấp công nhân; những kinh nghiệm
vận động; tổ chức công nhân đấu tranh cách mạng. Đồng thời, Nguyễn Đức Cảnh còn
viết bài thơ tuyệt mệnh “Tạ từ ngôn” gửi lời vĩnh biệt mẹ và gia đình:
“… Tạ từ vĩnh quyết từ nay
Cúi xin từ mẫu chóng khuây nỗi buồn…”
Trước lúc Nguyễn Đức Cảnh bị dẫn đi hành khuyết, người gác ngục cảm khái
hỏi: “Ông có điều gì muốn nhắn nhủ?”. Nguyễn Đức Cảnh bình thản trả lời: “Tôi
muốn nhắn nhủ với đồng bào tôi rằng, cần phải mau mau tống cổ chế độ cai trị của
thực dân Pháp ở Đông Dương, để Đông Dương được hoàn toàn độc lập, tự do”.
Trước lúc ngã xuống, Nguyễn Đức Cảnh còn hô lớn:
“Đả đảo đế quốc Pháp!
Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!”.
Đó là rạng sáng ngày 31 tháng 7 năm 1932, tại nhà lao Hải Phòng. Đồng chí
Nguyễn Đức Cảnh hy sinh khi mới 24 tuổi đời.
Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh tuy ngắn ngủi
nhưng rất sôi nổi, phong phú, thấm đượm tinh thần yêu nước và chủ nghĩa cộng sản
chân chính tạo tiền đề quan trọng để các thế hệ lãnh đạo sau này tiếp thu và phát triển
trên tầm cao mới. Đồng chí là người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một
trong những người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt
Nam, Bí thư đầu tiên của Đảng bộ thành phố Hải Phòng và tổ chức Đoàn. Đồng chí là
hiện thân của tinh thần yêu nước chân chính, là tấm gương sáng về đạo đức cao quý
của người cộng sản, đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và
dân tộc Việt Nam. Kỷ niệm 115 ngày sinh của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh là dịp ôn
lại truyền thống cách mạng vẻ vang của Đảng và của dân tộc Việt Nam nói chung và
những cống hiến to lớn của đồng chí cho Đảng và Cách mạng nói riêng. Là dịp để thế
hệ trẻ tri ân đến những anh hùng, đã cống hiến, hi sinh cho đất nước được nở hoa độc
lập, kết trái tự do. Và là dịp để bạn đọc trẻ tuổi lãnh hội những đức tính tốt đẹp của cha
