một giai cấp mới ở Biên Hòa - Đồng Nai: đó là Giai cấp công nhân.
Ngay từ khi ra đời, giai cấp công nhân ở Đồng Nai đã được truyền thụ tinh thần
yêu nước của dân tộc, kết hợp với ý thức giai cấp đấu tranh chống lại sự áp bức, bóc lột
của tư bản thực dân. Về hình thức, những cuộc đấu tranh đó thường có quy mô nhỏ, lẻ,
nhiều cuộc có quy mô lớn (như đấu tranh của công nhân Cam Tiêm 1926) nhưng do tự
phát, lãnh đạo thiếu chặt chẽ, phương pháp tiến hành không liên tục. Từ năm 1929, khi
tổ chức Đảng thành lập (chi bộ Phú Riềng), nhất là khi Đảng Cộng sản Việt Nam chính
thức hình thành (3/02/1930), chủ nghĩa Mác-Lênin được truyền bá, các tổ chức cơ sở
của Đảng được thành lập (trong đó có tổ chức Công hội đỏ), giai cấp công nhân ở Đồng
Nai từng bước được tập hợp và tiến hành những cuộc đấu tranh có tổ chức, chỉ huy thống
nhất và từng bước nâng lên tự giác.
Trải qua các phong trào đấu tranh cho quyền lợi dân tộc và giai cấp, giai cấp công
nhân ở Đồng Nai ngày càng ý thức về sứ mạng lịch sử của mình. Cùng với giai cấp nông
dân, giai cấp công nhân ở Đồng Nai là lực lượng nòng cốt để thực hiện khởi nghĩa giành
chính quyền ở địa phương, đứng lên làm chủ các nhà máy, xí nghiệp, đồn điền. Cách
mạng tháng Tám 1945 là biểu hiện của tinh thần tự lực tự cường của giai cấp công nhân
và dân tộc Việt Nam, là sự kiện không chỉ mở ra một bước ngoặt của dân tộc, mà còn là
bước ngoặt lớn đối với giai cấp công nhân ở Đồng Nai. Từ người nô lệ, bị áp bức bóc
lột trở thành người công dân tự do của một nước độc lập tự do.
Trong 9 năm kháng chiến, giai cấp công nhân ở Đồng Nai dù ở trong vùng địch
tạm chiếm, vùng căn cứ vẫn luôn là lực lượng quan trọng, nguồn nhân lực cho cách
mạng, nguồn cung cấp lương thực hậu cần và là những chiến sĩ thực sự trên các mặt trận
chiến đấu, phá hoại sản xuất của địch, lao động sản xuất xây dựng, bảo vệ căn cứ...
Không ít những chiến công của bộ đội Biên Hòa, của Khu 7 gắn liền với công tác phục
vụ của giai cấp công nhân ở Đồng Nai như La Ngà (1948), Trảng Bom (1951). Nhiều
công nhân cao su, những người thợ giỏi của Biên Hòa đã lên đường tập kết ra miền Bắc
góp công sức xây dựng hậu phương miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Rồi trong 21 năm kháng
chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược (1954-1975), cùng với giai cấp công nhân toàn miền
Nam, miền Đông Nam bộ, giai cấp công nhân ở Đồng Nai lại tiếp tục cuộc chiến đấu
mới vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc. Trong cuộc đấu tranh đó, dưới
sự lãnh đạo của Đảng bộ, tổ chức công đoàn giải phóng, giai cấp công nhân ở địa phương
đã liên tục đấu tranh kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh dân sinh dân chủ, đấu
tranh vũ trang góp phần làm thất bại những âm mưu, thủ đoạn, chính sách thâm độc của
kẻ thù.
Trong hai cuộc kháng chiến chống xâm lược, giai cấp công nhân ở Biên Hòa -
Đồng Nai là lực lượng chính để xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, xây dựng căn
cứ địa, cung cấp hậu cần, đội ngũ giao liên, lực lượng đấu tranh chính trị, binh vận góp
phần làm nên những chiến công có ý nghĩa lịch sử. Trong đó, thực hiện cuộc nổi dậy
giải phóng hoàn toàn Khu Kỹ nghệ Biên Hòa - khu công nghiệp lớn nhất ở miền Nam
và toàn bộ đồn điền cao su, góp phần vào thắng lợi của chiến dịch mùa Xuân năm 1975.
Sau ngày miền Nam giải phóng, đất nước thống nhất, dưới sự lãnh đạo của Đảng
Cộng sản Việt Nam và tổ chức công đoàn, giai cấp công nhân ở Đồng Nai không ngừng
phát triển về số lượng và chất lượng, góp phần to lớn trong việc khôi phục kinh tế, ổn
định đời sống xã hội.
Trải qua hơn 30 năm đấu tranh giành độc lập và giải phóng dân tộc dưới sự lãnh
đạo trực tiếp của Đảng bộ Biên Hòa - Đồng Nai, giai cấp công nhân ở Đồng Nai thể hiện
