100 nam Ngay sinh Giao su Le Dinh Ky

100 nam Ngay sinh Giao su Le Dinh Ky

1 Page 1

▲back to top
Knim 100 năm Ngày sinh Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Lê Đình Kỵ
(4/4/1923 - 4/4/2023)
Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Lê Đình Kỵ là nhà sư phạm, nhà nghiên cứu văn
học hàng đầu ca Vit Nam na sau thế kXX. ông luôn toát lên phong thái ca
người gin dvà thoải mái trong đời thường, nhưng rất chun mc trong công vic,
ông luôn được nhiu gii nghiên cứu văn học và hc trò quý trng.
Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Lê Đình Kỵ sinh ngày 4/4/1923 ti xã Điện Hng
(nay là Điện Quang), huyn Điện Bàn, tnh Qung Nam trong một gia đình có hoàn
cảnh khó khăn.
Hc hết bc tiu hc, Giáo sư Lê Đình Kỵ ra Huế hc trung hc ở Trường tư thục
Việt Anh và thi đậu tú tài phn thnhất. Sau đó, ông chuyển vào học năm cuối bc
trung hc ở Trường Pétrus Trương Vĩnh
Ký, Sài Gòn.
Năm 1944, sau khi thi đậu tú tài phn
thhai, do không tìm được trường đại hc
hp vi nguyn vọng nên ông đã rời Sài
Gòn về quê hương Quảng Nam dy học tư.
Khi Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương,
ông hoạt động trong phong trào thanh niên
Phan Anh Qung Nam, tích cc hot
động, đi nhiều nơi, kêu gọi nhân dân đấu
tranh đánh đuổi gic ngoi xâm. Cách
mng Tháng Tám năm 1945 nra, ông
tham gia khởi nghĩa ở Hi An, làm công
tác bình dân hc v, thông tin tuyên truyn
và đã có ba năm phục vụ trong quân ngũ
vi nhim vca mt cán bchhuy cp
tiểu đoàn.
Sau 3 năm, thy giáo Kra quân và
quay vQung Ngãi làm nghgiáo Trường
Trung hc Lê Khiết ca Liên khu 5. Dù trong điều kin hoàn cnh hết sc khó khăn
ca những năm tháng chng Pháp, nhưng thầy Lê Đình Kỵ đã có nhiều đóng góp cho
ngành giáo dc Nam Trung b.
Sau Hiệp định Geneve năm 1954, thy tp kết ra Bc và dy cp 3 Trường
Nguyn Trãi Hà Ni, rồi Trường cấp III Lương Ngọc Quyến (Thái Nguyên)... Năm
1957, Trường Đại hc Tng hp Hà Ni mi thy Lê Đình Kỵ vdy Khoa Ngữ văn.
Từ đây, thy Kbắt đầu nghiên cu và viết lý luận phê bình. Năm 1959, thy có bài
phê bình văn học đầu tiên được đăng trên tạp chí Văn nghệ. Đó là bài viết vtruyn
ngắn “Con cá song” của nhà văn trẻ Anh Đức vừa được gii thưởng ca tp chí này,
cùng vi truyện “Cái hom giỏ” của nữ nhà văn trẻ Vũ Thị Thường. My tháng sau
thy lại có bài “Từ ấy và phong trào Thơ mới” cũng được đăng trên tp chí Văn Nghệ.
Tbài viết này, tài năng phê bình văn học ca thy thc sự được gii văn chương chú
ý đến.

2 Page 2

▲back to top
Sau ngày min Nam hoàn toàn gii phóng năm 1975, thầy Lê Đình Kỵ chuyn v
Trường Đại hc Tng hp TP. HChí Minh dy Ngữ văn. Thi gian từ 1956 đến
1978, thy Klàm Chnhim Bmôn Lý luận văn học và Văn học Vit Nam (giai
đoạn 1971-1976). Snghip nghiên cứu chính là văn học Vit Nam hiện đại, nhng
vấn đề lý thuyết văn học, vấn đề phong cách tác giả văn chương… Thy đã có nhiều
bài viết kp thi vcác sáng tác ca các nhà thơ THu, Chế Lan Viên, Xuân Diu,
Huy Cn, Tế Hanh, Hoàng Trung Thông, Nông Quc Chn, Bng Việt, Lưu Quang
Vũ, Phạm Tiến Dut, Thanh Tho...
Ngay tnhững năm tháng giảng dy ở Trường Đại hc Tng hp Hà Ni, cùng
vi vn chHán và tiếng Pháp được trau dồi trước đó, thy bắt đầu hc tiếng Nga để
dch thut các sách tham kho vlý luận văn học và văn học Xô viết. Thầy Lê Đình
Klà mt tấm gương hiếu hc, kiên trì thc, trèn luyện để trthành mt trí thc
tài năng; một nhà sư phạm mu mc, mt nhà khoa hc, mt chuyên gia lý lun, phê
bình văn học hàng đầu ở nước ta; thy cũng là một trong những người đầu tiên ở nước
ta tham gia xây dng bgiáo trình lý luận văn học được sdng ở nhà trường trong
điều kin nghiên cu và ging dy của đất nước còn thiếu rt nhiu tài liu.
Trong snghip ging dạy đại hc gn 40 năm, bên cạnh đào tạo các thế hsinh
viên, hướng dn luận văn, luận án tiến sĩ, Giáo sư Lê Đình Kỵ đã công bố nhiu công
trình lý lun, phê bình, nghiên cứu văn học quan trng; nhng bài viết có tính hc
thut, gi mnhiều hướng nghiên cu mới, được công btrên các báo, tp chí chuyên
ngành có tm ảnh hưởng trong gii khoa hc như: Phương pháp nghệ thut (năm
1962); Đường vào thơ (năm 1968); Truyn Kiu và chủ nghĩa hiện thc ca Nguyn
Du (năm 1970); Cơ sở lý luận văn học - Tp 4 năm (1971); Thơ Tố Hu (năm
1979); Tìm hiểu văn học (năm 1980); Thơ mới, những bước thăng trầm (năm
1988); Trên đường văn học (2 tp, năm 1995); Vấn đề chủ nghĩa lãng mạn trong văn
hc Vit Nam (năm 1998). Phê bình nghiên cứu văn học (năm 1999);… Ni bt trong
số đó là công trình Truyện Kiu và chủ nghĩa hiện thc ca Nguyễn Du, được khi
thảo năm 1965 trong dịp kniệm 200 năm ngày sinh nhà thơ lớn, xut bn lần đầu
năm 1970 và đến nay đã in đến ln thứ tư.
Bên cạnh đó, Giáo sư còn tham gia biên soạn nhiu bgiáo trình giá trị, đặt nn
tng cho môn lý luận văn học, góp phần đào tạo nhiu thế hhọc trò thành đạt.
Nói vthy K, nhiu thế hhc sinh, sinh viên ca thy nhận xét: Đối vi các
thế hhc trò, thy va nghiêm khắc, đòi hỏi cao vhc thut, nht là vchuyn viết
lách; nhưng đồng thời cũng rất khoan hòa, độ lượng, hết lòng giúp đỡ trong ngh
nghip và cuc sng. Trong snghip nghgiáo ca mình, thầy đã phát hiện, dìu dt
nhiu thế hhọc sinh, sinh viên thành danh như: Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn, Xuân
Qunh, Nguyễn Đức Mu, Nguyn Duy, Phm Tiến Duật, Lê Anh Xuân; Phó Giáo sư
Huỳnh Như Phương, PGS. Nguyễn ThThanh Xuân, PGS. Lê Tiến Dũng...
Vi nhng cng hiến ln lao cho nền văn học nước nhà, năm 1982 thy được
phong tng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú; năm 1984 được công nhn chức danh Giáo sư;
năm 1988 được phong tng danh hiu Nhà giáo Nhân dân. Năm 1995, thầy được tng
thưởng Huân chương Kháng chiến chng Pháp hng nhất, Huân chương Kháng chiến
chng Mhng nht và Huân chương Lao động hng nht; năm 2001 nhận Gii

3 Page 3

▲back to top
thưởng Nhà nước về Văn hc nghthut; Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng (năm 2009).
Giáo sư mất ngày 24/10/2009.
Để ghi nhcông lao của Giáo sư, Nhà giáo nhân dân Lê Đình Kỵ, trên quê
hương Qung Nam, Đà Nẵng chính quyn đã đã lấy tên ca Giáo sư để đặt tên cho các
con đường.
Kniệm 100 năm Ngày sinh Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Lê Đình Kỵ (1923-
2023), là dịp để thế hhôm nay ôn li cuộc đời và snghip của Giáo sư, nhm khng
định những đóng góp to lớn vlý lun, phê bình ca ông cho nền văn hc cũng như sự
nghip giáo dc nước nhà. Đồng thi, tri ân người thy ln ca nn giáo dc Vit
Nam. Cuc đời mu mc cùng nhng công trình tiêu biu của Giáo sư Lê Đình Kỵ để
li, thế hsau sgigìn, hc tp, tiếp tục khơi ngun sáng to, tiếp thêm động lc
trong quá trình nghiên cu, ging dy và đào to nhng thế hsinh viên tiếp bước s
nghip của Người.
Nguyn Mai