ĐỒNG NAI GHI DẤU NHỮNG BƯỚC CHÂN NGƯỜI LÍNH
Xưa kia, vùng đất Mô Xoài, Bến Nghé, Đồng Nai, Gia Định là nơi các bậc tiền
nhân sớm vào định cư, khai sơn phá thạch, dựng làng lập ấp, đặt nền hành chính đầu
tiên ở xứ Nam Kỳ với dinh Trấn Biên, dinh Phiên Trấn, mở mang bờ cõi đến sông
Tiền, sông Hậu, Rạch Giá, Hà Tiên, trở thành thủ phủ của xứ Nam Kỳ lục tỉnh với Gia
Định phủ, Gia Định trấn, Gia Định thành. Vốn có truyền thống yêu nước, chống giặc
ngoại xâm, nhân dân miền Đông Nam Bộ đã anh dũng khởi đầu cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp ở Nam Bộ, lập nên nhiều chiến công vẻ vang và phát triển thành
phong trào cách mạng rộng lớn dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, tiến
tới Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám 1945.
Ngay sau ngày giành được độc lập, nhân dân miền Đông Nam Bộ lại phải sớm
đương đầu với cuộc chiến tranh xâm lược trở lại của thực dân Pháp, trường kỳ suốt 9
năm rồi tiếp nối 21 năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Phát huy lợi thế của núi rừng
hiểm trở, rừng sác bạt ngàn, sông rạch dọc ngang, Đảng bộ miền Đông đã xây dựng
một hệ thống căn cứ địa cách mạng vững chắc, xây dựng và bảo vệ lực lượng, vừa là
hậu phương tại chỗ, vừa là bàn đạp tiến công địch rất hiệu quả, không chỉ đối với
phong trào cách mạng ở miền Đông mà còn góp phần đắc lực cho cả Nam Bộ trong hai
cuộc kháng chiến, tiêu biểu đó là vùng đất Đồng Nai anh dũng.
Dải đất Đồng Nai thiêng liêng của “Thành đồng Tổ quốc” mà trong chiến tranh là
các tỉnh Biên Hòa, Bà Rịa, rồi Long Khánh còn in đậm nét biết bao sự tích anh hùng
của những con người Đồng Nai, của những con người khắp đất nước từ Cao - Lạng
đến mũi Cà Mau, về đây chiến đấu quyết tâm bảo vệ quê hương xứ sở của mình.
Truyền thống lao động cần cù và đấu tranh bất khuất của nhân dân trên đất Đồng Nai
lại được bồi đắp thêm cao và dày trong cả hai cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp
và đế quốc Mỹ. Biết bao nhiêu những người dân bình thường nhưng yêu nước và yêu
cách mạng, biết bao nhiêu chiến sĩ giải phóng vô danh đã ngã xuống trên từng tấc đất
trên từng gốc cây rừng, trong từng dòng sông, bờ biển của tỉnh Đồng Nai kiên cường
này. Họ không bị mất đi mãi mãi, chiến công của họ không hề bị mờ nhạt bởi thời
gian, họ không bị lãng quên vì ngay trên mảnh đất Đồng Nai này nhiều người đã đi
vào lịch sử, sống mãi với thời gian. Đó là những địa danh đã mang tên của một hay
nhiều chiến công lừng lẫy, tất cả họ tạo thành một Đồng Nai rất riêng. Ví như La Ngà,
Xuân Lộc, Biên Hòa... Sông núi thiêng của Tổ quốc ngàn đời yêu dấu đẹp tươi là vì có
họ, những dòng máu đỏ của họ đã làm cây cỏ thêm xanh tươi, thân thể của họ ngã
xuống làm đất đai thêm màu mỡ.
Tỉnh Đồng Nai có vị trí chiến lược quan trọng trong chiến tranh. Nó nằm kế cận
về phía Đông và Đông Bắc của thành phố Sài Gòn, là cửa ngõ từ đại dương đi vào
thành phố này và cả miền Đông Nam Bộ, là chiến trường quyết liệt giành giựt cuối
cùng của đôi bên. Thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đều dựa vào quân đội nhà nghề được
trang bị đầy đủ, mạnh và hiện đại, có không quân làm chủ cả bầu trời, có tàu thuyền
khống chế cả mặt sông, mặt biển, có xe bọc sắt với sức công phá và chà nát đối
phương, nhất là Mỹ dựa vào cơ động nhanh và hỏa lực mạnh, vào đủ loại vũ khí tối tân
kể cả chất độc hóa học và bom giết người hàng loạt.
Suốt hơn 30 năm chiến tranh mà kẻ địch lớn mạnh hơn ta rất nhiều, người dân trên
đất Đồng Nai còn ghi dấu hàng loạt những chiến công bất hủ góp phần vào thắng lợi
cuối cùng vĩ đại của cả dân tộc. Trước tiên, thời 9 năm khi bộ đội cách mạng còn non
yếu đã có các trận đánh giao thông đã góp phần triệt tiêu con đường xe lửa Bắc - Nam
mà địch rất đề cao. Đó là các trận đánh lật đầu máy và các toa xe lửa, tiêu diệt địch thu