 |
Thuc trang viec thuc hien cac tieu chuan quoc gia Viet Nam |
|
|
1 Page 1 |
▲back to top |
THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN CÁC TIÊU CHUẨN QUỐC GIA VIỆT
NAM VỀ THÔNG TIN THƯ VIỆN TẠI THƯ VIỆN TỈNH ĐỒNG NAI
Tiêu chuẩn là quy định về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý dùng làm chuẩn
để phân loại, đánh giá sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối
tượng khác trong hoạt động kinh tế - xã hội nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của
các đối tượng này.
Theo nhà Thư viện học Vũ Văn Sơn: Tiêu chuẩn Quốc gia là các văn bản nêu
ra những quy tắc, hướng dẫn hay đặc trưng cho các hoạt động, được tổ chức có thẩm
quyền thừa nhận và thông qua, được sử dụng chung và lặp lại nhiều lần, được cập nhật
và sửa chữa theo thời gian và hoàn cảnh
Trong hoạt động của ngành Thư viện, chúng ta rất ít khi nhắc tới vấn đề tiêu
chuẩn, mà thường nói tới thống nhất và chuẩn hoá. “Thống nhất, chuẩn hoá, chia sẻ và
hội nhập” đã trở thành phương châm hoạt động của toàn ngành hàng chục năm nay.
Tuy không nói tới tiêu chuẩn, nhưng nội hàm của chuẩn hoá đã bao hàm cả vấn đề tiêu
chuẩn.
Theo TS. Vũ Dương Thúy Ngà: “Chuẩn hóa trong lĩnh vực thông tin - thư viện
là việc xác lập và áp dụng chuẩn mực nhằm kiểm soát, đánh giá các hoạt động thông
tin - thư viện” nhằm kiểm soát, đánh giá và đảm bảo cho hoạt động này có thể tiến
hành đạt chất lượng, hiệu quả, thực hiện và duy trì các mục tiêu đã đặt ra.
Được thành lập vào năm 1976, đến năm 2006, Thư viện tỉnh Đồng Nai bắt đầu
chuyển sang Thư viện điện tử. Hệ thống Thư viện điện tử tích hợp tỉnh Đồng Nai (gồm
các Thư viện thành viên là thư viện tỉnh, 11 Thư viện Thành phố, Thị xã, huyện, và 01
Thư viện Công ty Cao su) được đầu tư và tiến hành đồng loạt ứng dụng 8 phân hệ gồm
Quản trị hệ thống, Bổ sung tài liệu, Biên mục, Quản lý bạn đọc và Lưu thông, Báo và
tạp chí, Kiểm kê, Opac, Mượn liên thư viện vào quản lý toàn bộ các hoạt động chuyên
môn. Năm 2013, Thư viện thực hiện“Thư viện điện tử trên nền điện toán đám mây”.
Trong quá trình hoạt động, từ khi thành lập đến nay, Thư viện tỉnh Đồng Nai đã áp
dụng một số Tiêu chuẩn Quốc gia về thông tin thư viện như:
TCVN 4743:1989 Xử lý thông tin-Mô tả thư mục tài liệu, yêu cầu chung và quy
tắc biên soạn
TCVN 5453:1991 Hoạt động thông tin khoa học và tư liệu. Thuật ngữ và khái
niệm cơ bản
TCVN 5697:1992 Hoạt động thông tin tư liệu - Viết tắt từ và cụm từ tiếng Việt
dùng trong mô tả thư mục
TCVN 5698 :1992: Từ và cụm từ tiếng nước ngoài viết tắt dùng trong mô tả
thư mục
TCVN 7539 : 2005 Thông tin và tư liệu-Khổ mẫu MARC 21 cho dữ liệu thư
mục
TCVN 7587:2007 Thông tin và Tư liệu - Tên và Mã địa danh Việt Nam dùng
trong lưu trữ và trao đổi thông tin khoa học và công nghệ
TCVN 7588:2007 Thông tin và tư liệu - Tên và mã tổ chức dịch vụ thông tin
khoa học và công nghệ Việt Nam dùng trong lưu trữ và trao đổi thông tin khoa học và
công nghệ.
TCVN 10669:2014 Thông tin và tư liệu - Phương pháp phân tích tài liệu, xác
định chủ đề và lựa chọn các thuật ngữ định chỉ mục
TCVN 10845: 2015 Hoạt động thư viện-Thuật ngữ-Mô tả thư mục tài liệu tham
khảo và các tham chiếu-Quy tắc viết tắt các thuật ngữ thư mục tham khảo
|
|
2 Page 2 |
▲back to top |
TCVN 11269:2015 Thông tin và tư liệu - Quy tắc viết tắt các từ trong nhan đề
và nhan đề của xuất bản phẩm
Một số Tiêu chuẩn Quốc gia về thông tin thư viện
|
|
3 Page 3 |
▲back to top |
Tiêu chuẩn về Tên và Mã địa danh Việt Nam, Tên và mã tổ chức dịch vụ thông tin
KH&CN Việt Nam được ứng dụng trong biên mục tài liệu của Thư viện tỉnh Đồng Nai
Trong quá trình áp dụng thực hiện các tiêu chuẩn, cán bộ thư viện nhận thấy
một số thuận lợi và khó khăn:
Về thuận lợi
Việc thực hiện các tiêu chuẩn nêu trên giúp các cán bộ thư viện trong đơn vị
thống nhất việc sử dụng các thuật ngữ một cách rõ ràng chính xác,
Thuận lợi trong việc chia sẻ tài nguyên thông tin với các thư viện cấp huyện
Được sự quan tâm và chỉ đạo sâu sát trong hoạt động nghiệp vụ của lãnh đạo
đơn vị nên cán bộ thư viện có điều kiện học hỏi, trau đổi kinh nghiệp thực hành nghiệp
vụ giữa cán bộ trong và ngoài thư viện.
Hệ thống máy móc trang thiết bị đucợ quan tâm đầu tư cũng là một trong những
điều kiện giúp cán bộ thư viện trong việc tra cứu, cập nhật thông tin về các tiêu chuẩn
Quốc gia Việt Nam về thông tin thư viện được kịp thời.
Về khó khăn
Để áp dụng và thực hiện các tiêu chuẩn này đòi hỏi cán bộ phải có trình độ
chuyên môn nghiệp vụ
Có một số tiêu chuẩn được ban hành nhưng việc mở các lớp tập huấn cho cán
bộ thư viện còn hạn chế, số lượng cán bộ thư viện được cử đi tập huấn ít nên việc áp
dụng các tiêu chuẩn chưa kịp thời. Muốn thay đổi theo tiêu chuẩn mới thì phải chờ vào
sự hướng dẫn, chỉ đạo của Thư viện Quốc gia.
Trong quá trình thực hiện, việc áp dụng các tiêu chuẩn có đôi lúc chưa thống
nhất, đồng bộ do trình độ nhận thức về nghiệp vụ còn cảm tính (ví dụ: trong phân loại
tài liệu, định chủ đề, định từ khóa)
Một trong những khó khăn khách quan không thể tránh là thực hiện chủ trương
về đổi mới tinh giản bộ máy tổ chức trong các cơ quan hành chính nhà nước, nhân sự
cán bộ thư viện có sự thay đổi liên tục trong vài năm gần đây, gây xáo về mặt tâm lý
của cán bộ thư viện. Đây là một trong những khó khăn ảnh hưởng không nhỏ đến việc
cập nhật kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, tốn thời gian, công sức đào tạo/ đào tạo lại
công tác nghiệp vụ.
Một số đề xuất để tăng cường việc thực hiện các tiêu chuẩn này tại Thư viện
tỉnh Đồng Nai nói riêng và các thư viện ở Việt Nam nói chung:
Về phía thư viện đầu ngành cụ thể là Vụ Thư viện, Thư viện Quốc gia: Đẩy
mạnh công tác xây dựng và ban hành các tiêu chuẩn Quốc gia trong hoạt động thông
tin thư viện như ban nhân mới hoặc thay thế các tiêu chuẩn cũ không còn phù hợp với
điều kiện, tình hình thực tiễn. Thiết lập các quy định vad văn bản hướng dẫn để việc
triển khai áp dụng các tiêu chuẩn được đồng bộ và thống nhất từ trên xuống dưới.
|
|
4 Page 4 |
▲back to top |
Đối với thư viện tỉnh thành: tăng cường cong tác phổ biến tuyên truyền, hướng
dẫn áp dụng các tiêu chuẩn cho các thư viện cấp cơ sở. Cử cán bộ tham gia các lớp tập
huấn để cập nhật kịp thời và nắm vững các kiến thức để áp dụng đúng trong công tác.
Đẩy mạnh công tác thanh tra kiểm tra để phát hiện sai sót trong việc thực hiện
Trao đổi chia sẻ kinh nghiệm với các thư viện trong cùng hệ thống để góp phần
nâng cao trình độ nghiệp vụ: thông qua các hội nghị, hội thảo chuyên đề, qua các lớp
tập huấn...
Tiêu chuẩn là công cụ quan trọng của chuẩn hóa. Đó là một yếu tố quan trọng
giúp cho các thư viện có thể hội nhập, chia sẻ và phát triển nguồn lực phục vụ cho việc
khai thác và sử dụng thông tin đạt hiệu quả cao hơn. Để thực hiện được việc chuẩn hóa
trong xử lý tài liệu, cần phải đẩy mạnh việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống các Tiêu
chuẩn Việt Nam về công tác xử lý tài liệu, xử lý thông tin.
Nguyễn Sen