“Đây là nhiệm vụ Bác Hồ gọi mình phải đi, dân bầu mình phải làm” //
Quốc hội khoá I (1946) : Kỷ niệm 70 năm Quốc hội đầu tiên nước Việt Nam
Dân chủ Cộng hòa. - Tp. Hồ Chí Minh : Nxb. Tp. Hồ Chí Minh. - 19 cm.
T.3 : Chuyện về các đại biểu nhân dân. - 2016. – tr. 83-91.
Chuyện Y Ngông Niê Kdăm được bầu làm đại biểu Quốc hội đầu tiên của nước
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được chính ông kể, mới hay không phải chỉ bởi cái
cách ăn nói thật thà, chất phát, hồn nhiên của người dân Ê Đê mà còn do tấm lòng
và niềm tin tuyệt đối của ông, người đại diện nhân dân đối với Bác Hồ, vị lãnh tụ
kính yêu của toàn dân tộc.
Kể về lần đi ra chiến khu Việt Bắc, ông cho biết: “Tôi vẫn nhớ tháng ấy tuy đã
bắt đầu vào mùa “con ong đi lấy mật”, mùa ở buôn làng người ta đã bắt đầu dọn rẫy,
nhưng trời Tây Nguyên vẫn còn nắng lắm. Cái nắng khiến cho bước chân đi bộ mãi
miết của tôi thêm nặng nề, khô khát cả cổ họng và trong lòng. Nhưng vừa đi tôi vừa
tự nói với chính mình, “đây là nhiệm vụ Bác Hồ gọi mình phải đi, dân bầu, mình
phải làm. Mình đi rồi lại về”. Vậy là tôi lên đường ra Bắc.
Đến Hà Nội làm việc, tôi được bổ nhiệm làm Phó giám đốc Nha Dân tộc thiểu
số trung ương. Lúc đó tình hình đất nước đang như nước sôi lửa bỏng, phải đối phó
cả thù trong giặc ngoài.
Y Ngông Niê Kdăm là người con của đất Tây Nguyên (sinh hoạt tại buôn Ea
Sup, xã Kma Rang Prong, nay thuộc thị trấn Ea Pốk, huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk
Lắk), được đi học Trường Tiểu học Pháp - Đê (Franco-Ê Đê) ở Buôn Ma Thuột lúc
mới 8-14 tuổi (1930-1936), đã biết thế nào là lao động quá sức đối với học sinh, đã
có nhu cầu đòi đủ cơm ăn hàng ngày, đòi tăng giờ học, đòi được học bằng tiếng mẹ
đẻ… Sau đó đi học Trường Thành Chung Quy Nhơn (1937-1940), đã tham gia tổ
chức hướng đạo sinh, học tiếng Kinh, tham gia phong trào truyền bá chữ Quốc ngữ,
biết ủng hộ phong trào cứu đói ở miền Bắc… Khi theo học y sĩ Trường Y khoa Đông
Dương tại Sài Gòn (1941) rồi về làm việc tại Đắk Lắk, Y Ngông Niê Kdăm đã đích
thực trở thành người Thanh niên Cứu quốc.
Y Ngông Niê Kdăm thông thạo tiếng Pháp như tiếng Việt, thường xuyên đi
thực tế vào các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thăm các nơi chữa bệnh nên gần gũi
với đồng bào, ông từng tham gia dịch quyển Điều lệ Mặt trận Việt Minh ra tiếng
Pháp và tiếng Ê Đê cho người dân học và hiểu biết. Vì thế, khi giành chính quyền,
ông được bầu vào Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh Đắk Lăk, làm Ủy viên
Tuyên truyền của tỉnh. Khi ông Bùi San đọc bản Tuyên ngôn Độc Lập của Chủ tịch
