Thong tin chuyen de Vinh quang 80 nam Quoc hoi Viet Nam :: Thư mục chuyên đề

Expand document

Collapse document

Thong tin chuyen de Vinh quang 80 nam Quoc hoi Viet Nam

1 Pages 1-10

1.1 Page 1

1.2 Page 2

1.3 Page 3

1.4 Page 4

1.5 Page 5

1.6 Page 6

1.7 Page 7

1.8 Page 8

1.9 Page 9

1.10 Page 10

2 Pages 11-20

2.1 Page 11

2.2 Page 12

2.3 Page 13

2.4 Page 14

2.5 Page 15

2.6 Page 16

2.7 Page 17

2.8 Page 18

2.9 Page 19

2.10 Page 20

3 Pages 21-30

3.1 Page 21

3.2 Page 22

3.3 Page 23

3.4 Page 24

3.5 Page 25

3.6 Page 26

3.7 Page 27

3.8 Page 28

3.9 Page 29

3.10 Page 30

4 Pages 31-40

4.1 Page 31

4.2 Page 32

4.3 Page 33

4.4 Page 34

4.5 Page 35

4.6 Page 36

4.7 Page 37

4.8 Page 38

4.9 Page 39

4.10 Page 40

5 Pages 41-50

5.1 Page 41

5.2 Page 42

5.3 Page 43

5.4 Page 44

5.5 Page 45

5.6 Page 46

5.7 Page 47

5.8 Page 48

5.9 Page 49

5.10 Page 50

6 Pages 51-60

6.1 Page 51

6.2 Page 52

6.3 Page 53

6.4 Page 54

6.5 Page 55

6.6 Page 56

6.7 Page 57

6.8 Page 58

6.9 Page 59

6.10 Page 60

7 Pages 61-70

7.1 Page 61

7.2 Page 62

7.3 Page 63

7.4 Page 64

7.5 Page 65

7.6 Page 66

7.7 Page 67

7.8 Page 68

7.9 Page 69

7.10 Page 70

8 Pages 71-80

8.1 Page 71

8.2 Page 72

8.3 Page 73

8.4 Page 74

8.5 Page 75

8.6 Page 76

8.7 Page 77

8.8 Page 78

8.9 Page 79

8.10 Page 80

9 Pages 81-90

9.1 Page 81

9.2 Page 82

9.3 Page 83

9.4 Page 84

9.5 Page 85

9.6 Page 86

9.7 Page 87

9.8 Page 88

9.9 Page 89

9.10 Page 90

10 Pages 91-100

10.1 Page 91

10.2 Page 92

10.3 Page 93

10.4 Page 94

10.5 Page 95

10.6 Page 96

10.7 Page 97

10.8 Page 98

10.9 Page 99

10.10 Page 100

11 Pages 101-110

11.1 Page 101

11.2 Page 102

11.3 Page 103

11.4 Page 104

11.5 Page 105

11.6 Page 106

11.7 Page 107

11.8 Page 108

11.9 Page 109

11.10 Page 110

12 Pages 111-120

12.1 Page 111

12.2 Page 112

12.3 Page 113

12.4 Page 114

12.5 Page 115

12.6 Page 116

12.7 Page 117

12.8 Page 118

12.9 Page 119

12.10 Page 120

13 Pages 121-130

13.1 Page 121

13.2 Page 122

13.3 Page 123

13.4 Page 124

13.5 Page 125

13.6 Page 126

13.7 Page 127

13.8 Page 128

13.9 Page 129

13.10 Page 130

14 Pages 131-140

14.1 Page 131

14.2 Page 132

14.3 Page 133

14.4 Page 134

14.5 Page 135

14.6 Page 136

14.7 Page 137

14.8 Page 138

14.9 Page 139

14.10 Page 140

15 Pages 141-150

15.1 Page 141

15.2 Page 142

Thong tin chuyen de Vinh quang 80 nam Quoc hoi Viet Nam

1 Pages 1-10

▲back to top

1.1 Page 1

▲back to top

1.2 Page 2

▲back to top

LỜI GIỚI THIỆU

Trong suốt tiến trình cách mạng của dân tộc, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Việt Nam luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng – là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ

quan quyền lực nhà nước cao nhất. Cột mốc Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra Quốc hội

Việt Nam (06/01/1946) đã mở ra thời kỳ mới trong lịch sử đất nước: lần đầu tiên quyền làm

chủ của Nhân dân được thể hiện trực tiếp thông qua lá phiếu phổ thông, tạo nền tảng pháp lý

và chính trị vững chắc để khẳng định bản chất Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của

Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.

Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

là dịp ôn lại dấu mốc trọng đại ấy và những chặng đường kế tiếp mà Quốc hội đã đồng hành

cùng dân tộc, từ kháng chiến kiến quốc, xây dựng và thống nhất đất nước, đến đổi mới và hội

nhập quốc tế. Tám thập kỷ đã qua là những giai đoạn Quốc hội gắn bó với Nhân dân, phụng

sự Tổ quốc, phát huy trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng Việt Nam.

Nhằm góp phần tuyên truyền và lan tỏa những giá trị lịch sử của sự kiện trọng đại này,

Thư viện tỉnh Đồng Nai biên soạn và giới thiệu bản Thông tin chuyên đề “Vinh quang 80

năm Quốc hội Việt Nam”, tập hợp 45 bài viết tiêu biểu được sưu tầm từ các báo, tạp chí và

nguồn tư liệu chính thống, phản ánh sinh động hành trình từ Ngày Tổng tuyển cử 06/01/1946

đến sự trưởng thành của Quốc hội trong các giai đoạn lịch sử của đất nước.

Nội dung bản Thông tin chuyên đề được chia thành 03 phần:

Phần I: Quá trình hình thành và phát triển của Quốc hội Việt Nam: Giới thiệu bối cảnh,

tư tưởng và quyết định dẫn tới Ngày Tổng tuyển cử 06/01/1946; vai trò của Quốc dân Đại hội

Tân Trào; hoạt động của Quốc hội các khóa trong điều kiện chiến tranh, hòa bình và đổi mới;

những quyết sách lớn như thông qua các bản Hiến pháp, quyết định thành lập Nhà nước Việt

Nam thống nhất năm 1976 và những đổi mới quan trọng trong xây dựng Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa.

Phần II: Đại biểu Quốc hội Việt Nam qua các thời kỳ: Khắc họa ký ức của các thế hệ

đại biểu – người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân; phản ánh sự đóng góp của

đại biểu trong lập hiến, lập pháp, giám sát và ngoại giao nghị viện; làm rõ phẩm chất trách

nhiệm, bản lĩnh, trí tuệ, gần dân, vì dân, góp phần nâng cao vị thế Quốc hội và Việt Nam trên

trường quốc tế.

Phần Phụ lục: Hình ảnh tư liệu về Quốc hội Việt Nam: Tuyển chọn gần 100 hình ảnh

tiêu biểu, ghi lại từ lá phiếu đầu tiên giữa mưa bom bão đạn đến phiên họp nghị trường thời

kỳ chuyển đổi số; các kỳ họp của Quốc hội qua các khóa; hoạt động của đại biểu; dấu mốc

thống nhất đất nước và những hình ảnh giàu giá trị tư liệu lịch sử. Phần này mang đến một

góc nhìn trực quan về hành trình 80 năm trưởng thành, đổi mới và cống hiến của Quốc hội

Việt Nam.

Thông qua bản Thông tin chuyên đề “Vinh quang 80 năm Quốc hội Việt Nam”, Thư

viện tỉnh Đồng Nai mong muốn góp phần giáo dục truyền thống, bồi đắp niềm tự hào dân tộc,

khơi dậy khát vọng cống hiến và tinh thần trách nhiệm của công dân; đồng thời đáp ứng nhu

cầu nghiên cứu, học tập và tìm hiểu về Quốc hội trong bối cảnh đất nước đang hướng tới mục

tiêu phát triển nhanh, bền vững và phồn vinh.

1.3 Page 3

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

PHẦN I

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM

A- QUỐC HỘI VIỆT NAM QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

1. Kim Thoa. Quốc dân Đại hội Tân Trào - Tiền thân của Quốc hội Việt Nam /

Kim Thoa // https://ddbqh.dongnai.gov.vn. - 2020. - Ngày 18 tháng 12.

Ngày 16/8/1945, tại đình Tân Trào (Tuyên Quang), Chủ tịch Hồ Chí Minh và

Tổng bộ Việt Minh (Việt Nam độc lập Đồng minh hội) đã khai mạc Đại hội đại biểu

quốc dân (còn gọi là Quốc dân Đại hội Tân Trào). Tham dự Đại hội có hơn 60 đại biểu

đại diện cho cả 3 miền Bắc - Trung - Nam, đại diện cho các ngành, các giới, các dân

tộc, các đảng phái chính trị, các đoàn thể cứu quốc và một số Việt kiều ở Thái Lan và

Lào để bàn kế hoạch Tổng khởi nghĩa giành chính quyền về Nhân dân. Đại hội đại

biểu quốc dân đã thông qua ba quyết định lớn.

Quốc dân Đại hội Tân Trào là mốc son trong lịch sử vẻ vang của cách mạng Việt

Nam, là tiền thân của Quốc hội Việt Nam, như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng

định: “Việt Nam quốc dân đại biểu Đại hội cử ra Ủy ban dân tộc giải phóng Việt Nam

để lãnh đạo toàn quốc nhân dân kiên quyết đấu tranh cho nước được độc lập. Đó là

một tiến bộ rất lớn trong lịch sử tranh đấu giải phóng của dân tộc ta từ ngót một thế kỷ

nay. Đó là một điều khiến cho đồng bào ta phấn khởi và riêng tôi hết sức vui mừng”

Ngày 02/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, trước hàng chục vạn đồng

bào, Chủ tịch Hồ Chi Minh thay mặt Chính phủ lâm thời trịnh trọng đọc bản Tuyên

ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nay là nước Cộng hòa xã

hội chủ nghĩa Việt Nam.

Ngày 08/9/1945, Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà

ban hành sắc lệnh số 14-SL quy định mở cuộc Tổng tuyển cử để bầu Quốc hội và ghi

rõ; Chiểu theo Nghị quyết của Quốc dân Đại hội ngày 16, 17 tháng 8 năm 1945 tại khu

giải phóng, ấn định rằng nước Việt Nam sẽ theo chính thể dân chủ cộng hoà và Chính

phủ nhân dân toàn quốc sẽ do một Quốc dân đại hội bầu theo lối phổ thông đầu phiếu

cử lên; tiếp theo đó, ban hành sắc lệnh số 39-SL ngày 26/9/1945 về thành lập Ủy ban

dự thảo thể lệ cuộc Tổng tuyển cử sắc lệnh số 51-SL ngày 17/10/1945 quy định thể lệ

cuộc Tổng tuyển cử phải thực hiện theo lối phổ thông đầu phiếu, bầu cử trực tiếp và bỏ

phiếu kín; sắc lệnh số 71-SL ngày 02/12/1945 bổ khuyết Điều 11 chương V của sắc

lệnh số 51-SL nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người ứng cử. Công tác chuẩn bị

cho Tổng tuyển cử diễn ra rất khẩn trương trong điều kiện thù trong, giặc ngoài; trong

bối cảnh nền kinh tế, xã hội hết sức khó khăn. Cuộc Tổng tuyển cử lúc đầu được dự

kiến là ngày 23/12/1945, nhưng để thực hiện chủ trương thống nhất và hoà giải, có

thêm thời gian cho công tác chuẩn bị và các ứng cử viên có điều kiện nộp đơn, đi vận

động tranh cử. Ngày 18/12/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh hoãn cuộc Tổng

tuyển cử đến ngày chủ nhật, 06/01/1946.

Ngày 05/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu,

trong đó có đoạn: “Ngày mai, là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là

ngày Tổng tuyền cử; vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà

nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình”.

1.4 Page 4

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Đáp lại lời kêu gọi thiêng liêng của Tổ quốc, bằng ý chí sắt đá của một dân tộc

quyết tâm bảo vệ nền độc lập, tự do vừa giành được, toàn thể nhân dân Việt Nam từ

miền xuôi đến miền ngược, từ miền Bắc đến miền Nam, từ nông thôn đến thành thị,

không phân biệt gái trai, già trẻ đã dành trọn ngày lịch sử - ngày 06/01/1946: Toàn dân

đi bỏ phiếu bầu cử Quốc hội.

Ngày 06/01/1946, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên đã diễn ra trên cả

nước, kể cả các vùng đang có chiến sự ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Ở

Hà Nội đã có 91,95% cử tri của 74 khu nội thành và 118 làng ngoại thành đi bỏ phiếu

trong không khí tràn đầy phấn khởi của ngày hội dân chủ. Kết quả, có 6 trong số 74

ứng cử viên đã trúng cử đại biểu Quốc hội. Chủ tịch Hồ Chi Minh trúng cử với số

phiếu cao nhất (98,4%).

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước

cách mạng Việt Nam, mở ra một thời kỳ mới của đất nước ta có một Quốc hội, một

Chính phủ thống nhất, một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền hoàn

toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho Nhân dân Việt Nam về đối nội

và đối ngoại. Cuộc bầu cử là căn cứ để khẳng định Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng

hòa có tính chất hợp pháp, dân chủ nhà nước của dân, do dân và vì dân, được quốc dân

giao phó trọng trách điều hành đất nước tổ chứ toàn dân kháng chiến, kiến quốc, giải

quyết mọi quan hệ của Việt Nam trên trường quốc tế; khẳng định niềm tin tuyệt đối

của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vào tinh thần yêu nước của Nhân dân ta, đồng thời

đó cũng là sự biểu thị khát vọng dân chủ của Nhân dân và sức mạnh của khối đại đoàn

kết toàn dân tộc.

2. L.N.V. Cách đây tròn 50 năm, lần đầu tiên trong lịch sử nhân dân Việt Nam

thực hiện phổ thông đầu phiếu / L.N.V // Sự kiện & Nhân chứng. - 1996. - Số 25. -

tr.5.

Ngày 8 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ

Cộng hòa Hồ Chí Minh đã ra sắc lệnh số 14-SL về cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội.

Bản sắc lệnh ghi rõ:

- Chiếu theo Nghị quyết của Quốc dân đại biểu Đại hội họp ngày 16, 17 tháng 8

năm 1945, tại khu giải phóng, ấn định rằng nước Việt Nam sẽ theo chính thể Dân chủ

Cộng hòa và Chính phủ nhân dân toàn quốc sẽ do một Quốc dân đại hội bầu theo lối

phổ thông đầu phiếu cử lên;

- Xét rằng nhân dân Việt Nam do Quốc dân đại hội thay mặt là quyền lực tối cao

để ấn định cho nước Việt Nam một hiến pháp dân chủ cộng hòa;

- Xét rằng trong tình hình hiện giờ, sự triệu tập Quốc dân đại hội không những có

thể thực hiện được mà lại rất cần thiết để cho toàn dân tham gia vào công cuộc củng cố

nền độc lập và chống nạn ngoại xâm…

Sắc lệnh 14/SL quy định trong 2 tháng sẽ mở cuộc tổng tuyển cử, tất cả công dân

Việt Nam cả trai và gái từ 18 tuổi trở lên đều có quyền bầu cử và ứng cử, trừ những

người đã bị tước mất quyền công dân và những người trí óc không bình thường. Thành

lập ủy ban dự thảo thể lệ Tổng tuyển cử gồm: Trần Huy Liệu, Vũ Đình Hòe, Cù Huy

Cận, Nguyễn Mạnh Hà, Nguyễn Hữu Đang, Lê Văn Giang, Nguyễn Văn Chúc,

Nguyễn Hữu Tiến, Tâm Kính, ủy ban khởi thảo Hiến pháp gồm: Hồ Chí Minh, Vĩnh

Thụy, Đặng Thai Mai, Vũ Trọng Khánh, Lê Văn Hiến, Nguyễn Lương Bằng, Đặng

Xuân Khu.

1.5 Page 5

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Công việc Tổng tuyển cử diễn ra trong điều kiện thù trong giặc ngoài, tình hình

chính trị, kinh tế, xã hội hết sức khó khăn vừa giải quyết những nhiệm vụ cấp bách

hàng ngày, vừa thực hiện sách lược tạm thời, hòa hoãn với quân Tưởng ở miền Bắc

đồng thời lại vừa phải đấu tranh chống lại những hành động phá hoại điên cuồng của

chúng. Các báo phản động như Thiết Thực, Đồng Tâm vu cáo, nói xấu Việt Minh, kêu

gọi tẩy chay Tổng tuyển cử vì trình độ dân trí của ta còn thấp kém trên 90% dân số mù

chữ, không đủ năng lực thực hiện quyền công dân của mình. Để mở rộng khối đại

đoàn kết toàn dân thực hiện chủ trương “Thống nhất, thống nhất và thống nhất”, Chủ

tịch Hồ Chí Minh và Tổng bộ Việt Minh quyết định mời tất cả những người ngoài mặt

trận Việt Minh cùng đứng chung danh sách ứng cử. Bác khẳng định Tổng tuyển cử là

một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức để gánh vác

công việc nước nhà… “Tổng tuyển cử tức là tự do, bình đẳng, tức là dân chủ đoàn

kết”. Đối với Việt Cách, Việt Quốc, Chính phủ lâm thời và Bác Hồ đã kiên quyết đấu

tranh chống lại mọi sự phá hoại, chống đối của họ, đồng thời cũng cố gắng nhân

nhượng, hòa giải nhằm tạo bầu không khí ổn định cho Tổng tuyển cử. Tuy vậy, bọn

Việt Cách, Việt Quốc núp bóng quân Tưởng tỏ thái độ ngang ngược, nêu các yêu sách

vô lý.

Nhằm tạo điều kiện cho công việc chuẩn bị chu đáo hơn và nhất là để các ứng cử

viên có điều kiện nộp đơn và vận động tranh cử, ngày 18/12/1945, Chủ tịch Hồ Chí

Minh ký sắc lệnh hoãn cuộc Tổng tuyển cử đến chủ nhật ngày 6/01/1946, hạn nộp đơn

ứng cử đến hết ngày 27/12/1945. Quá trình đấu tranh thương lượng và nhân nhượng,

Việt Quốc đã thỏa thuận hợp tác với Chính phủ và ủng hộ cuộc Tổng tuyển cử. Việt

Quốc, Việt Cách và Việt Minh ký biên bản biện pháp đoàn kết gồm 14 điều chính và 4

điều phụ. Chính phủ lâm thời tự cải tổ thành Chính phủ liên hiệp lâm thời, mở rộng

thành phần chính phủ để thu hút thêm một số thành viên của Việt Cách và Việt Quốc.

Chương trình đối nội đầu tiên của Chính phủ liên hiệp lâm thời là “làm cho cuộc toàn

dân tuyển cử được thành công mỹ mãn”. Chính phủ nhanh chóng tổ chức soạn thảo

Hiến pháp và triển khai sâu rộng công tác chuẩn bị, Tổng tuyển cử trong cả nước. Dự

thảo Hiến pháp được công bố ngày 10/11/1945 trên báo Cứu quốc và được in ấn, gửi

đi các làng, xã để thu thập ý kiến nhân dân. Danh sách các cử tri và ứng cử viên được

hoàn thành và niêm yết công khai. Quần chúng sôi nổi, trao đổi, tranh luận, chất vấn

để chọn người xứng đáng đại diện cho mình trong Quốc hội. Trung ương Đảng chủ

trương đưa những người đã ở trong Ủy ban Nhân dân có năng lực hành chính ra ứng

cử và giới thiệu những thân hào có tài, có đức ra ứng cử và cũng đứng chung với một

số quốc gia liên hiệp với các người ứng cử của Việt Minh. Chủ tịch Hồ Chí Minh ra

ứng cử tại Hà Nội.

Ngày 3 tháng 1 năm 1946, Bác Hồ chủ trì phiên họp của Chính phủ để kiểm tra

lần cuối công việc chuẩn bị Tổng tuyển cử. Hai ngày sau, Bác ra lời gọi quốc dân đi bỏ

phiếu.

Ngày 6/01/1946, tại Hà Nội, đúng 7 giờ sáng, tiếng chuông, tiếng trống, tiếng

pháo nổ ran khắp nơi kéo dài 15 phút báo hiệu giờ Tổng tuyển cử bắt đầu. Cuộc bỏ

phiếu diễn ra rất nhanh tấp nập nhất là từ 7 giờ đến 10 giờ, Bác Hồ đi bầu đại biểu ở

phòng bỏ phiếu đặt tại số 10, Hàng Vôi (nay là phố Lý Thái Tổ, Hà Nội). Một số nơi

bọn phản cách mạng ra sức chống phá, nhưng nhân dân đã không chịu khuất phục. Kết

quả bầu cử ở Hà Nội là 172.765 trong tổng số 187.880 cử tri của 74 khu phố nội thành

và 118 làng ngoại thành đã đi bỏ phiếu. 6 trong số 74 ứng cử viên đã trúng cử, người

thấp phiếu nhất là 52,5 %, người đạt phiếu cao nhất là Chủ tịch Hồ Chí Minh với

98,4% số phiếu bầu.

1.6 Page 6

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Ở các địa phương khác, cuộc Tổng tuyển cử tiến hành sôi nổi, phần lớn diễn ra

an toàn. Tại Hải Phòng, quân Tưởng có hành động phá hoại, nhưng 96% cử tri vẫn đi

bầu ở các tỉnh phía Nam, Tổng tuyển cử diễn ra ngày 23/12/1945 theo kế hoạch đã

định, trước khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh hoãn từ cuối tháng 10 quân Pháp đã

phá được vòng vây đánh phá khắp các tỉnh Nam bộ, cuộc Tổng tuyển cử ở phía Nam,

trừ các vùng địch chưa đánh đến thì diễn ra bình thường, còn nói chung rất khó khăn.

Tuy vậy, trừ tỉnh Tây Ninh do chiến sự quá ác liệt, không thực hiện được bầu cử, còn

tất cả các tỉnh phía Nam đều tiến hành cuộc bầu cử với đại đa số cử tri đi bỏ phiếu.

Cuộc tổng tuyển cử đầu tiên ở Việt Nam đã hoàn toàn thắng lợi ở cả 71 tỉnh

trong cả nước. 89% cử tri đã đi bỏ phiếu. Cả nước bầu được 333 đại biểu, trong đó

57% thuộc các đảng phái khác nhau, 43% không đảng phái, 87% số đại biểu là công

nhân, nông dân, chiến sĩ cách mạng, 10 đại biểu phụ nữ, 34 đại biểu các dân tộc thiểu

số.

3. Tường Vy. Ngày 6-1-1946: Ngày diễn ra cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên / Tường

Vy // https://www.qdnd.vn. - 2022. - Ngày 6 tháng 1.

Ngày 6-1-1946 là ngày nước ta diễn ra cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên. Vào ngày

này năm 1960, trong bài nói chuyện nhân dịp Đảng ta tròn 30 tuổi, Bác Hồ đã chỉ rõ:

“Chỉ có giai cấp công nhân là dũng cảm nhất, cách mạng nhất…”.

Chuyên mục Ngày này năm xưa số ra ngày 6-1-2022cũng được Báo Quân đội

nhân dân Điện tử thực hiện dưới hình thức các tác phẩm phát thanh podcast tại đây

và video clip trên Chuyên trang Media Báo Quân đội nhân dân Điện tử, trân trọng

mời bạn đọc xem thêm.

Một số sự kiện trong nước và quốc tế ngày 6-1

Sự kiện trong nước

- 6-1-1946: Tổng tuyển cử trong cả nước bầu đại biểu Quốc hội khóa I nước Việt

Nam Dân chủ cộng hòa. Đây là một sự kiện quan trọng sau Lễ Tuyên ngôn Độc lập

diễn ra vào ngày 2-9-1945 chỉ hơn 4 tháng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phân tích: Đây là

lần đầu tiên người dân Việt Nam được thể hiện quyền làm chủ của mình trong một

quốc gia theo chính thể Cộng hòa - Dân chủ.

Ngày 5-1-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu, trong

đó có đoạn: “Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày

Tổng tuyển cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân

ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình”, "Khuyên đồng bào nam nữ 18 tuổi

trở lên hôm nay tất cả đều đi bỏ phiếu, để bầu những người đại biểu xứng đáng, vào

Quốc hội đầu tiên của nước ta".

Đáp lại lời kêu gọi thiêng liêng của Tổ quốc, toàn thể nhân dân Việt Nam từ

miền xuôi đến miền ngược, từ miền Bắc đến miền Nam, từ nông thôn đến thành thị,

không phân biệt gái trai, già trẻ đã dành trọn ngày lịch sử - ngày 6-1-1946: Toàn dân

đi bỏ phiếu bầu cử Quốc hội.

Công việc Tổng tuyển cử diễn ra trong điều kiện giặc ngoài thù trong, tình hình

chính trị, kinh tế, xã hội hết sức khó khăn, vừa kháng chiến ở miền Nam, vừa phải giải

quyết những nhiệm vụ rất cấp bách hằng ngày đặt ra, vừa thực hiện sách lược tạm thời

hòa hoãn với quân Tưởng ở miền Bắc, đồng thời lại vừa phải đấu tranh để chống lại

những hành động phá hoại điên cuồng của chúng. Trong điều kiện như thế, đây không

phải là một cuộc Tổng tuyển cử thông thường, mà thực chất là một cuộc đấu tranh

chính trị, đấu tranh dân tộc hết sức quyết liệt.

1.7 Page 7

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên đã diễn ra trong cả nước, kể cả các

vùng đang có chiến sự ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Ở Hà Nội, ứng cử

viên Hồ Chí Minh đến phòng bỏ phiếu đặt tại nhà số 10, phố Hàng Vôi, Hà Nội để

thực hiện nghĩa vụ công dân của mình.

Theo những số liệu được công bố ngày hôm đó, một cuộc phổ thông đầu phiếu

diễn ra trên cả nước đã bầu chọn 333 đại biểu Quốc hội đại diện cho nhiều địa phương,

đảng phái chính trị, tầng lớp xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với số phiếu cao

nhất (98,4%).

Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên ở Việt Nam đã hoàn toàn thắng lợi. Quốc hội đầu

tiên của nước Việt Nam ra đời, đánh dấu mốc phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế

dân chủ của nước Việt Nam.

(Theo tư liệu Cổng thông tin điện tử Quốc hội)

- 6-1-1947: Trung đoàn Liên khu I (sau này là Trung đoàn Thủ đô) được chính

thức thành lập tại Hà Nội. Lực lượng của trung đoàn gồm 3 tiểu đoàn: 101, 102, 103

với số quân gần 2.000 người.

- 6-1-1950: Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị về mở Chiến dịch Tây

Bắc và chuẩn bị chiến trường Đông Bắc.

- 6-1-1960: Mở đầu đợt trồng cây, Hồ Chủ tịch khuyên nhân dân hàng nǎm nên

tổ chức một đợt trồng cây vào mùa xuân gọi là Tết trồng cây, để lấy gỗ làm nhà, góp

phần cải tạo thiên nhiên và làm giàu cho Tổ quốc.

- 6-1-1986: Tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc cho 37 cán bộ, chiến sĩ

Quân đội.

- 6-1-1998: Chính phủ ban hành nghị định (số 02/NĐ-CP) quy định cụ thể một số

điều của Pháp lệnh Bộ đội Biên phòng.

Sự kiện quốc tế

- 6-1-1884: Ngày mất Gregor Johann Mendel, một nhà thực vật học nổi tiếng

người Áo. Ông sinh ngày 22-7-1822. Ông làm thí nghiệm lai phối hợp các thứ đậu

khác nhau và công bố trong luận vǎn Sự lai giống thực vật. Về sau thuyết Menđen về

Định luật di truyền được phổ biến rộng rãi.

- 6-1-1921: Ngày thành lập Quân đội Iraq.

Theo dấu chân Người

- Ngày 6-1-1941, với bí danh đồng chí Vương, Nguyễn Ái Quốc lúc đó cùng các

đồng chí hoạt động ở trong nước như Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Phùng Chí

Kiên và Đặng Văn Cáp do Hoàng Sâm dẫn đường đã đến một ngôi làng bên kia biên

giới Việt - Trung để chuẩn bị cho chuyến trở về nước của nhà lãnh đạo cách mạng

Việt Nam.

- Ngày 6-1-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm và nói chuyện với Hội nghị trí

thức Việt Nam chống Mỹ cứu nước do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt

Nam triệu tập tại Hội trường Ba Đình, Hà Nội.

- 6-1-1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự phiên họp đầu năm của Hội đồng Chính

phủ và đây cũng là lần cuối cùng Bác có cơ hội chúc Tết những người đồng chí thân

thiết của mình trong Chính phủ.

(Sách Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày này năm xưa, NXB Chính trị quốc gia-Sự thật,

2010)

Lời Bác dạy ngày này năm xưa

“Chỉ có giai cấp công nhân là dũng cảm nhất, cách mạng nhất…”

Đây là lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong bài “Ba mươi năm hoạt động của

Đảng” được đăng trên Báo Nhân Dân số ra ngày 6-1-1960 nhân dịp kỷ niệm 30 năm

1.8 Page 8

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Ngày thành lập Đảng. Trong bài nói chuyện của Bác có đoạn: “…Các tầng lớp tiểu tư

sản tuy là sôi nổi, nhưng tư tưởng bế tắc, không có đường ra. Chỉ có giai cấp công

nhân là dũng cảm nhất, cách mạng nhất, luôn luôn gan góc đương đầu với bọn đế quốc

thực dân. Với lý luận cách mạng tiên phong và kinh nghiệm của phong trào vô sản

quốc tế, giai cấp công nhân ta đã tỏ ra là người lãnh đạo xứng đáng nhất và đáng tin

cậy nhất của nhân dân Việt Nam”.

Đây là thời điểm Đảng ta đang lãnh đạo nhân dân ta tiến hành công cuộc hàn

gắn vết thương chiến tranh, tích cực xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đẩy

nhanh hoàn thành sự nghiệp cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam.

Lời của Bác là bài học lớn tổng kết lịch sử, khẳng định Đảng ta trong suốt quá

trình lãnh đạo cách mạng tỏ rõ là lực lượng đại biểu cho trí tuệ, ý chí của giai cấp công

nhân, nhân dân Việt Nam: Dũng cảm nhất, cách mạng nhất, luôn luôn gan góc đương

đầu với bọn đế quốc thực dân, xứng đáng là lực lượng lãnh đạo tin cậy nhất của nhân

dân Việt Nam.

Lời của Người là nguồn ánh sáng chiếu rọi khắp mọi miền đất nước, được mọi

cán bộ, đảng viên của Đảng trân trọng đón nhận, tạo động lực tinh thần thi đua học tập

nâng cao bản lĩnh cách mạng, kiên định với mục tiêu, lý tưởng của Đảng, nêu cao chủ

nghĩa yêu nước, gắn bó đoàn kết cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng

lợi nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất

nước nhà.

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Quân đội nhân dân Việt Nam thường

xuyên được Đảng, Nhà nước quan tâm lãnh đạo, giáo dục, rèn luyện; không ngừng

củng cố tăng cường bản chất giai cấp công nhân, nâng cao bản lĩnh chính trị, phát huy

truyền thống dân tộc, gắn bó máu thịt với nhân dân, anh dũng, kiên cường, chiến đấu

sáng tạo, cùng toàn dân đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào, giải phóng miền Nam

thống nhất Tổ quốc.

Trong tình hình mới, cán bộ, chiến sĩ toàn quân luôn thấm nhuần lời Bác năm

xưa, thường xuyên quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về tăng cường bản chất giai

cấp công nhân trong Quân đội, giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt

của Đảng đối với Quân đội, bảo đảm cho Quân đội thực sự là lực lượng chính trị tin

cậy, trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân, chiến đấu, hy sinh vì mục tiêu

lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội của Đảng.

(Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia-Sự thật, Hà Nội 2011,

t.12, tr.407)

Dấu ấn Bác Hồ trên Báo Quân đội nhân dân

Trang nhất Báo Quân đội nhân dân số ra ngày 6-1-1956 đăng lời Hồ Chủ tịch

chúc mừng năm mới. Vào ngày này năm 1958, Báo Quân đội nhân dân cũng trích thư

chúc mừng năm mới của Bác:

“… ĐỒNG BÀO CẢ NƯỚC hãy đoàn kết và đấu tranh đòi đối phương thi hành

nghiêm chỉnh hiệp nghị Giơ-ne-vơ, đòi lập quan hệ bình thường giữa hai miền, ra sức

phấn đấu cho sự nghiệp thống nhất Tổ quốc và cho hòa bình thế giới.

…QUÂN ĐỘI VÀ CÔNG AN ta hãy cố gắng học tập chính trị và kỹ thuật, ra

sức bảo vệ Tổ quốc và giữ gìn trật tự, an ninh, ra sức tham gia phong trào sản xuất và

tiết kiệm…”.

Nhân kỷ niệm 70 năm Quốc hội Việt Nam, trang nhất Báo Quân đội nhân dân số

ra ngày 6-1-2016 đăng ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội

khóa II tại tiểu khu Trúc Bạch, khu phố Ba Đình, Hà Nội, tháng 5-1960.

1.9 Page 9

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Trang nhất Báo Quân đội nhân dân số ra ngày 6-1-1967 đăng ảnh Bác Hồ tới dự

khai mạc Đại hội anh hùng, chiến sĩ thi đua chống Mỹ, cứu nước tại Hà Nội.

"Đảng không phải là một tổ chức để làm quan phát tài. Nó phải làm tròn nhiệm

vụ giải phóng dân tộc, làm cho Tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng". Đây là lời

dạy của Bác đăng trên trang nhất Báo Quân đội nhân dân số ra ngày 6-1-1995.

4. Bảo Bình. Từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đến cuộc bầu cử “đặc biệt” / Bảo

Bình // https://congan.quangninh.gov.vn. - 2021. - Ngày 2 tháng 9.

Cuộc bầu cử ĐBQH khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026

diễn ra trong bối cảnh hết sức đặc biệt, trong thời điểm tình hình dịch Covid-19 diễn

biến phức tạp, bùng phát ở nhiều địa phương. Song, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao

của Trung ương; sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, của cấp ủy, chính

quyền các cấp, Quảng Ninh đã tổ chức thành công cuộc bầu cử. Qua đó, một lần nữa

khẳng định niềm tin vững chắc của nhân dân vào Đảng, Nhà nước và cấp ủy, chính

quyền địa phương.

Tổng tuyển cử 1946 - Kỷ nguyên mới của dân tộc

Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí

Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam

Dân chủ Cộng hòa. Ngày 3/9/1945, tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời,

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị một trong sáu nhiệm vụ cấp bách phải thực hiện

ngay là "... tổ chức càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu

phiếu. Tất cả công dân trai gái mười tám tuổi đều có quyền ứng cử và bầu cử, không

phân biệt giàu, nghèo, tôn giáo, dòng giống". Ngày 8/9/1945, Chủ tịch Chính phủ lâm

thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ban hành Sắc lệnh 14-SL quy định mở cuộc

Tổng tuyển cử để bầu Quốc hội.

Trong không khí phấn khởi, với tinh thần dân tộc dâng cao chưa từng có sau

thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, nhân dân cả nước đã đón nhận và chuẩn bị Tổng

tuyển cử như ngày hội lớn của mình. Nhiều người có tài, có đức xung phong ra ứng cử

hoặc được quần chúng giới thiệu ra ứng cử. Danh sách các cử tri và ứng cử viên được

hoàn thành và niêm yết công khai. Quần chúng sôi nổi trao đổi, tranh luận, chất vấn,

nhằm lựa chọn được những người xứng đáng nhất làm đại diện của mình, hạn chế tới

mức cao nhất những phần tử cơ hội lợi dụng dịp Tổng tuyển cử để tranh giành quyền

chức. Trung ương Đảng chủ trương: "Phải đưa những người đã ở trong UBND có năng

lực hành chính ra ứng cử", và giới thiệu những thân hào có tài, có đức ra ứng cử, cùng

đứng chung liên hiệp với các người ứng cử của Việt Minh. Càng gần đến ngày Tổng

tuyển cử, không khí càng náo nức, sôi nổi. Một số địa phương, nhất là ở phía Nam, do

lệnh hoãn không đến kịp, nên Tổng tuyển cử vẫn tiến hành như kế hoạch đã định trước

là ngày 23/12/1945. Tin Tổng tuyển cử diễn ra tưng bừng ở những nơi đó được đăng

tải kịp thời trên các báo chí làm tăng thêm không khí chính trị sôi động của cả nước

hướng đến ngày 6/1/1946.

Ngày 5/1/1946, trước Tổng tuyển cử 1 ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có Lời

kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu: "Ngày mai là một ngày đưa quốc dân ta lên con đường

mới mẻ... là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt hưởng dụng

quyền dân chủ của mình... Ngày mai, dân ta sẽ tỏ cho các chiến sĩ ở miền Nam rằng:

Về mặt trận quân sự, thì các chiến sĩ dùng súng đạn mà chống quân thù. Về mặt chính

trị, thì nhân dân dùng lá phiếu mà chống với quân địch. Một lá phiếu cũng có sức lực

1.10 Page 10

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

như một viên đạn... Ngày mai, tất cả các bạn cử tri, đều phải nhớ đi bầu cử. Ngày mai,

mỗi người đều nên vui vẻ hưởng quyền lợi của một người dân độc lập, tự do".

Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên đã diễn ra trong cả

nước. Với tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu là 89%, cả nước đã bầu được 333 đại biểu; trong đó

87% số đại biểu là công nhân, nông dân, chiến sĩ cách mạng, 10 đại biểu nữ, 34 đại

biểu dân tộc thiểu số. Chủ tịch Hồ Chí Minh ứng cử tại Hà Nội đã trúng cử với số

phiếu rất cao (98,4%).

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đã đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước

cách mạng Việt Nam, mở ra một thời kỳ mới, thời kỳ đất nước ta có một Quốc hội,

một Chính phủ thống nhất, một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền

hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý đại diện nhân dân Việt Nam về đối nội,

đối ngoại.

Đến kỳ bầu cử trọn vẹn với nhiều đột phá, ghi dấu ấn sâu sắc

Cùng với lịch sử xây dựng và củng cố nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa,

đến nay Quốc hội Việt Nam đã trải qua 15 khóa. 5 kỳ bầu cử ĐBQH đều là các sự kiện

lớn của đất nước, dân tộc và nhân dân. Trong đó có 4 lần được xem là dấu mốc đặc

biệt. Thứ nhất là Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, ngày

6/1/1946 chỉ sau ngày lập nước gần 4 tháng và trước Ngày Toàn quốc kháng chiến hơn

11 tháng.

Thứ hai là kỳ bầu cử ĐBQH của nước Việt Nam độc lập, thống nhất (25/4/1976).

Thứ ba là kỳ bầu cử ĐBQH trong giai đoạn bước ngoặt của đất nước, thực hiện công

cuộc đổi mới, thông qua Hiến pháp của thời kỳ đổi mới (19/4/1987). Thứ tư là kỳ bầu

cử ĐBQH khóa XV (23/5/2021).

Tính đặc biệt của kỳ này là bầu cử ĐBQH góp phần thực hiện lộ trình đưa đất

nước bước vào một thời kỳ phát triển mới trong 10 năm (2021-2030), hướng đến kỷ

niệm 100 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản việt Nam 3/2 (1930-2030) và 100 năm

Ngày thành lập nước 2/9 (1945-2045) theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của

Đảng.

Đây cũng là lần đầu tiên các địa phương cả nước cùng thực hiện 3 nhiệm vụ song

song là vừa phòng, chống dịch Covid-19 với tinh thần “chống dịch như chống giặc”,

vừa phát triển kinh tế - xã hội, vừa đảm bảo tổ chức thành công cuộc bầu cử. Với tinh

thần quyết tâm cao, hơn 68,7 triệu cử tri cả nước đã thực hiện quyền và nghĩa vụ

thiêng liêng của mình là trực tiếp bỏ phiếu lựa chọn, bầu ra những người tiêu biểu

tham gia vào Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ mới. Theo Hội đồng Bầu cử Quốc

gia, thống kê đến 0h sáng 24/5, tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 98,43%, cuộc bầu cử đã thành

công tốt đẹp.

Tại Quảng Ninh, sau hơn 5 tháng triển khai, với sự chỉ đạo sát sao, quyết liệt,

đồng bộ của các cấp ủy, chính quyền, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu, sự vào

cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận, tin tưởng của cử tri toàn tỉnh, đã

mang lại thành công to lớn, tốt đẹp cho cuộc bầu cử, thực sự là đợt sinh hoạt chính trị

dân chủ rộng rãi.

Đồng chí Nguyễn Xuân Ký, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch

HĐND tỉnh, khẳng định: Công tác lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức bầu cử có nhiều đổi mới,

mô hình mới, cách làm hay, hiệu quả; luôn có sự tích cực, chủ động trong chuẩn bị các

nội dung theo đúng quy định của Luật và sát với thực tiễn của tỉnh Quảng Ninh, đảm

bảo sự cẩn trọng, chu đáo, chặt chẽ, đúng tiến độ, đúng pháp luật, các nội dung công

việc tỉnh đều chủ động triển khai sớm hơn so với Luật định để có thời gian xử lý các

vấn đề nảy sinh. Ngày bầu cử 23/5 đã thực sự là ngày hội của non sông trên Đất mỏ

2 Pages 11-20

▲back to top

2.1 Page 11

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

anh hùng - vùng địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc, trong niềm hân hoan, phấn khởi, tin

tưởng, đông đảo cử tri các dân tộc trong tỉnh đã nô nức đi bầu cử ĐBQH khóa XV và

đại biểu HĐND các cấp, trực tiếp góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp

quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam “Của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”.

Đúng ngày 23/5/2021, cử tri cả tỉnh đã nô nức, phấn khởi, đến các khu vực bỏ

phiếu để thực hiện quyền công dân. Ngay từ sáng sớm trên khắp các nẻo đường từ

trung tâm các huyện, thị xã, thành phố đến các các xã vùng sâu, vùng xa c ủa tỉnh,

trong những bộ trang phục lịch sự, các cử tri của tỉnh đã có mặt đông đủ tại các địa

điểm bỏ phiếu. Một số nơi duy trì trang phục truyền thống tạo nên sắc màu của ngày

hội toàn dân. Nhiều cụ già, già làng, trưởng bản các vị chức sắc, chức việc tôn giáo,

đông đảo cử tri đi bầu cử sớm, thể hiện tinh thần trách nhiệm đối với đất nước. Kết

thúc ngày bầu cử, cử tri toàn tỉnh phấn khởi, tích cực tham gia bỏ phiếu với tinh thần

trách nhiệm cao nhất với tỷ lệ cử tri đạt 99,95%. Trong kỳ bầu cử này, Quảng Ninh là

địa phương có tỷ lệ cử tri tham gia bầu cử cao nhất so với 4 nhiệm kỳ gần đây và là

một trong những tỉnh có tỷ lệ cử tri đi bầu cao nhất cả nước.

Các đại biểu, cử tri thực hiện đeo khẩu trang, đo thân nhiệt, khử khuẩn tay thực

hiện nghiêm công tác phòng, chống dịch Covid-19 ở tất cả các khu vực bầu cử trên địa

bàn huyện Cô Tô.

Đặc biệt, trong công tác phòng, chống dịch Covid-19, tỉnh kiên trì thực hiện

phương châm “3 trước, 4 tại chỗ”, tích cực chủ động từ xa, từ sớm, từ cơ sở. Với sự nỗ

lực của cả hệ thống chính trị và toàn dân, nhất là lực lượng tuyến đầu trong công tác

phòng, chống dịch Covid-19, tỉnh Quảng Ninh đã kiểm soát tốt dịch bệnh, giữ được

địa bàn an toàn trong cuộc bầu cử. Ở những nơi đang thực hiện cách ly y tế, lực lượng

tổ chức bầu cử đã tăng cường mang thùng phiếu phụ hoặc bố trí thêm nhân lực để tổ

chức các điểm bỏ phiếu phụ. Trong bối cảnh khó khăn, dịch bệnh, nhiều người đang

phải thực hiện cách ly, thậm chí đang nằm trên giường bệnh, nhưng vẫn sẵn sàng tham

gia bầu cử bằng cả trái tim, ý chí, tinh thần dân tộc. Đến 15h00 ngày 23/5, 2.314/2.314

(đạt tỷ lệ 100%) cử tri liên quan đến dịch Covid-19 trên địa bàn tỉnh đã thực hiện

quyền công dân, bỏ phiếu bầu ĐBQH khóa XV và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-

2026, đảm bảo an toàn.

Cuộc bầu cử diễn ra đúng Luật, tuyệt đối an toàn, không có sai phạm nào; không

có đơn vị bầu cử, khu vực bỏ phiếu phải bầu lại; không có đơn vị bầu cử, khu vực bỏ

phiếu bầu ĐBQH, đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp huyện phải bầu thêm. Cử tri đã bầu

đúng, bầu đủ số lượng đại biểu, lấy tiêu chuẩn, chất lượng đại biểu làm trọng tâm, đảm

bảo các cơ cấu kết hợp, đặc biệt là cơ cấu nữ, trẻ tuổi, ngoài Đảng đạt tỷ lệ cao hơn so

với các nhiệm kỳ gần đây của tỉnh và toàn quốc. Cụ thể, đã bầu đúng, bầu đủ 8 ĐBQH,

66 đại biểu HĐND tỉnh, 420 đại biểu HĐND cấp huyện; đối với đại biểu HĐND cấp

xã bầu được 3.740 đại biểu, chỉ thiếu 13 người (nhiệm kỳ 2016-2021 thiếu 54 đại biểu

HĐND cấp xã). 176/177 xã, phường, thị trấn không có đơn vị bầu cử, khu vực bỏ

phiếu phải bầu thêm đại biểu đại biểu HĐND cấp xã; duy nhất chỉ có 1 đơn vị bầu cử

phải bầu thêm đại biểu HĐND xã. Đặc biệt, tỷ lệ trúng cử bình quân cao hơn rất nhiều

so với các nhiệm kỳ gần đây (ĐBQH tăng 8,94% so với nhiệm kỳ 2016-2021, tăng

12,27% so với nhiệm kỳ 2011-2016; đại biểu HĐND tỉnh tăng 9,41% so với nhiệm kỳ

2016-2021, tăng 12,14% so với nhiệm kỳ 2011-2016). Điều này cho thấy niềm tin

vững chắc của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, chính quyền không ngừng được

củng cố, nâng cao.

Thành công của cuộc bầu cử ĐBQH khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm

kỳ 2021-2026 có ý nghĩa hết sức quan trọng trong đời sống chính trị - xã hội của đất

2.2 Page 12

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

nước và của tỉnh; là kết quả của sự chuyển động mạnh mẽ, quyết liệt, sáng tạo của cả

hệ thống chính trị, sự tham gia tích cực, có trách nhiệm của cử tri và nhân dân. Cử tri

tin tưởng và kỳ vọng với tâm huyết, trí tuệ của mình, những người trúng cử thực hiện

tốt nhiệm vụ người đại biểu nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân, lắng nghe tâm tư

nguyện vọng của nhân dân để đề xuất với Quốc hội, với cấp ủy chính quyền địa

phương, có những quyết sách đúng đắn trong thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế -

xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân

dân.

5. Tôn Hoàn. Quốc hội của dân, do dân và vì dân : 50 năm Quốc hội nước Cộng

hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam / Tôn Hoàn // Đồng Nai. - 1996. - Ngày 5 tháng 1.

- tr. 3.

Ngày này cách đây 50 năm (6/1/1946 – 6/1/1996)

Đó là ngày Tổng Tuyển cử đầu tiên của một nước Việt Nam vừa giành được độc

lập từ tay thực dân Pháp hơn 80 năm đô hộ. Ngày biểu dương sức mạnh đoàn kết của

nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của đảng và Hồ Chủ tịch, khẳng định chủ quyền dân tộc

bầu ra những đại biểu xứng đáng thay mặt nhân dân cả nước vào Quốc hội, cơ quan

quyền lực cao nhất của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.

Cuộc bầu cử được tiến hành trong bối cảnh thù trong, giặc ngoài đầy khó khăn,

thử thách. Dưới danh nghĩa quân Đồng minh, tiếp nhận sự đầu hàng của Nhật, quân

đội một số nước đế quốc đã kéo vào nước ta gần 20 vạn quân Tưởng Giới Thạch và

tay sai ở phía Bắc vĩ tuyến 16 và hàng vạn quân đội Anh ở phía Nam vĩ tuyến 16.

Thêm vào đó, chính quyền cách mạng còn phải tiếp thu cả một gia tài đổ nát do chế độ

cũ để lại. Rồi ngày 23 tháng 9 năm 1945 thực dân Pháp nổ súng chính thức xâm lược

Nam Bộ lần thứ hai.

Khó khăn chồng chất khó khăn, giữ vững và bảo vệ chính quyền cách mạng là

nhiệm vụ hết sức cấp bách, sống còn của nhân dân ta lúc này, một trong những nhiệm

vụ quan trọng hàng đầu để củng cố và tăng cường chính quyền là phải thực hiện quyền

dân chủ cho quần chúng, phải xúc tiến việc đi đến thành lập Quốc hội để quyết định

Hiến pháp và bầu Chính phủ chính thức.

Vì vậy, ngày 3 tháng 9 năm 1945, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm

thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị chính phủ “Tổ chức càng sớm càng hay cuộc

tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu”. Ngày 8 tháng 9 năm 1945, chủ tịch Hồ

Chí Minh đã ký sắc lệnh số 14 về cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội. Ngày 5 tháng 1

năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu và ngày 6

tháng 1 năm 1946, cuộc Tổng tuyển cử được tiến hành thắng lợi trong phạm vi cả

nước. 71 tỉnh, thành, toàn quốc có 89% cử tri đi bỏ phiếu, nhiều nơi đạt 95%, cả nước

bầu được 333 đại biểu, trong đó có 57% số đại biểu thuộc các đảng khác nhau, 43%

không phải đảng phái, 87% số đại biểu là công nhân, nông dân, trí thức, chiến sĩ cách

mạng, 10 đại biểu là phụ nữ và 34 đại biểu là các dân tộc thiểu số. Ngay từ khi ra đời,

trong cuộc Tổng tuyển cử tự do và thể chế dân chủ được xác lập, Quốc hội Việt Nam

đã thể hiện bản chất nhà nước của dân, do dân và vì dân. Sự ra đời của Quốc hội gắn

liền với tư tưởng độc lập, tự do tư tưởng, thể chế dân chủ mới trong thời đại của Chủ

tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản trên nền móng của khối đại đoàn kết dân tộc, cội

nguồn sức mạnh của nhân dân ta.

50 năm Quốc hội những chặng đường phát triển

2.3 Page 13

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Bản Hiến pháp đầu tiên của nước ta đặt cơ sở cho việc xây dựng nhà nước của

dân, do dân và vì dân và cũng là nền móng cơ bản cho các Hiến pháp năm 1959, 1980,

1992 đã được thông qua tại Kỳ họp thứ 2 của Quốc hội khóa 1 (từ 28 tháng 10 đến 9

tháng 11 năm 1946).

Trong 50 năm qua, kể từ 6 tháng 1 năm 1946 Quốc hội với 9 khóa nhiệm kỳ đã

đoàn kết toàn dân thực hiện những nhiệm vụ lịch sử trọng đại. Từ năm 1946 đến năm

1960, Quốc hội khóa một đã hoàn thành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và can

thiệp Mỹ, bước đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc. Từ năm 1960 đến năm

1976, Quốc hội các khóa II, III, IV, V đã hoàn thành nhiệm vụ của thời kỳ lịch sử, xây

dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh chống đế quốc Mỹ, giải phóng miền

Nam, thống nhất Tổ quốc.

Từ năm 1976 đến nay, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam các

khóa VI, VII, VIII, IX đã hoàn thành sứ mạng vẻ vang thống nhất đất nước, đưa cả

nước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Đặc biệt, từ năm 1986 đến nay, trong bối cảnh quốc tế

phức tạp, thực hiện đường lối đổi mới do Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI

và VII đề ra, Quốc hội nước ta đã và đang góp phần quan trọng vào sự nghiệp đổi mới

đất nước. Quốc hội đã tăng cường nhiệm vụ xây dựng pháp luật, trong đó có các bộ

luật quan trọng như bộ Luật Lao động, bộ Luật Hình sự, bộ Luật Dân sự và nhiều đạo

luật lớn.

Các bộ luật đã và đang đi vào cuộc sống, phát huy vai trò công cụ pháp chế của

nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phục vụ nhiệm vụ đổi mới đối ngoại của

Đảng và Nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, quốc hội cũng đã kịp thời

giải quyết những chủ trương chính sách phù hợp với nền kinh tế thị trường dưới sự

quản lý của nhà nước, đồng thời thực hiện chính sách đối ngoại rộng mở, làm bạn với

tất cả các nước, vì hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển trong khu vực và trên thế

giới, thực hiện quyền giám sát tối cao Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội đã đẩy

mạnh các hoạt động phối hợp giám sát và thực thi pháp luật trên các lĩnh vực, đẩy

mạnh các hoạt động tiếp xúc cử tri ở địa phương để lắng nghe ý kiến của các tầng lớp

nhân dân phản ánh với Quốc hội, cùng các cơ quan chức năng giải quyết các vấn đề

đặt ra trong thực tế cuộc sống có liên quan đến lợi ích chính đáng của nhân dân.

Hiện nay, đất nước ta đang chuyển sang một thời kỳ lịch sử mới, đó là thời kỳ

đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phấn đấu vì sự nghiệp dân giàu,

nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh theo hướng xã hội chủ nghĩa, phát huy truyền

thống và kinh nghiệm lịch sử. 50 năm qua, Quốc hội nước ta đang vươn lên làm tròn

nhiệm vụ là cơ quan quyền lực cao nhất của nhân dân trong giai đoạn mới.

6. Quốc hội từ khóa I đến khóa XI : Kỷ niệm 60 năm Quốc hội nước Cộng hòa xã

hội chủ nghĩa Việt Nam (6/01/1946 – 6/01/2006) // Đồng Nai. - 2006. - Ngày 5

tháng 1. - tr. 3.

Khóa I (1946 – 1960)

Bầu cử ngày: 6/01/1946

Tổng số đại biểu: 403

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa I đã thể hiện ý chí quyết

tâm và sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng chính

quyền của nhân dân, đồng thời phản ánh sự tin tưởng sâu sắc của đảng đối với quần

chúng cách mạng

Khóa II (1961 – 1964)

2.4 Page 14

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Bầu cử ngày: 8/5/1969

Tổng số đại biểu: 453, trong đó có 91 đại biểu miền Nam lưu nhiệm.

Cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa II thắng lợi đã có ý nghĩa và tác dụng lớn

đối với việc kiện toàn bộ máy nhà nước dân chủ nhân dân, đối với việc đoàn kết toàn

dân và nâng cao ý thức làm chủ đất nước của nhân dân ta. Đó là những điều kiện quyết

định cho sự phát triển của chế độ, cho thắng lợi của sự nghiệp cách mạng Việt Nam.

Kỳ bầu cử quốc hội khóa III (1964 – 1971)

Bầu cử ngày: 26/4/1964

Tổng số đại biểu: 453, trong đó có 87 đại biểu lưu nhiệm.

Kết quả cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa III đã tỏ rõ sự nhất trí về chính trị

và tinh thần, sự tín nhiệm của nhân dân đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đối với sự

lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.

Khóa IV (1971 - 1975)

Bầu cử ngày: 11/4/1971

Tổng số đại biểu: 420

Cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa IV đã thành công rực rỡ, một lần nữa khẳng

định sự nhất trí về chính trị và tinh thần xã hội của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa,

sự tín nhiệm của nhân dân đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, lòng tin đối với sự lãnh

đạo của Đảng Lao động Việt Nam và ý thức chính trị, ý thức làm chủ đất nước, làm

chủ xã hội của nhân dân Việt Nam.

Khóa V (1975 – 1976)

Bầu cử ngày: 6/4/1975

Tổng số đại biểu: 424

Kết quả tốt đẹp của cục bầu cử đại biểu Quốc hội khóa V một lần nữa khẳng định

sự nhất trí cao về chính trị trong xã hội, lòng tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của

Đảng và sự tín nhiệm của toàn dân đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Khóa VI (1976 – 1981)

Bầu cử ngày: 25/4/1976

Tổng số đại biểu: 492

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa VI là thắng lợi của đường

lối đấu tranh cách mạng của Đảng Lao động Việt Nam, đồng thời là một kết quả tốt

đẹp của quá trình đấu tranh 45 năm qua của nhân dân Việt Nam vì độc lập và thống

nhất dân tộc, vì dân chủ, nhân dân và chủ nghĩa xã hội.

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử chứng tỏ sức mạnh vô địch của nhân dân cả

nước ta đoàn kết chặt chẽ trong mặt trận dân tộc, thống nhất, dưới sự lãnh đạo của giai

cấp công nhân, dựa trên cơ sở liên minh công – nông, với sức mạnh đó ta đã giành

Được chiến thắng vĩ đại trong Cách mạng Tháng Tám, trong hai cuộc kháng chiến

chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

Phát huy những thắng lợi đã giành được, nhân dân ta vững bước tiến lên xây

dựng nước nhà thành một nước xã hội chủ nghĩa, hùng cường, góp phần với nhân dân

thế giới trong cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội.

Khóa VII (1981 – 1987)

Bầu cử ngày: 26/4/1981

Tổng số đại biểu: 496

Thắng lợi của cuộc bầu cử Quốc hội khóa VII đã chứng minh rằng đồng bào,

chiến sĩ và cán bộ cả nước ta mặc dù đang gặp nhiều khó khăn về đời sống nhưng đã

thực hiện quyền làm chủ tập thể qua lá phiếu của mình theo đường lối của Đảng Cộng

sản Việt Nam và Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

2.5 Page 15

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Khóa VIII (1987 – 1992)

Bầu cử ngày: 19/4/1987

Tổng số đại biểu: 496

Thắng lợi của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa VIII đã khẳng định rằng, mặc

dù có nhiều khó khăn về kinh tế và đời sống, nhưng với truyền thống yêu nước và chủ

nghĩa xã hội với sự giác ngộ về nghĩa vụ và quyền làm chủ của công dân, nhân dân ta

đã biểu thị lòng tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tích cực tham gia vào việc lựa

chọn đại biểu xứng đáng của mình để bầu vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất,

góp phần tăng cường và củng cố nhà nước, chính quyền vô sản

Thành phần của 496 đại biểu được bầu vào Quốc hội khóa VIII đã thể hiện được

sự khối đại đoàn kết toàn dân trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam dựa trên cơ sở liên

minh công nông vững chắc.

Khóa IX (1992 – 1997)

Bầu cử ngày: 19/7/1992

Tổng số đại biểu: 395

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa IX đã được tiến hành dân chủ, đúng pháp

luật, nhân dân thể hiện lòng tin vào sự lãnh đạo của đảng, có ý thức về quyền và nghĩa

vụ của mình trong cuộc bầu cử, tích cực lựa chọn những đại biểu xứng đáng vào cơ

quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Thành phần của 395 đại biểu được bầu vào Quốc hội khóa IX đã thể hiện khối

đại đoàn kết toàn dân, tiêu biểu cho trí tuệ của nhân dân cả nước.

Khóa XI (1997- 2002)

Bầu cử ngày 20/7/1997

Tổng số đại biểu: 450

Thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa X thể hiện tinh thần yêu

nước và cách mạng, sự gắn bó và niềm tin của các tầng lớp nhân dân với Đảng, Nhà

nước và chế độ thể hiện quyền và nghĩa vụ của công dân trong việc tham gia xây dựng

nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong sạch và vững mạnh, để nhà nước

thực sự là của dân, do dân và vì dân, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa,

hiện đại hóa đất nước, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn

minh, tạo tiền đề vững chắc để đất nước bước vào thế kỷ 21.

Khóa XI (2002 – 2007)

Bầu cử ngày: 19/5/2002

Tổng số đại biểu: 498

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XI đã đạt được thắng lợi to lớn và thành

công tốt đẹp, bảo đảm dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và tiết kiệm.

Thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XI đã thể hiện ý thức chính

trị trách nhiệm công dân, trình độ dân trí, sinh hoạt dân chủ trong xã hội có bước tiến

bộ rõ rệt, khẳng định tinh thần yêu nước và cách mạng, niềm tin của nhân dân vào sự

lãnh đạo của đảng và thắng lợi của sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa,

xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền, xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân

dân và vì nhân dân.

7. Nguyễn Phú Trọng. 65 năm - Một chặng đường lịch sử vẻ vang của Quốc hội

Việt Nam1 / Nguyễn Phú Trọng // Quốc hội trong tiến trình đổi mới đáp ứng yêu

1 Bài đăng trên Báo Nhân Dân, ngày 05/01/2011.

2.6 Page 16

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. - H. :

Chính trị quốc gia Sự thật, 2024. - tr. 382-395.

Cách đây 65 năm, ngày 06/01/1946, chỉ sau 5 tháng giành được độc lập, trong

hoàn cảnh muôn vàn khó khăn, Nhân dân ta dưới sự lãnh đạo hết sức tài tình và sáng

suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã tiến hành thắng lợi cuộc Tổng tuyển cử,

bầu ra Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam mới bằng phương thức bầu cử dân chủ,

bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Sự kiện trọng đại này đã đi vào lịch sử nước ta

như một mốc son chói lọi, đánh dấu bước phát triển nhảy vọt về thể chế dân chủ của

nước ta, mở ra một thời kỳ phát triển mới của dân tộc. Lần đầu tiên trong lịch sử, nước

ta chẳng những đã trở thành một quốc gia độc lập mà còn có cơ quan đại diện cho ý

chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, thay mặt Nhân dân quyết định

những công việc hệ trọng của đất nước. Đó là “kết quả của sự hy sinh, tranh đấu của tổ

tiên ta,... là kết quả của sự đoàn kết anh dũng phấn đấu của toàn thể đồng bào Việt

Nam ta, sự đoàn kết của toàn thể đồng bào không kể già trẻ, lớn bé, gồm tất cả các tôn

giáo, tất cả các dân tộc trên bờ cõi Việt Nam đoàn kết chặt chẽ thành một khối hy sinh

không sợ nguy hiểm tranh lấy nền độc lập cho Tổ quốc”2.

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 là thắng lợi của tinh thần yêu

nước của toàn dân Việt Nam; thắng lợi của chính thể dân chủ cộng hòa lần đầu tiên

được thiết lập trên đất nước Việt Nam. Đó là thắng lợi của đường lối cách mạng đúng

đắn, của chính sách đại đoàn kết dân tộc, của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dụng nhà

nước pháp quyền. Có thể nói, kể từ bản Yêu sách của nhân dân An Nam (1919) đến

Quốc dân Đại hội Tân Trào (1945), rồi đến Quốc hội khóa I (1946 - 1960), tư tưởng

Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyển đã được phát triển và cụ thể hóa từng

bước bằng những việc làm từ thấp đến cao và cuối cùng đã biến thành hiện thực sinh

động.

Ngay sau khi ra đời, Quốc hội khóa I đã có những đóng góp to lớn vào công cuộc

củng cố nền độc lập, xây dựng nhà nước dân chủ cộng hòa, tiến hành thắng lợi cuộc

kháng chiến chống thực dân Pháp. Những năm đầu sau khi hòa bình lập lại, Quốc hội

đã thông qua các kế hoạch khôi phục, cải tạo và phát triển kinh tế, văn hóa, xây dựng

chế độ dân chủ nhân dân, đưa miền Bắc tiến dần trên con đường xã hội chủ nghĩa, làm

cơ sở vững chắc cho cuộc đấu tranh thống nhất đất nước, tạo thế và lực cho cách mạng

miền Nam tiến lên. Trong 14 năm hoạt động, Quốc hội khóa I đã xem xét và ban hành

Hiến pháp năm 1946 và Hiến pháp năm 1959, 11 đạo luật và 50 nghị quyết, nhất là

trong việc thành lập Chính phủ hợp hiến, hợp pháp do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu

và bảo đảm cho Chính phủ đủ uy tín, hiệu lực để tổ chức Nhân dân kháng chiến, kiến

quốc, thực hiện chính sách đối nội và đối ngoại.

Trong thời kỳ 1960 - 1980 với 5 khóa Quốc hội, hoạt động theo Hiến pháp năm

1959, Quốc hội đã phát huy vai trò quan trọng của mình trong việc động viên sức

người, sức của để xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền

Nam, thống nhất đất nước. Quốc hội đã từng bước mở rộng quan hệ đối ngoại với các

nước anh em, bè bạn trên thế giới nhằm tranh thủ sự ủng hộ, đồng tình của Nhân dân

yêu chuộng hòa bình đối với cuộc kháng chiến của dân tộc. Sau ngày miền Nam hoàn

toàn giải phóng, thống nhất đất nước, kể từ khóa VI (1976 - 1981), chúng ta có Quốc

hội chung của cả nước. Quốc hội đã ban hành những quyết định hết sức quan trọng

nhằm tiếp tục củng cố và phát huy thành quả của cách mạng, xây dựng Nhà nước Việt

Nam thống nhất, trong đó có Hiến pháp năm 1980, các đạo luật và nghị quyết về tổ

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.4, tr.216 (B.T).

2.7 Page 17

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

chức và hoạt động của Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân

dân. Đây là cơ sở pháp lý cần thiết cho hoạt động của bộ máy nhà nước và toàn xã hội

trong điều kiện cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Trong những năm 1980 - 1992, hoạt động theo Hiến pháp năm 1980, chức năng

và nhiệm vụ của Quốc hội được xác định đầy đủ và cụ thể hơn. Quốc hội là cơ quan

đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng

hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp;

quyết định những chính sách cơ bản về đối nội và đối ngoại, mục tiêu phát triển kinh

tế và văn hóa, những quy tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước,

về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân: thực hiện quyền giám sát tối cao việc

tuân theo Hiến pháp và pháp luật. Ngoài các đạo luật về tổ chức bộ máy nhà nước

được ban hành theo Hiến pháp năm 1980, lần đầu tiên Quốc hội đã ban hành Bộ luật

Hình sự (1985), Luật Hôn nhân và gia đình (1986), thể hiện bước phát triển đáng kể

trong hoạt động lập pháp của Quốc hội.

Bước vào thời kỳ đổi mới, từ năm 1986 đến nay, vị trí, vai trò của Quốc hội ngày

càng được khẳng định, uy tín của Quốc hội ngày càng được nâng cao. Quốc hội chú

trọng và chủ động hơn trong việc xem xét, quyết định các vấn đề quan trọng của đất

nước, các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, các chương trình, mục tiêu quốc gia, bảo

đảm an ninh - quốc phòng và về tổ chức bộ máy, nhân sự của các cơ quan nhà nước

theo quy định của pháp luật.

Quốc hội khóa VIII (1987 - 1992) là Quốc hội của giai đoạn khởi đầu sự nghiệp

đổi mới toàn diện đất nước. Nhiều đạo luật quan trọng thể chế hóa chính sách kinh tế

mới lần đầu tiên đã được Quốc hội ban hành, như Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt

Nam (1987), Luật Doanh nghiệp tư nhân (1990). Đây là những đạo luật quan trọng thể

chế hóa đường lối phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần ở nước ta. Lần đầu

tiên các luật này thừa nhận quyền sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và quyền thành

lập công ty và doanh nghiệp tư nhân. Ngoài ra, Quốc hội còn ban hành các luật thuế

như Luật Thuế doanh thu, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, Luật Thuế lợi tức, Bộ luật Hàng

hải, Luật Hàng không dân dụng và hàng loạt pháp lệnh.

Từ năm 1992 đến nay, được tổ chức và hoạt động theo Hiến Pháp năm 1992 và

qua gần 4 nhiệm kỳ hoạt động, Quốc hội đã có những đổi mới mạnh mẽ, đúng đắn,

khắc phục dần tính hình thức trên một số mặt. Tổ chức của Quốc hội từng bước được

kiện toàn với việc thành lập thêm Ủy ban Quốc phòng và An ninh trong nhiệm kỳ

Quốc hội khóa IX (1992 - 1997); Ủy ban Tài chính, Ngân sách và ủy ban Tư pháp

trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII (2007 - 2011); tăng số đại biểu hoạt động chuyên

trách lên 29,4% và thành lập thêm một số cơ chuyên môn thuộc ủy ban Thường vụ

Quốc hội.

Với sự nỗ lực cao trong việc xây dựng và hoàn thiện hê thống pháp luật đáp ứng

yêu cầu đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, số lượng luật và pháp lệnh được sửa

đổi, bổ sung và ban hành mới đã tăng lên rất nhiều qua mỗi nhiệm kỳ Từ năm 1992

đến nay, Quốc hội đã ban hành 214 luật, bộ luật và ủy ban Thường vụ Quốc hội ban

hành 130 pháp lệnh, tạo cơ sở pháp lý để điều chỉnh hầu hết các lĩnh vực của đời sống

và xã hội. Chất lượng hoạt động lập pháp ngày càng được nâng lên; bảo đảm tính hợp

hiến, hợp pháp, tính thống nhất và tính đồng bộ của hệ thống pháp luật với các quy

định cụ thể hơn.

Quốc hội đã có nhiều quyết sách quan trọng như quyết định tổ chức và nhân sự

cấp cao của Nhà nước; xem xét và thông qua các nghị quyết về dự toán và quyết toán

ngân sách, phân bổ ngân sách nhà nước; các nghị quyết về nhiệm vụ, các kế hoạch

2.8 Page 18

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

kinh tế - xã hội hằng năm và 5 năm; Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm; phê

chuẩn các điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc gia nhập; quyết định chủ trương

đầu tư xây dựng các công trình quan trọng quốc gia như: đường Hồ Chí Minh, Nhà

máy Khí điện đạm Bà Rịa - Vũng Tàu, Nhà máy Thủy điện Sơn La, Nhà máy Lọc dầu

Dung Quất, Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận... tạo tiền đề cho việc đẩy mạnh công

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Bên cạnh đó, hoạt động giám sát tối cao cũng

không ngừng được chú trọng. Tại mỗi kỳ họp, Quốc hội đã dành nhiều thời gian để

xem xét, thảo luận về các báo cáo của Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm

sát nhân dân tối cao trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo luật định; tăng

cường giám sát chuyên đề, tập trung vào các vấn đề bức xúc của cuộc sống mà cử tri

quan tâm; nâng cao hiệu quả chất vấn và trả lời chất vấn, tạo không khí cởi mở, dân

chủ trong hoạt động của Quốc hội, ngày càng được nhân dân quan tâm theo dõi và

hoan nghênh.

Trên lĩnh vực đối ngoại, hoạt dộng của Quốc hội cũng ngày càng được dẩy mạnh

và mở rộng trên cả bình diện song phương và đa phương. Hiện nay, Quốc hội Việt

Nam là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như Hội đồng Liên nghị viện các quốc

gia Đông Nam Á (AIPA), Diễn đàn đối tác Nghị viện Á-Âu (ASEP), Diễn đàn Nghị

viện các quốc gia châu Á - Thái Bình Dương (APPF), Liên minh nghị viện Cộng đồng

Pháp ngữ (APF), Liên minh nghị viện thế giới (IPU). Không chỉ là thành viên tích cực

tham gia đầy đủ các hoạt động của các tổ chức này, Quốc hội nước ta còn tích cực, chủ

động đề xuất nhiều sáng kiến quan trọng nhằm tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị,

hợp tác giữa các nghị viện. Đặc biệt, Quốc hội Việt Nam đã đảm nhiệm chức vụ Chủ

tịch Tổ chức Liên nghị viện ASEAN (AIPO) nhiệm kỳ 2001 - 2002, tổ chức thành

công Đại hội đồng AIPO-23 (tháng 9/2002) và đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch AIPA

nhiệm kỳ 2009 - 2010, tổ chức thành công Đại hội đồng AIPA-31 (tháng 9/2010). Và

mới đây Quốc hội nước ta được nghị viện các nước bầu làm Phó Chủ tịch Đại hội

đồng Liên minh nghị viện thế giói nhiệm kỳ 2010 - 2011, đánh dấu sự trưởng thành

nhanh chóng của ngoại giao nghị viện Việt Nam, góp phần nâng cao vai trò, vị thế của

Quốc hội Việt Nam trên trường quốc tế.

Nhìn lại chặng đường 65 năm ra đời, phát triển và trưởng thành của Quốc hội

Việt Nam, chúng ta nhận thấy:

Một là, sự ra đời của Quốc hội là thành quả đấu tranh cách mạng của Nhân dân ta

dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Được thai nghén trong hành trình tìm đường cứu nước của lãnh tụ Hồ Chí Minh, dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội Việt Nam đã ra đời trong bối

cảnh lịch sử đầy cam go, thử thách. Quá trình hình thành và sự ra đời của Quốc hội là

kết tinh của sự lựa chọn đúng đắn, kết hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa yêu nước với

những giá trị phổ quát của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, phù hơp

với nguyện vọng của Nhân dân và quy luật phát triển của lịch sử

Từ Quốc dân Đại hội Tân Trào - mô hình tiền thân của Quốc hội Việt Nam - đến

sư ra đời của Quốc hội khóa I và sự vận động phát triển của 11 nhiệm kỳ Quốc hội tiếp

theo là quá trình lũy tri thức lý luận và kinh nghiệm thực tiễn, được cụ thể hóa từng

bước từ thấp đến cao, phù hợp với diễn biến và yêu cầu của mỗi giai đoạn. Ngay sau

khi ra đời, Quốc hội đã hòa mình vào dòng chảy của lịch sử dân tộc, cùng toàn Đảng,

toàn quân và toàn dân ta đi dọc cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ cho đến ngày

toàn thắng, thống nhất Tổ quốc và tiếp đó là tiến hành công cuộc đổi mới, xây dựng và

bảo vệ đất nước từ những thập niên cuối cùng của thế kỷ XX và đang tiếp nối ở những

năm đầu của thế kỷ XXI.

2.9 Page 19

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Hai là, từ khi ra đời đến nay, Quốc hội luôn luôn là hiện thân của khối đại đoàn

kết toàn dân tộc, đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các thành phần xã hội, cùng thực

hiện mục tiêu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam. Ngay từ khóa I, trong cơ cấu và

cách thức tổ chức của Quốc hội đã thể hiện tính đại diện cho ý chí, nguyện vọng và

quyền làm chủ của Nhân dân, gắn bó mật thiết với Nhân dân.

Tuyên ngôn của Quốc hội (tại Kỳ họp đầu tiên Quốc hội khóa I, tháng 3/1946) đã ghi

rõ: “Chủ quyền của nước Việt Nam độc lập thuộc về toàn thể nhân dân Việt Nam. Vận

mệnh quốc gia Việt Nam là ở trong tay Quốc hội Việt Nam”. Từ tuyên ngôn này,

Quốc hội các khóa tiếp theo của nước ta luôn bảo đảm tính đại diện sâu sắc, bao gồm

các đại biểu đại diện cho tầng lớp nhân dân, cho các vùng, lãnh thổ của cả nưóc, thể

hiện rộng rãi khối đại đoàn kết toàn dân tộc ở nước ta.

Ba là, từ khi ra đời đến nay, tư tưởng về vị trí, tính chất của Quốc hội luôn được

khẳng định một cách nhất quán và xuyên suốt trong cương lĩnh, đường lối chính trị của

Đảng, được thể chế hóa trong các bản Hiến pháp của nước ta. Qua mỗi lần sửa đổi

Hiến pháp, vị trí, tính chất của Quốc hội lại được hoàn thiện hơn ở một tầm cao mới.

Quốc hội là cơ quan nhà nước duy nhất do cử tri cả nước bầu ra theo nguyên tắc phổ

thông bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín, nghĩa là Nhân dân ủy quyền cho Quốc hội

thay mặt Nhân dân thực hiện quyền lực bằng con đường nhà nước. Quốc hội có những

nhiệm vụ và quyền hạn to lớn để thiết lập trật tự chính trị, pháp lý trên tất cả các lĩnh

vực của đời sống xã hội, quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước.

Bốn là, quá trình hình thành, ra đời và phát triển của Quốc hội là quá trình liên

tục kế thừa, không ngừng đổi mới cả về tổ chức và hoạt động, đáp ứng kịp thời nhiệm

vụ chiến lược trong từng giai đoạn cách mạng. Kể từ khóa I đến nay, Quôc hội và các

cơ quan của Quốc hội không ngừng được đổi mới cả về cơ cấu tổ chức và phương thức

hoạt động. Kinh nghiệm thực tiễn của Quốc hội khóa trước luôn là bài học quý giá cho

việc kiện toàn, củng cố Quốc hội khóa sau. Và mọi kết quả hoạt và phát triển liên tục

của Quốc hội các khóa trước. Đổi mới cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động của

Quốc hội luôn được tiến hành đồng bộ, từ việc thử nghiệm mô hình và cách thức hoạt

động theo đúng định hướng chính trị của Đảng, thực hiện tốt các mối quan hệ giữa

Quốc hội với các cơ quan khác trong bộ máy nhà nước. Tăng cường sự lãnh đạo của

Đảng đối với Nhà nước luôn gắn liền với việc đổi mới, chỉnh đốn Đảng, bao gồm đổi

mới cả nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước nói chung và

Quốc hội nói riêng.

Quốc hội các khóa từ trước đến nay đã luôn luôn nắm vững và vận dụng đúng

đắn đường lối, quan điểm và các chủ trương của Đảng vào các hoạt động lập pháp,

giám sát và quyết định các vấn để quan trọng của đất nước. Thực tế cho thấy, sự lãnh

đạo đúng đắn của Đảng tạo khả năng xây dựng một cơ cấu tổ chức thống nhất của

Quốc hội và là tiền đề bảo đảm cho Quốc hội phát huy được các hoạt động của mình.

Hiện nay, toàn Đảng, toàn dân ta đang đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới,

tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm đưa nước ta cơ bản trở thành một nước

công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020. Đây là thời kỳ mà tình hình thế giới

tiếp tục có những diễn biến phức tạp, khó lường. Hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là

xu thế lớn nhưng các cuộc chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, sắc tộc, tôn giáo,

khủng bố... có nguy cơ gia tăng. Cuộc đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp tiếp tục

diễn biến phức tạp và gay gắt. Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương là khu vực phát

triển năng động, nhưng vẫn tiềm ẩn những nguy cơ gây mất ổn định. Những vấn đề

mang tính toàn cầu như biến đổi khí hậu, đói nghèo, thiên tai, dịch bệnh, tình trạng

buôn bán người, tội phạm... đòi hỏi các quốc gia phải đối phó và phối hợp hành động

2.10 Page 20

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

mới có thể giải quyết được, ở trong nước, bên cạnh những thuận lợi cơ bản, chúng ta

vẫn phải đương đầu với không ít khó khăn, thách thức. Cuộc khủng hoảng tài chính,

suy thoái kinh tế toàn cầu, những yếu kém vốn có của nền kinh tế, cùng với mặt trái

của cơ chế thị trường và mở cửa hội nhập cũng tác động tiêu cực đến quá trình phát

triển của đất nước. Các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa

bình”, bạo loạn lật đổ, sử dụng chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”, vấn đề dân tộc, tôn

giáo để can thiệp vào công việc nội bộ của nước ta. Thực tế đó đòi hỏi chúng ta hơn

bao giờ hết, càng phải đoàn kết chặt chẽ, thống nhất ý chí và hành động, tận dụng thời

cơ và thuận lợi, vượt qua khó khăn, thách thức, huy động tốt mọi nguồn lực, đưa đất

nước phát triển nhanh và bền vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Muốn thế,

chúng ta phải xây dựng được một môi trường hòa bình, ổn định, một nền kinh tế phát

triển, một nền quốc phòng, an ninh đủ mạnh, một chiến lược, định hướng đúng đắn,

một hệ thống pháp luật ngày càng đầy đủ và hoàn thiện.

Kế thừa và phát huy những thành tựu và kinh nghiệm của 65 năm qua, Quốc hội

nước ta đang tiếp tục nỗ lực phấn đấu, thực hiện tốt hơn nữa các chức năng, nhiệm vụ,

quyền hạn và trách nhiệm của mình để đáp ứng tốt nhất yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng

chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới.

Đặc biệt, đang tập trung vào một số vấn đề sau đây:

1. Nhận thức đầy đủ và sâu sắc về vai trò, vị trí của Quốc hội, xác định rõ Quốc

hội là một thiết chế của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, là nơi tập trung cao nhất quyền

lực của Nhân dân trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản

lãnh đạo. Từ đó tiếp tục kiện toàn tổ chức của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đề

cao vị trí, vai trò của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; đổi mới phương

thức hoạt động của Quốc hội theo hướng phát huy trí tuệ tập thể, tăng cường thảo luận

dân chủ để có những quyết định đúng đắn, chính xác.

2. Chú trọng nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội, coi đây là một khâu có ý

nghĩa quyết định trong việc nâng cao chất lượng thực hiện các chức năng, nhiệm vụ và

quyền hạn của Quốc hội. Hoàn thiện cơ chế lựa chọn, giới thiệu và tiến hành bầu cử

đại biểu Quốc hội theo hướng vừa nâng cao chất lượng đại diện theo địa phương, vừa

chú ý đến yêu cầu đại diện theo ngành, giới, nghề nghiệp; tăng cường mối quan hệ

giữa đại biểu Quốc hội với cử tri; tăng hợp lý số lượng đại biểu Quốc hội hoạt động

chuyên trách, phát huy mạnh mẽ vai trò của đại biểu Quốc hội ở cả trung ương và địa

phương. Đồng thời, củng cố, nâng cao năng lực các cơ quan tham mưu, giúp việc,

nhằm hỗ trợ đắc lực cho các hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các

đại biểu Quốc hội.

3. Tăng cường năng lực và hoạt động lập pháp của Quốc hội, đáp ứng yêu cầu

của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tiếp tục nêu cao tính chủ động trong hoạt

động lập pháp, đổi mới quy trình lập pháp, bảo đảm tiến độ và chất lượng chuẩn bị dự

án luật ngay từ những công đoạn đầu, coi trọng xác định nội dung chính sách luật

trước khi tiến hành các bước tiếp theo trong quy trình lập pháp. Phấn đấu đến năm

2020, nước ta có đủ các đạo luật cơ bản để điều chỉnh các quan hệ trên các lĩnh vực

của đời sống xã hội.

4. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát; tập trung vào những vấn đề

lớn bức xúc trong đời sống kinh tế - xã hội (như quản lý, sử dụng đất đai, đầu tư xây

dựng cơ bản, quản lý sử dụng vốn, tài sản, ngân sách nhà nước, phòng, chống tham

nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công

dân...). Thông qua giám sát để đánh giá đúng hiệu quả hoạt động và xác định trách

3 Pages 21-30

▲back to top

3.1 Page 21

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

nhiệm của các cơ quan, tổ chức, người đứng đầu thực thi công vụ nhằm thúc đẩy hoạt

động của bộ máy nhà nước.

5. Đề cao trách nhiệm và nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng

của đất nước, bảo đảm lợi ích chung của quốc gia, phù hợp với ý chí và nguyện vọng

của Nhân dân; chất lượng việc quyết định ngân sách nhà nước, các vấn đề về kinh tế -

xã hội, tổ chức bộ máy nhà nước.

6. Đẩy mạnh các hoạt động đối ngoại của Quốc hội, góp phần thực hiện có kết

quả chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại

của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta. Tranh thủ những điều kiện khách quan thuận lợi

để triển khai mạnh mẽ hơn nữa hoạt động đối ngoại nghị viện trong tình hình mới, góp

phần thúc đẩy tiến trình hội nhập khu vực và quốc tế.

Với những kết quả và kinh nghiệm đã thu được qua 65 năm xây dựng và phát

triển, chúng ta có cơ sở để tin chắc rằng, trong thời gian tới, dưới sự lãnh đạo đúng đắn

của Đảng, sự ủng hộ, giúp đỡ, giám sát của Nhân dân; sự phối hợp chặt chẽ của các cơ

quan trong bộ máy nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và đoàn thể nhân dân, các tổ

chức xã hội, sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế, Quốc hội nước ta nhất định sẽ làm tròn

trọng trách mà Tổ quốc và Nhân dân giao phó.

8. Quốc hội Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử của dân tộc / P.V tổng hợp //

https://baocaobang.vn. - 2016. - Ngày 06 tháng 1.

* Quốc hội khóa I (từ ngày 6/1/1946 - 1960):

Quốc hội khóa I ra đời và hoạt động trong thể chế dân chủ cộng hòa, là Quốc

hội kháng chiến, đánh dấu bước nhảy vọt đầu tiên. Là mốc son quan trọng trong tiến

trình xây dựng thể chế của nước Việt Nam, lập nên một nước Việt Nam Dân chủ cộng

hòa, là một nhà nước hợp pháp, dân chủ, thực sự của dân, do dân, vì dân, do Đảng

Cộng sản Việt Nam - một chính Đảng thống nhất lãnh đạo, phấn đấu vì độc lập tự do

của Tổ quốc.

- Gồm: 333 đại biểu do dân bầu; 70 đại biểu không qua bầu cử (50 đại biểu

của Việt Nam Quốc dân Đảng; 20 đại biểu Việt Nam Đồng Minh Hội).

- Chủ tịch nước: Hồ Chí Minh.

- Q. Chủ tịch nước. Huỳnh Tấn Phát.

- Trưởng Ban Thường vụ Quốc hội: Nguyễn Văn Tố (6/1/1946); Bùi Bằng

Đoàn (9/1/1946 - 1955); Tôn Đức Thắng (20/9/1955).

- Phó Trưởng ban Thường vụ Quốc hội: Phạm Văn Đồng; Cung Đình Quý.

* Quốc hội khóa II (từ ngày 8/5/1960 - 1964):

Gồm 453 đại biểu. Với nhiệm vụ đẩy mạnh xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền

Bắc, thực hiện cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam nhằm thống nhất đất

nước, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu

mạnh.

- Chủ tịch nước: Hồ Chí Minh.

- Phó Chủ tịch nước: Tôn Đức Thắng.

- Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Trường Chinh.

- Thủ tướng Chính phủ: Phạm Văn Đồng.

* Quốc hội khóa III (từ ngày 26/4/1964 - 1971):

Gồm 455 đại biểu. Là Quốc hội của thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, chống

chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ở miền Bắc; tiếp tục thực hiện cách mạng dân tộc

dân chủ nhân dân, đẩy mạnh cuộc chiến đấu chống Mỹ ở miền Nam.

3.2 Page 22

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

- Chủ tịch nước: Hồ Chí Minh.

- Phó Chủ tịch nước: Tôn Đức Thắng.

- Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Trường Chinh.

- Thủ tướng Chính phủ: Phạm Văn Đồng.

* Quốc hội khóa IV (từ ngày 11/4/1971 - 1975):

Gồm 420 đại biểu. Là Quốc hội của thời kỳ động viên toàn quân, toàn dân thực

hiện hai nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, động viên sức

người, sức của cho tiền tuyến miền Nam, đập tan chiến lược “Việt Nam hóa chiến

tranh” của Mỹ.

- Chủ tịch nước: Tôn Đức Thắng.

- Phó Chủ tịch nước: Nguyễn Lương Bằng.

- Chủ tịch Quốc hội: Trường Chinh.

- Thủ tướng Chính phủ: Phạm Văn Đồng.

* Quốc hội khóa V (từ ngày 6/4/1975 - 1976):

Gồm 424 đại biểu. Là Quốc hội của nước Việt Nam thống nhất sạch bóng quân

xâm lược, cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội.

- Chủ tịch nước: Tôn Đức Thắng.

- Phó Chủ tịch nước: Nguyễn Lương Bằng.

- Chủ tịch Quốc hội: Trường Chinh.

- Thủ tướng Chính phủ: Phạm Văn Đồng.

* Quốc hội khóa VI (từ ngày 25/4/1976 - 1981):

Gồm 492 đại biểu. Là Quốc hội thống nhất trong cả nước, nền tảng chính trị pháp

lý vững chắc tạo cho sự phát triển đất nước. Quốc hội khóa VI thông qua Nghị quyết

đổi tên nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa thành nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam. Tôn vinh thành phố Sài Gòn - Gia Định mang tên thành phố Hồ Chí Minh. Quốc

kỳ Việt Nam: Lá cờ đỏ sao vàng. Quốc ca Việt Nam: Tiến Quân Ca.

- Chủ tịch nước: Tôn Đức Thắng.

- Phó Chủ tịch nước: Nguyễn Lương Bằng; Nguyễn Hữu Thọ.

- Chủ tịch Quốc hội: Trường Chinh.

- Thủ tướng Chính phủ: Phạm Văn Đồng.

* Quốc hội khóa VII (từ ngày 26/4/1981 - 1987):

Gồm 496 đại biểu. Quốc hội được tổ chức hoạt động trên cơ sở Hiến pháp 1980.

Từng bước xây dựng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, chuyển sang thời kỳ đầu công

cuộc đổi mới, đẩy mạnh hoạt động lập pháp, tăng cường giám sát và quyết định các

vấn đề quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh để đáp ứng yêu cầu đổi

mới toàn diện đất nước.

- Chủ tịch Hội đồng Nhà nước: Trường Chinh.

- Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước: Nguyễn Hữu Thọ, Lê Thanh Nghị, Chu Huy

Mân, Xuân Thủy.

- Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Hữu Thọ.

- Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng: Phạm Văn Đồng.

* Quốc hội khóa VIII (từ ngày 19/4/1987 - 1992):

Gồm 496 đại biểu. Quốc hội khóa VIII đã thể chế hóa đường lối đổi mới của

Đảng, thông qua các hoạt động lập hiến, lập pháp, giám sát, quyết định các vấn đề

trọng đại về quốc kế dân sinh, đối nội và đối ngoại.

- Chủ tịch Hội đồng Nhà nước: Võ Chí Công.

- Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước: Nguyễn Hữu Thọ, Huỳnh Tấn Phát, Lê

Quang Đạo, Nguyễn Quyết, Đàm Quang Trung, Nguyễn Thị Định.

3.3 Page 23

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

- Chủ tịch Quốc hội: Lê Quang Đạo.

- Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng: Phạm Hùng (10/3/1988); Q. Chủ tịch Hội đồng

Bộ trưởng: Võ Văn Kiệt (6/1988), Đỗ Mười (6/1988 - 8/1991),Võ Văn Kiệt (từ tháng

8/1991).

* Quốc hội khóa IX (từ ngày 19/7/1992 - 1997):

Gồm 395 đại biểu. Quốc hội khóa IX đã tập trung thể chế hóa các cương lĩnh và

chiến lược ổn định, phát triển kinh tế - xã hội, tiến hành đồng bộ và hiệu quả các hoạt

động lập pháp và giám sát, quyết định các vấn đề trọng đại về quốc kế dân sinh, góp

phần đưa đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới.

- Chủ tịch nước: Lê Đức Anh.

- Phó Chủ tịch nước: Nguyễn Thị Bình.

- Chủ tịch Quốc hội: Nông Đức Mạnh.

- Thủ tướng Chính phủ: Võ Văn Kiệt.

* Quốc hội khóa X (từ ngày 20/7/1997 - 2002):

Gồm 450 đại biểu. Là Quốc hội của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại

hóa đất nước.

- Chủ tịch nước: Trần Đức Lương.

- Phó Chủ tịch nước: Nguyễn Thị Bình.

- Chủ tịch Quốc hội: Nông Đức Mạnh (đến tháng 6/2001); Nguyễn Văn An (từ

tháng 6/2001)

- Thủ tướng Chính phủ: Phan Văn Khải.

* Quốc hội khóa XI (từ ngày 19/5/2002 - 20/5/2007):

Gồm 498 đại biểu. Quốc hội khóa XI tiếp tục thể chế hóa cương lĩnh chiến lược

của Đảng; cụ thể hóa đường lối, chính sách do Đại hội VIII (từ ngày 28/6 - 1/7/1996)

và Đại hội IX (từ ngày 19 - 22/4/2001) của Đảng đề ra, đưa đất nước bước vào thời kỳ

đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phấn đấu tới năm 2020 Việt Nam trở thành

một nước công nghiệp theo hướng hiện đại.

- Chủ tịch nước: Trần Đức Lương (đến ngày 26/6/2006); Nguyễn Minh Triết (từ

ngày 27/6/2006).

- Phó Chủ tịch nước: Trương Mỹ Hoa.

- Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Văn An (đến ngày 25/6/2006); Nguyễn Phú Trọng

(từ ngày 26/6/2006).

- Thủ tướng Chính phủ: Phan Văn Khải (đến ngày 25/6/2006); Nguyễn Tấn Dũng

(từ ngày 27/6/2006).

* Quốc hội khóa XII (từ ngày 20/5/2007 - 2011):

Gồm 493 đại biểu. Quốc hội khóa XII tiếp tục thể chế hóa cương lĩnh đường lối

chính sách của Đại hội X Đảng Cộng sản Việt Nam (từ ngày 18 - 25/4/2006): “Trí tuệ

- Đổi mới - Dân chủ - Kỷ cương - Đoàn kết và Phát triển bền vững”. Với phương

châm xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thực sự của dân, do dân, vì dân.

Thực hiện bằng được mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn

minh”. Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Ra sức phấn đấu và học tập

tư tưởng, nêu cao tấm gương đạo đức Hò Chí Minh. Đẩy mạnh phong trào chống tham

nhũng, lãng phí, ổn định kinh tế - xã hội. Nhất là sau khi Việt Nam trở thành thành

viên chính thức của Tổ chức Thương mại thế giới WTO.

- Chủ tịch nước: Nguyễn Minh Triết.

- Phó Chủ tịch nước: Nguyễn Thị Doan.

- Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Phú Trọng.

- Thủ tướng Chính phủ: Nguyễn Tấn Dũng.

3.4 Page 24

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

* Quốc hội khóa XIII (từ ngày 22/5/2011 - 2016):

Gồm 500 đại biểu. Quốc hội khóa XIII là Quốc hội kế thừa và phát huy tinh thần

đổi mới, kết tinh ý Đảng lòng dân, tiếp tục thể chế hóa cương lĩnh đường lối của Đại

hội XI Đảng Cộng sản Việt Nam (từ ngày 12 - 19/1/2011): Nâng cao năng lực lãnh

đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện

công cuộc đổi mới, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước

công nghiệp theo hướng hiện đại.

- Chủ tịch nước: Trương Tấn Sang.

- Phó Chủ tịch nước: Nguyễn Thị Doan.

- Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Sinh Hùng.

- Thủ tướng Chính phủ: Nguyễn Tấn Dũng.

9. Kim Thoa. Kỷ niệm 75 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên 6/1/1946 / Kim Thoa

// https://ddbqh.dongnai.gov.vn. - 2020. - Ngày 15 tháng 7.

Ngày 6 tháng 1 năm 1946, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên đã diễn ra

trong cả nước, kể cả các vùng đang có chiến sự ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây

Nguyên…Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của Việt Nam năm 1946 được tiến hành theo

những nguyên tắc dân chủ, tiến bộ nhất, đó là: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ

phiếu kín đã hoàn toàn thắng lợi. Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng

hòa ra đời. Quốc hội đã cử ra Chính phủ chính thức, ấn định cho Việt Nam một Hiến

pháp dân chủ. Thắng lợi đó là một mốc son đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên

về thể chế dân chủ của nước Việt Nam.

Quốc hội Việt Nam ra đời vừa là thành quả, vừa là yêu cầu bức thiết của cách

mạng. Quốc hội ra đời trong khói lửa của cuộc đấu tranh dân tộc gay gắt. Đó là Quốc

hội của độc lập dân tộc, của thống nhất đất nước và của đại đoàn kết toàn dân. Quốc

hội đã hội tụ các đại biểu của cả ba miền Bắc – Trung – Nam, là ý chí của nhân dân cả

nước. Quốc hội đã có đại diện của tất cả thế hệ những người Việt Nam yêu nước

đương thời, hội tụ đại biểu của tất cả các ngành, các giới, các giai cấp, tầng lớp xã hội

từ công nhân, nông dân, nam giới, nữ giới cho đến những nhà tư sản, công thương gia,

những nhân sĩ trí thức và các nhà hoạt động văn hóa nổi tiếng, có đại diện của các

thành phần tôn giáo trên đất nước ta, tất cả các thành phần dân tộc, của tất cả những

người không đảng phái và đảng phái chính trị như Đảng Cộng sản, Đảng Dân chủ,

những đảng viên Xã hội cùng những người tiến bộ trong các phái chính trị khác.

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước

cách mạng Việt Nam, mở ra một thời kỳ mới, thời kỳ đất nước ta có một Quốc hội,

một Chính phủ thống nhất, một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền

hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho nhân dân Việt Nam về đối

nội, đối ngoại. Cuộc bầu cử là căn cứ để khẳng định Nhà nước Việt Nam Dân chủ

Cộng hòa có tính chất hợp pháp, dân chủ - nhà nước của dân, do dân và vì dân, được

quốc dân giao phó trọng trách điều hành đất nước, tổ chức toàn dân kháng chiến kiến

quốc, giải quyết mọi quan hệ của Việt Nam trên trường quốc tế.

Cuộc Tổng tuyển cử diễn ra trong điều kiện cách mạng đứng trước thử thách

ngàn cân treo sợ tóc, khó khăn chồng chất, lại diễn ra trong điều kiện nhân dân ta vừa

thoát khỏi ách nô lệ. Tuy nhiên, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn quyết định Tổng

tuyển cử và đưa cuộc Tổng tuyển cử đến thành công. Đó là một quyết định dũng cảm,

táo bạo, kịp thời, chủ động và nhạy bén, xuất phát từ bản lĩnh chính trị sắc bén, khoa

học và thực tiễn sâu sắc. Thắng lợi đó là do đường lối của Đảng đã phản ánh được

3.5 Page 25

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

những khát vọng sâu xa nhất, bức thiết nhất của nhân dân với lãnh tụ kiệt xuất là Chủ

tịch Hồ Chí Minh và thông qua Việt Minh, một tổ chức quần chúng rộng lớn do Đảng

tổ chức lãnh đạo. Sự lãnh đạo của Đảng làm nên thắng lợi của Cách mạng tháng Tám,

đem lại độc lập cho dân tộc, tự do cho nhân dân, sự hy sinh chiến đấu quên mình của

những người cách mạng chính là tiền đề chính trị cho Tổng tuyển cử thắng lợi.

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử cũng đã khẳng định niềm tin tuyệt đối của

Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vào tinh thần yêu nước của nhân dân ta. Đồng thời, đó

cũng là sự biểu thị khát vọng dân chủ của nhân dân và sức mạnh của khối đại đoàn kết

toàn dân.

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói trong kỳ

họp thứ nhất của Quốc hội đầu tiên, là “Kết quả của sự hy sinh, tranh đấu của tổ tiên

ta, nó là kết quả của sự đoàn kết anh dũng phấn đấu của toàn thể đồng bào Việt Nam

ta, sự đoàn kết của toàn thể đồng bào không kể già, trẻ, lớn, bé, gồm tất cả các tôn

giáo, tất cả các dân tộc trên bờ cõi Việt Nam đoàn kết chặt chẽ thành một khối, hy sinh

không sợ nguy hiểm tranh lấy nền độc lập cho Tổ quốc”

Kể từ đó đến nay, Quốc hội nước ta đã trải qua gần 75 năm phát triển mạnh mẽ,

gắn liền với lịch sử cách mạng nước nhà. Qua 14 khóa hoạt động, Quốc hội ngày càng

khẳng định vai trò quan trọng là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan

quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

10. Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam

(06/01/1946 - 06/01/2026) // https://cucphuong.ninhbinh.gov.vn. – 2025. - Ngày 12

tháng 9.

Là dịp để toàn Đảng, toàn dân ta ôn lại lịch sử hình thành và phát triển; khẳng

định những thành tựu to lớn mà Quốc hội nước ta đã đạt được trọng 80 năm qua.

Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam - Sự kiện trọng đại trong

lịch sử dân tộc nước ta - mốc son chói lọi, đánh dấu bước phát triển mới của đất nước;

lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Việt Nam từ thân phận nô lệ trở thành công dân

của một nước tự do, độc lập, tự quyết vận mệnh của mình, tự xây dựng chế độ cộng

hòa dân chủ.

Sự ra đời của Quốc hội là thành quả đấu tranh cách mạng của Nhân dân ta dưới

sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh; quá

trình hình thành và sự ra đời của Quốc hội là kết tinh của sự lựa chọn đúng đắn, kết

hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa yêu nước với những giá trị phổ quát của chủ nghĩa Mác-

Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, phù hợp với nguyện vọng của Nhân dân và quy luật

phát triển của lịch sử; Quốc hội luôn là hiện thân của khối đại đoàn kết dân tộc, là cơ

quan quyền lực Nhà nước cao nhất của đất nước, cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân

dân.

Trong suốt chặng đường 80 năm gắn bó, đồng hành cùng dân tộc trong cuộc đấu

tranh giành độc lập, tự do, thống nhất đất nước cũng như trong công cuộc xây dựng,

bảo vệ và phát triển đất nước, Quốc hội Việt Nam luôn nắm vững và vận dụng đúng

đắn chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng vào các hoạt động lập pháp, giám sát

và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, các quyết sách của Quốc hội

luôn xuất phát từ ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, lợi ích của quốc gia, dân tộc, từ

yêu cầu phát triển đất nước, tạo nên những chuyển biến tích cực, mạnh mẽ trong đời

sống kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, góp phần củng cố niềm tin của

Nhân dân vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước. Quốc hội các khóa

3.6 Page 26

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

đã không ngừng lớn mạnh, đổi mới và hoàn thiện về tổ chức, phương thức làm việc,

nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và

năng lực hoạt động của từng đại biểu Quốc hội vào sự nghiệp cách mạng chung để xây

dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn

mới.

Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam

(06/01/1946 - 06/01/2026) là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta ôn lại lịch sử

hình thành và phát triển; khẳng định những thành tựu to lớn mà Quốc hội nước ta đã

đạt được trọng 80 năm qua. Kế thừa và phát huy truyền thống hào hùng của dân tộc;

bài học kinh nghiệm; dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, toàn diện, kịp thời của Đảng,

sự phối hợp chặc chẽ của các cơ quan trong hệ thống chính trị, sự hợp tác và giúp đỡ

của bạn bè quốc tế, sự ủng hộ và giám sát của Nhân dân, Quốc hội nước ta sẽ tiếp tục

làm tốt vai trò, chức năng là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền

lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phấn đấu vì

mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bẵng, văn minh.

11. Ý nghĩa cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam : Kỷ niệm 80

năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên Quốc hội Việt Nam / P.V tổng hợp //

https://baoquankhu4.com.vn. - 2025. - Ngày 16 tháng 12.

Ngay sau khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam Dân

chủ Cộng hòa ra đời - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á, Chủ tịch Hồ Chí

Minh đã chỉ đạo phải tập trung tổ chức càng sớm càng hay cuộc tổng tuyển cử bầu

Quốc dân đại hội (Quốc hội).

Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám và Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra

Quốc hội Việt Nam

Thực hiện Nghị quyết Tổng khởi nghĩa giành chính quyền, Nhân dân Việt Nam

đã nhất tề nổi dậy. Cuộc Tổng khởi nghĩa đã nhanh chóng giành được thắng lợi, tiêu

biểu là khởi nghĩa ở Hà Nội (ngày 19/8/1945), Huế (ngày 23/8/1945), Sài Gòn (ngày

25/8/1945). Ngày 25/8/1945, theo đề nghị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Uỷ ban giải

phóng Dân tộc do Quốc dân Đại hội Tân Trào cử ra được cải tổ thành Chính phủ lâm

thời của nước Việt Nam - Một Chính phủ quốc gia thống nhất, giữ trọng trách là chỉ

đạo cho toàn thể, đợi ngày triệu tập được Quốc hội để cử ra một Chính phủ cộng hoà

chính thức.

Ngày 02/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, trước hàng chục vạn đồng

bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời trịnh trọng đọc bản Tuyên

ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nay là nước Cộng hòa xã

hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngày 03/9/1945, Chính phủ lâm thời tổ chức phiên họp đầu

tiên, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị Chính phủ “tổ chức càng sớm càng hay cuộc

Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu. Tất cả công dân trai gái mười tám tuổi

đều có quyền ứng cử và bầu cử, không phân biệt giàu, nghèo, tôn giáo, dòng giống…”.

Ngày 08/9/1945, Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà

ban hành Sắc lệnh số 14-SL quy định mở cuộc Tổng tuyển cử để bầu Quốc hội; ban

hành Sắc lệnh số 39-SL ngày 26/9/1945 về thành lập Uỷ ban dự thảo thể lệ cuộc Tổng

tuyển cử; ban hành Sắc lệnh số 51-SL ngày 17/10/1945 quy định thể lệ cuộc Tổng

tuyển cử phải thực hiện theo lối phổ thông đầu phiếu, bầu cử trực tiếp và bỏ phiếu kín;

Sắc lệnh số 71-SL ngày 02/12/1945 bổ khuyết Điều 11 chương V của Sắc lệnh số 51-

SL nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người ứng cử. Công tác chuẩn bị cho Tổng

3.7 Page 27

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

tuyển cử diễn ra rất khẩn trương trong bối cảnh thù trong, giặc ngoài; nền kinh tế - xã

hội đến mức hết sức khó khăn. Cuộc Tổng tuyển cử lúc đầu dự kiến là ngày

23/12/1945 nhưng để thực hiện chủ trương thống nhất và hoà giải, có thêm thời gian

cho công tác chuẩn bị và các ứng cử viên có điều kiện nộp đơn, đi vận động tranh cử;

ngày 18/12/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh hoãn cuộc Tổng tuyển cử đến

ngày 06/01/1946.

Việc tổ chức Tổng tuyển cử, các ban bầu cử đã được thành lập tới tận làng xã do

Uỷ ban nhân dân các cấp trực tiếp đảm nhiệm. Nhiều người có tài, có đức xung phong

ra ứng cử hoặc được quần chúng giới thiệu ra ứng cử. Danh sách cử tri và ứng cử viên

được hoàn thành và niêm yết công khai. Quần chúng sôi nổi trao đổi, tranh luận, chất

vấn nhằm lựa chọn được những người xứng đáng nhất làm đại diện cho mình, hạn chế

những phần tử cơ hội lợi dụng dịp Tổng tuyển cử để tranh giành quyền chức.

Ngày 05/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu.

Đáp lại lời kêu gọi thiêng liêng của Tổ quốc, bằng ý chí sắt đá của một dân tộc quyết

tâm bảo vệ nền độc lập, tự do vừa giành được, toàn thể Nhân dân Việt Nam từ miền

xuôi đến miền ngược, từ miền Bắc đến miền Nam, từ nông thôn đến thành thị, không

phân biệt gái trai, già trẻ đã dành trọn ngày lịch sử - ngày 06/01/1946: Toàn dân đi bỏ

phiếu bầu cử Quốc hội.

Kết quả của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên

Ngày 06/01/1946, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên đã diễn ra trên cả

nước, kể cả các vùng đang có chiến sự ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Ở

Hà Nội đã có 91,95% cử tri của 74 khu nội thành và 118 làng ngoại thành đi bỏ phiếu

trong không khí tràn đầy phấn khởi của ngày hội dân chủ. Kết quả, có 6 trong số 74

ứng cử viên đã trúng cử đại biểu Quốc hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với số

phiếu cao nhất (98,4%).

Cuộc Tổng tuyển cử được tiến hành sôi nổi trên khắp cả nước. Riêng các tỉnh

phía Bắc, mặc dù phải đối phó với âm mưu phá hoại hết sức tinh vi và trắng trợn của

kẻ thù, nhưng cuộc Tổng tuyển cử diễn ra an toàn. Các tỉnh phía Nam, nhất là ở Nam

Bộ, cuộc bầu cử diễn ra dưới bom đạn rất ác liệt của giặc Pháp lúc bấy giờ.

Tổng số cử tri đi bỏ phiếu đạt tỷ lệ 89%, trừ một số nơi phải bầu bổ sung còn

tuyệt đại đa số các địa phương chỉ bầu một lần. Cuộc Tổng tuyển cử đã bầu được 333

đại biểu, trong đó có 57% số đại biểu thuộc các đảng phái khác nhau; 43% số đại biểu

không đảng phái; 87% số đại biểu là công nhân, nông dân, chiến sỹ cách mạng; 10 đại

biểu nữ và 34 đại biểu dân tộc thiểu số. Trong thành phần của Quốc hội có đại biểu đại

diện cho cả ba miền Bắc - Trung - Nam, các giới từ những nhà cách mạng lão thành,

thương gia, nhân sĩ trí thức và các nhà hoạt động văn hóa, đến đại biểu các thành phần

tôn giáo, những người không đảng phái và các đảng phái chính trị.

Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của Việt Nam năm 1946 được tiến hành theo những

nguyên tắc dân chủ, tiến bộ nhất, đó là: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín

đã hoàn toàn thắng lợi. Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (nay

là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) ra đời, thắng lợi đó là một mốc son

đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước Việt Nam.

Ý nghĩa của cuộc tổng tuyển cử đầu tiên

Quốc hội Việt Nam ra đời vừa là thành quả, vừa là yêu cầu bức thiết của cách

mạng. Quốc hội ra đời trong khói lửa của cuộc đấu tranh dân tộc gay gắt. Đó là Quốc

hội của độc lập dân tộc, của thống nhất đất nước và của đại đoàn kết toàn dân. Quốc

hội đã hội tụ các đại biểu của cả ba miền Bắc - Trung - Nam, là ý chí của nhân dân cả

nước. Quốc hội đã có đại diện của tất cả các thế hệ những người Việt Nam yêu nước

3.8 Page 28

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

đương thời, hội tụ đại biểu của tất cả các ngành, các giới, các giai cấp, tầng lớp xã hội

từ công nhân, nông dân, nam giới, nữ giới cho đến những nhà tư sản, công thương gia,

những nhân sĩ trí thức và các nhà hoạt động văn hóa nổi tiếng, có đại diện của các

thành phần tôn giáo trên đất nước Việt Nam, tất cả các thành phần dân tộc, của tất cả

những người không đảng phái và đảng phái chính trị.

Thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước

cách mạng Việt Nam, mở ra một thời kỳ mới, thời kỳ đất nước ta có một Quốc hội,

một Chính phủ thống nhất, một Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền hoàn

toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho nhân dân Việt Nam về đối nội,

đối ngoại. Cuộc bầu cử là căn cứ để khẳng định Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng

hòa có tính chất hợp pháp, dân chủ - nhà nước của dân, do dân và vì dân, được quốc

dân giao phó trọng trách điều hành đất nước, tổ chức toàn dân kháng chiến kiến quốc,

giải quyết mọi quan hệ của Việt Nam trên trường quốc tế.

Cuộc tổng tuyển cử diễn ra trong điều kiện cách mạng đứng trước thử thách

“ngàn cân treo sợi tóc”, khó khăn chồng chất, lại diễn ra trong điều kiện nhân dân Việt

Nam vừa thoát khỏi ách nô lệ. Tuy nhiên, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn quyết

định tổng tuyển cử và đưa cuộc tổng tuyển cử đến thành công. Đó là một quyết định

dũng cảm, táo bạo, kịp thời và chủ động, xuất phát từ bản lĩnh chính trị nhạy bén, khoa

học và thực tiễn sâu sắc.

Thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử cũng đã khẳng định niềm tin tuyệt đối của

Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vào tinh thần yêu nước của nhân dân ta; đồng thời, đó

cũng là sự biểu thị khát vọng dân chủ của nhân dân và sức mạnh của khối đại đoàn kết

toàn dân.

Một số bài học kinh nghiệm của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên

Từ đại thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đầy gian khó, chúng ta có thể

rút ra một số bài học đáng trân trọng:

Một là, cuộc Tổng tuyển cử lập ra Quốc hội đầu tiên vừa là thành quả to lớn, vừa

là yêu cầu cấp bách của việc xây dựng và hoàn thiện một Nhà nước cách mạng. Quốc

hội ra đời trong khói lửa đấu tranh gian khổ của toàn dân tộc với ý chí bảo vệ Tổ quốc,

thống nhất đất nước và đại đoàn kết toàn dân là một thành công, một thắng lợi vĩ đại,

do đó và vì thế nó có ý nghĩa là một Quốc hội lập quốc (lập nên một Nhà nước Công -

Nông đầu tiên ở Đông Nam châu Á).

Hai là, cuộc Tổng tuyển cử diễn ra trong thời khắc nhân dân ta vừa thoát khỏi

kiếp nô lệ của cả nghìn năm phong kiến và gần trăm năm thuộc địa, thực dân Pháp lại

đang gây chiến, hòng cướp nước ta, đô hộ dân ta một lần nữa. Trong điều kiện ấy mà

Đảng ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn hạ quyết tâm Tổng tuyển cử và Tổng tuyển cử đã

thắng lợi to lớn, vang dội - một sự kiện hiếm có trong lịch sử cách mạng thế giới. Điều

này khẳng định rằng, Đảng với dân là một (ý Đảng, lòng Dân). Đảng ta đứng đầu là

Chủ tịch Hồ Chí Minh hoàn toàn tin tưởng vào ý chí, nguyện vọng độc lập dân tộc và

sự đồng lòng nhất trí của toàn dân tộc ta; đồng thời nhân dân cũng tuyệt đối tin tưởng

vào sự chèo lái, lãnh đạo tài trí của Đảng và Bác kính yêu, đặc biệt là trong những lúc

tình thế hiểm nghèo, “ngàn cân treo sợi tóc” như bối cảnh của cuộc Tổng tuyển cử.

Những đại biểu do dân bầu ra, tuyệt đại bộ phận đã xứng đáng với sự tín nhiệm

của cử tri, đã rất mẫn cán trong công tác và chiến đấu vô cùng dũng cảm. Một số đại

biểu đã hy sinh anh dũng trước họng súng quân Pháp như: Lý Chính Thắng, đại biểu

Sài Gòn - Chợ Lớn; Thái Văn Lung, đại biểu Gia Định; Nguyễn Văn Luyện, đại biểu

Hà Nội; Nguyễn Văn Tố, đại biểu Nam Định (Trưởng ban đầu tiên của Ban Thường

trực Quốc hội, nay là Ủy ban Thường vụ Quốc hội); Lê Thế Hiếu, đại biểu Quảng Trị;

3.9 Page 29

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Trần Kim Xuyến, đại biểu Bắc Giang; Nguyễn Văn Triết, đại biểu Thủ Dầu Một;

Huỳnh Bá Nhung, đại biểu Rạch Giá; Siểng, dân tộc Khơme, đại biểu Biên Hòa...

Ba là, Quốc hội đầu tiên là Quốc hội độc lập dân tộc, Quốc hội thống nhất đất

nước và là Quốc hội đoàn kết toàn dân. Quốc hội đã bao hàm khá đầy đủ các đại biểu

cả ba miền Bắc - Trung - Nam, đại diện cho hầu hết các thế hệ những người Việt Nam

yêu nước từ già tới trẻ, các giai tầng xã hội, nam, nữ, công nhân, nông dân, nhân sĩ, trí

thức, các doanh nhân, các nhà hoạt động văn hóa, văn nghệ, các tôn giáo (Thiên chúa

giáo, Phật giáo, Cao đài...), các dân tộc (Mường, Tày, Nùng, Thái, Mèo, Ba na, Cơ tu,

Ra đê, Ê đê, Gia rai, Khơ me, Hán...). Quốc hội còn bao gồm những người không đảng

phái và những người của các đảng phái chính trị, xã hội khác nhau, những người vốn

là quan lại của chế độ cũ... Bài học đại đoàn kết có thể coi là bài học cơ bản, xuyên

suốt từ khi Đảng ta ra đời, được phát huy cao độ trong Tổng tuyển cử, được nhân rộng

cho đến bây giờ và chắc chắn còn mãi mai sau.

Bốn là, cuộc Tổng tuyển cử thắng lợi là một mốc son đánh dấu sự trưởng thành

vượt bậc của cách mạng Việt Nam nói chung, của công tác tổ chức và cán bộ nói

riêng. Điều đó đã mở ra một thời kỳ mới của đất nước ta - một thời kỳ có Quốc hội, có

Chính phủ thống nhất, có một bản Hiến pháp tiến bộ và có cả một hệ thống chính

quyền từ Trung ương đến địa phương, có đầy đủ cơ sở pháp lý đại diện cho nhân dân

Việt Nam về đối nội cũng như đối ngoại. Nhà nước được quốc dân giao phó những

nhiệm vụ cực kỳ nặng nề là điều hành đất nước, kháng chiến, kiến quốc và bang giao

trên trường quốc tế.

Năm là, cũng như bài học đại đoàn kết, sự lãnh đạo vững chắc của Đảng là bài

học thực tế có tính nguyên tắc và vĩnh cửu. Đảng đã dựa hẳn vào dân, bắt rễ sâu trong

lòng dân tộc, do đó đã đáp ứng được khát vọng độc lập dân tộc, tự do, dân chủ của

nhân dân. Với lãnh tụ kiệt xuất Hồ Chí Minh và thông qua Mặt trận Việt Minh, một tổ

chức rộng lớn do chính Đảng tổ chức và lãnh đạo, do đó Đảng vẫn giữ vững và phất

cao ngọn cờ lãnh đạo toàn dân vượt qua mọi khó khăn, không quản ngại hy sinh gian

khổ, thực hiện Tổng tuyển cử thành công.

Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam

(06/01/1946 - 06/01/2026) là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta ôn lại lịch sử

hình thành và phát triển; khẳng định những thành tựu to lớn mà Quốc hội nước ta đã

đạt được trong 80 năm qua. Kế thừa và phát huy truyền thống hào hùng của dân tộc;

bài học kinh nghiệm; dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, toàn diện, kịp thời của Đảng,

sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan trong hệ thống chính trị, sự hợp tác và giúp đỡ

của bạn bè quốc tế, sự ủng hộ và giám sát của Nhân dân, Quốc hội nước ta sẽ tiếp tục

làm tốt vai trò, chức năng là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền

lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phấn đấu vì

mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

12. Hoàng Lan. Tiếng Quốc ca và lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu / Hoàng Lan,

Phương Liên, Hoàng Trung // https://danchuphapluat.vn. - 2025. - Ngày 21 tháng

10.

Sáng 20/10/2025, khi toàn thể đại biểu Quốc hội đứng dậy, tay đặt lên ngực trái,

hòa giọng hát vang “Đoàn quân Việt Nam đi. Sao vàng phấp phới…”, Hội trường

Diên Hồng như lắng lại trong giây phút thiêng liêng. Giai điệu Quốc ca vang lên

không chỉ là nghi thức trang trọng mở đầu cho một kỳ họp Quốc hội, mà còn là khúc

3.10 Page 30

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

nhạc kết nối xuyên suốt 80 năm lịch sử của Quốc hội Việt Nam - từ ngày đầu thành lập

năm 1946 đến hôm nay.

Trong khoảnh khắc ấy, giữa sắc đỏ của Quốc kỳ, mỗi đại biểu có mặt tại Hội

trường Diên Hồng và người dân theo dõi qua truyền hình đều cảm nhận rõ mạch nối

giữa “Quốc hội đầu tiên” khi đất nước vừa giành độc lập và “Quốc hội hôm nay” đang

mang trọng trách hoàn thiện thể chế, thúc đẩy phát triển và hội nhập.

Cất cao lời ca, "Vì Nhân dân, chiến đấu không ngừng..." đó là giây phút thiêng

liêng để mỗi đại biểu nhớ rằng: Đại biểu Quốc hội là do Nhân dân bầu ra. Quốc hội

được thành lập, bắt nguồn từ Nhân dân. Vì thế, Quốc hội phải hành động vì Nhân dân.

Từ tiếng hát hôm nay, dòng cảm xúc như ngược về 80 năm trước.

Ngày 05/01/1946:

"Ngày mai mồng 6 tháng giêng năm 1946.

Ngày mai là một ngày sẽ đưa Quốc dân ta lên con đường mới mẻ.

….

Ngày mai, tất cả các bạn cử tri, đều phải nhớ đi bầu cử. Ngày mai, mỗi người

đều nên vui vẻ hướng quyền lợi của một người dân độc lập, tự do".

Và Chủ nhật, ngày 06/01/1946, từ sáng sớm, báo Sự thật phát lời kêu gọi Nhân

dân: "Tất cả hãy đến thùng phiếu":

"Hỡi quốc dân Việt Nam!

Ngày hôm nay, 06 tháng giêng năm 1946, là ngày đại hội của toàn thể nhân dân

ta mà cũng là ngày đấu tranh hiếm có trong lịch sử đất nước”.

Báo Quốc hội, số đặc biệt ngày 06/01/1946 trân trọng in ở trang đầu ảnh Chủ tịch

Hồ Chí Minh và bút tích lời kêu gọi của Người: "Khuyên đồng bào nam nữ 18 tuổi trở

lên hôm nay tất cả đều đi bỏ phiếu, để bầu những người đại biểu xứng đáng vào Quốc

hội đầu tiên của nước ta".

Đáp lại lời kêu gọi thiêng liêng của Tổ Quốc, bằng cả ý chí sắt đá và tự hào của

dân tộc quyết tâm bảo vệ nền độc lập, tự do non trẻ vừa giành được, 71 tỉnh, thành

trong cả nước, 89% tổng cử tri đã đi bỏ phiếu bầu được 333 đại biểu.

Ngày 02/3/1946, tại Nhà hát lớn Hà Nội, số 01 phố Tràng Tiền (thành phố Hà

Nội), Quốc hội Việt Nam khóa I - cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Việt

Nam dân chủ cộng hòa họp kỳ đầu tiên thành lập Chính phủ chính thức do Hồ Chí

Minh làm Chủ tịch và quyết định những vấn đề lớn của kháng chiến và kiến quốc.

Trong phiên họp ấy, 333 đại biểu được bầu chọn trong cuộc tổng tuyển cử toàn

dân đầu tiên trong lịch sử đã tuyên thệ trung thành với Tổ quốc, với Nhân dân. Và

cũng từ đó, “Quốc hội vì Nhân dân” trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong hành trình

80 năm xây dựng và phát triển đất nước.

Lập hiến: Hiến pháp năm 1946 - Bản khế ước thiêng liêng giữa Nhà nước

và Nhân dân

Hiến pháp năm 1946 – bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam mới – một

trong những văn kiện thể hiện sâu sắc tinh thần “Con đường vì Nhân dân” trong quá

trình lập nước và lập hiến. Dù được soạn thảo và thông qua trong hoàn cảnh đất nước

phải đối mặt với thù trong giặc ngoài, nhưng toàn bộ quá trình lập hiến bảo đảm

nguyên tắc dân chủ, công khai với sự tham gia rộng rãi của Nhân dân.

Hiến pháp năm 1946 là bản Hiến pháp lịch sử của nước Việt Nam dân chủ cộng

hòa, nhà nước công - nông đầu tiên ở Đông Nam Á. Hai tiếng thiêng liêng “công dân”

được ghi nhận, Hiến pháp quy định tất cả công dân Việt Nam ngang quyền về mọi

4 Pages 31-40

▲back to top

4.1 Page 31

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

phương diện: chính trị, kinh tế, văn hóa và đều bình đẳng trước pháp luật. Đồng thời

hiến định nghĩa vụ gắn liền với quyền công dân, người dân được hưởng các quyền do

Hiến pháp quy định nhưng phải có nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc, tôn trọng Hiến pháp và

tuân theo pháp luật.

Hiến pháp năm 1946 xác định: Nhà nước tồn tại để bảo vệ Nhân dân, mọi quyền

lực thuộc về toàn thể Nhân dân. Nghị viện nhân dân (tên gọi của Quốc hội theo Hiến

pháp năm 1946) là cơ quan có quyền cao nhất của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà;

Chủ tịch nước là người đứng đầu Chính phủ, được chọn trong Nghị viện nhân dân và

phải được hai phần ba tổng số nghị viện bỏ phiếu thuận. Đây là sự khẳng định nguyên

tắc tập trung quyền lực và có sự phối hợp chặt chẽ nhưng không tách rời - một tư

tưởng lập hiến hiện đại mà đến nay vẫn giữ nguyên giá trị.

Chuyên gia, nhà nghiên cứu luật học, PGS. TS. Phạm Duy Nghĩa khẳng định

Hiến pháp năm 1946 là “bản hiến văn dân chủ vào loại bậc nhất Đông Nam châu Á lúc

bấy giờ” và “đã có thể là một bản khế ước tốt để ràng buộc và khống chế công bộc với

lợi ích của ông chủ Nhân dân”.

TS. Nguyễn Minh Tuấn, Đại học Saarland, Cộng hòa liên bang Đức, cho rằng,

điểm khác biệt và là nét độc đáo của Hiến pháp năm 1946 so với các bản Hiến pháp

sau này là không theo bất kỳ một nguyên mẫu hiến pháp nào có sẵn trong lịch sử. Sau

khi Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 thành công, có một bản hiến pháp rất nổi

tiếng và có hiệu lực ở Liên Xô thời điểm đó là Hiến pháp năm 1936, nhưng Chủ tịch

Hồ Chí Minh, một người chịu ảnh hưởng sâu sắc của chủ nghĩa Mác-Lênin, cũng

không xem đây là khuôn mẫu khi xây dựng Hiến pháp năm 1946.

Hai lần lập hiến và sự kế thừa tư tưởng dân chủ

Từ năm 1946 đến năm 1975, Quốc hội Việt Nam đã thông qua hai bản Hiến

pháp: Hiến pháp năm 1946, đặt nền tảng cho Nhà nước Dân chủ Nhân dân và Hiến

pháp năm 1959, ban hành sau khi miền Bắc bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã

hội, đã bổ sung các thiết chế kinh tế, chính trị và xã hội mới, phù hợp với mô hình xã

hội chủ nghĩa ở miền Bắc.

Hiến pháp năm 1959 tiếp tục khẳng định tư tưởng Quốc hội vì Nhân dân khi ghi

nhận, bổ sung một số quyền công dân như “quyền khiếu nại, tố cáo”, “quyền nghỉ

ngơi”, “quyền nghiên cứu khoa học, sáng tác văn học, nghệ thuật và tham gia các hoạt

động văn hóa khác”.

Nếu Hiến pháp năm 1946 là khởi đầu của Nhà nước Dân chủ Nhân dân, thì Hiến

pháp năm 1959 đã thể chế hóa con đường xã hội chủ nghĩa - hai giai đoạn tuy khác

nhau về hình thái kinh tế, nhưng thống nhất ở cốt lõi: tất cả quyền lực nhà nước đều

thuộc về Nhân dân.

Lập pháp: Dưới mưa bom khói lửa, vẫn kiên định xây dựng luật pháp của

quốc gia độc lập

Hành trình lập pháp thời kháng chiến

Trong 14 năm hoạt động, Quốc hội khóa I đã xem xét, thông qua 11 đạo luật,

trong đó có những đạo luật quan trọng, quy định về những quyền tự do cơ bản của

người dân, về tổ chức bộ máy trong hệ thống chính quyền từ trung ương đến địa

phương, về lực lượng vũ trang nhân dân (như Luật Cải cách ruộng đất, Luật quy định

quyền tự do hội họp, Luật quy định quyền lập hội, Luật Đảm bảo quyền tự do thân thể

và quyền bất khả xâm phạm đối với nhà ở, đồ vật và thư tín của Nhân dân, Luật Chế

độ báo chí, Luật Công đoàn, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Chế độ phục

vụ của sĩ quan quân đội nhân dân,…). Đến Quốc hội khóa II đã thông qua 06 luật; 09

4.2 Page 32

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

pháp lệnh, tập trung vào việc tiếp tục hoàn thiện các thiết chế trong tổ chức bộ máy để

phù hợp với bối cảnh đất nước trong thời kỳ kháng chiến.

Tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá I đã thông qua Bộ luật Lao động (ngày

08/11/1946). Đây được coi là thành tựu lập pháp đầu tiên trong lịch sử Quốc hội. Mặc

dù trong bối cảnh hết sức khó khăn nhưng việc xem xét, thông qua Bộ luật Lao động

được tiến hành theo trình tự, thủ tục lập pháp như nghị viện các nước.

Quốc hội hoạt động giữa hai miền và sức mạnh của đoàn kết

Sau năm 1954, đất nước chia cắt, nhưng Quốc hội khóa II (1960 - 1964), khóa III

(1964 - 1971), khóa IV (1971-1975) duy trì cơ cấu đại biểu đại diện cho cả hai miền.

Có 91 đại biểu khóa I miền Nam lưu nhiệm tại Quốc hội khóa II. Đó là biểu hiện của ý

chí thống nhất quốc gia ngay trong điều kiện chia cắt; Quốc hội không chỉ là cơ quan

quyền lực nhà nước, mà còn là biểu tượng của khát vọng hòa hợp dân tộc.

Trong các kỳ họp, Quốc hội tập trung thảo luận và ban hành nghị quyết khẳng

định chủ quyền, thống nhất lãnh thổ, đồng thời thể chế hóa các chính sách kinh tế - xã

hội nhằm khôi phục sản xuất ở miền Bắc, hỗ trợ kháng chiến ở miền Nam. Quốc hội

khóa III họp 7 kỳ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp 95 phiên để xem xét, quyết định

những vấn đề trọng đại của đất nước; Quốc hội khóa IV (1971-1975) họp 5 kỳ họp và

Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp 53 phiên, thông qua 559 nghị quyết về giải quyết các

vấn đề thuộc thẩm quyền.

Quyết định những vấn đề trọng đại: Khi nghị trường là mặt trận của Tổ

quốc

Những nghị quyết mang tầm vận mệnh quốc gia

Trong giai đoạn 1946 - 1975, Quốc hội đã thông qua nhiều nghị quyết quan trọng

liên quan trực tiếp đến vận mệnh quốc gia, như: Quyết định về tổ chức Tổng tuyển cử;

Thành lập Chính phủ kháng chiến; Thông qua chính sách cải cách ruộng đất; Quyết

định các vấn đề về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và đặc biệt là thông qua các nghị

quyết về kinh tế - xã hội 05 năm.

Nghị quyết của Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa II đã thông qua Kế hoạch phát triển

kinh tế quốc dân 05 năm lần thứ nhất (1961 - 1965), nhằm phấn đấu xây dựng bước

đầu cơ sở vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, thực hiện một bước công nghiệp

hóa xã hội chủ nghĩa và hoàn thành công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa, tiếp tục đưa

miền Bắc tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội.

Công tác đối ngoại dần được thiết lập, chỉ tính riêng trong 04 năm, Quốc hội

khóa II đã phê chuẩn 04 hiệp ước – hiệp định song phương, gồm: Nghị quyết phê

chuẩn Hiệp định Lãnh sự giữa Việt Nam và Tiệp Khắc; Nghị quyết phê chuẩn Hiệp

ước Thương mại và Hàng hải giữa Việt Nam và Triều Tiên; Nghị quyết phê chuẩn

Hiệp ước Thương mại và Hàng hải giữa Việt Nam và Trung Hoa; Nghị quyết phê

chuẩn Hiệp định Bưu chính và điện chính giữa Việt Nam và Cuba.

Giám sát tối cao: Giữa khói lửa vẫn giữ ngọn đuốc giám sát quyền lực

Hình thức giám sát trong điều kiện đặc biệt

Những năm đầu nhiệm kỳ, điều kiện Chính phủ còn non trẻ, Quốc hội đã dành

trọng tâm cho hoạt động lập pháp, quyết định những vấn đề quan trọng về tổ chức bộ

máy, quyết định những nhiệm vụ quan trọng về đối nội, đối ngoại, kinh tế - xã hội

nhằm kiến thiết đất nước. Chức năng giám sát của Quốc hội được Hiến pháp năm 1946

quy định ngắn gọn về quyền “kiểm soát và phê bình Chính phủ” (điểm c Điều thứ 36).

Tuy nhiên, trên thực tế, hoạt động chất vấn của Quốc hội được diễn ra ngay tại

Kỳ họp Quốc hội thứ 2 của Quốc hội khoá I (ngày 28/10/1946, trước khi Hiến pháp

năm 1946 được ban hành). Với 88 câu hỏi của đại biểu, Chủ tịch Hồ Chí Minh và các

4.3 Page 33

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

thành viên Chính phủ đã trả lời chất vấn từ sáng cho đến khuya ngày 31/10/1946.

Trong đó quan điểm bao trùm của các câu hỏi chất vấn là chủ quyền đất nước, của dân

tộc; vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của Nhân dân.

Điều đặc biệt thể hiện quyền dân chủ ngay từ những phiên họp đầu tiên khi Quốc

hội cho phép công dân đến dự Phiên chất vấn nếu họ quan tâm. Người dân được vào

dự thính kỳ họp, có quyền khen, chê Chính phủ. Sáng 31/10, người dân đến nghe chất

vấn tăng đột biến, đứng ngồi kín trong và ngoài Nhà Hát Lớn. Ngoài ra, có đại diện

các lãnh sự quán Anh, Mỹ, Trung Quốc, Thụy Sĩ, các phóng viên Mỹ, Pháp, Hoa và

Việt Nam có mặt đông đủ. Đó là phương thức giám sát giản dị mà mạnh mẽ, đúng tinh

thần Quốc hội của Nhân dân.

Bên cạnh chất vấn, giai đoạn này Quốc hội thực hiện giám sát thông qua hình

thức nghe, thảo luận và cho ý kiến về các báo cáo của cơ quan nhà nước, khi xét thấy

cần thiết Quốc hội cử các đoàn kiểm tra, giám sát thực tế tình hình thi hành Hiến pháp

từ trung ương đến địa phương.

1946 - 1975: Hành trình bản sắc Quốc hội của Nhân dân

30 năm đầu tiên (1946 - 1975), với 4 nhiệm kỳ, một bức tranh vừa khốc liệt, vừa

kỳ vĩ: Quốc hội Việt Nam được sinh ra trong khói lửa, lớn lên trong thử thách để

trưởng thành. Đó là bản sắc của Quốc hội Việt Nam, vừa là cơ quan quyền lực tối cao,

vừa là biểu tượng của khối đại đoàn kết dân tộc và là hiện thân của Nhà nước pháp

quyền Nhân dân.

Từ bản Hiến pháp năm 1946 đến các luật về tổ chức bộ máy, về quyền công dân,

từ các nghị quyết kháng chiến đến chính sách xã hội đầu tiên, mọi hoạt động đều

hướng tới mục tiêu duy nhất là phục vụ Nhân dân, bảo vệ quyền tự do và quyền hạnh

phúc của Nhân dân.

Con đường 1946 - 1975 là chặng đường khởi đầu, từ lời thề lập hiến đầu tiên đến

nền tảng của Quốc hội hôm nay. Và, nếu điểm đến của mọi hành trình là “Nhân dân”,

thì hành trình ấy chưa bao giờ dừng lại.

13. Kim Thoa. Thành tựu nổi bật của Quốc hội Việt Nam qua các thời kỳ / Kim

Thoa // https://ddbqh.dongnai.gov.vn. - 2020. - Ngày 27 tháng 8.

Từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 đến nay, Quốc hội Việt Nam đã trải

qua gần 75 năm hình thành và phát triển, 75 năm đồng hành cùng dân tộc trong cuộc

đấu tranh giành độc lập, tự do, thống nhất đất nước cũng như trong công cuộc xây

dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế. Với gần 14 nhiệm kỳ đã qua, Quốc hội

luôn mang trong mình sứ mệnh thực hiện những nhiệm vụ quan trọng của cách mạng

Việt Nam trong mỗi giai đoạn phát triển. Thành quả của Quốc hội là kết tinh sức mạnh

của khối đại đoàn kết toàn dân tộc; là niềm tin, sự gửi gắm, đồng thuận, đồng tình, ủng

hộ của Nhân dân và toàn xã hội.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội Việt Nam đã không

ngừng lớn mạnh, ngày càng thực hiện tốt hơn chức năng là cơ quan đại biểu cao nhất

của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam, thực hiện các quyền lập hiến, lập pháp, quyết định các vấn đề quan

trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước. Qua gần 75

năm hoạt động, Quốc hội đã đạt được những thành tựu to lớn, mỗi nhiệm kỳ Quốc

hội đều đạt được những thành tựu và để lại những dấu ấn quan trọng.

Tiếp nối những thành tựu đã đạt được, Quốc hội khóa XIV có trách nhiệm lớn

trong việc kế thừa và phát huy những thành tựu và kinh nghiệm của 13 khóa Quốc hội

4.4 Page 34

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

trước đây, trong việc quyết định các vấn đề quan trọng, nổi bật nhất đó là tại Kỳ họp

thứ 6, Quốc hội đã bầu Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt

Nam Nguyễn Phú Trọng giữ chức Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

nhiệm kỳ 2016 – 2021. Đây là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước ta, đáp ứng

mong muốn, nguyện vọng của cử tri và Nhân dân cả nước, được dư luận trong nước và

quốc tế quan tâm. Như vậy, lần đầu tiên sau hơn 30 năm, nước ta có người đứng đầu

Đảng đồng thời đứng đầu Nhà nước. Tính từ năm 1945, có hai người giữ chức vụ cao

nhất trong Đảng từng đảm nhận chức danh đứng đầu Nhà nước là Chủ tịch Hồ Chí

Minh và Tổng Bí thư Trường Chinh.

Quốc hội khóa XIV đã cải tiến trong ứng dụng công nghệ thông tin tại Kỳ họp

thứ 9, đây là kỳ họp đặc biệt lần đầu tiên Quốc hội họp trực tuyến qua cầu truyền hình

từ Nhà Quốc hội đến 63 đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung

ương; ngoài ra đã giảm các thủ tục về cấp phát tài liệu khi đại biểu sử dụng phần mềm

điện tử truy cập trên Ipad để sử dụng tài liệu, đăng ký phát biểu, tranh luận tại các kỳ

họp và thể hiện sự đổi mới, tinh thần đoàn kết, quyết tâm, tạo động lực để đất nước và

nhân dân ta vượt qua khó khăn, tiếp tục tiến bước, góp phần đẩy mạnh sự nghiệp đổi

mới sâu sắc và toàn diện, phát huy vai trò của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất,

xây dựng Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thực sự là Nhà nước của

Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.

14. Phát triển của Quốc hội Việt Nam qua các thời kỳ / Ban Biên tập Cổng TTĐT

tỉnh // https://www.tuyenquang.gov.vn. - 2025. - Ngày 16 tháng 9.

Thời kỳ 1946 - 1960

Thời kỳ này, Quốc hội nước ta đã cùng với dân tộc trải qua nhiều khó khăn, gian

khó để tiến hành sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong năm 1946, Quốc hội

đã có những hành động quyết liệt để đoàn kết, thống nhất dân tộc, chống thù trong,

giặc ngoài, xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng.

Kỳ họp thứ nhất, khai mạc vào ngày 02/3/1946 tại Nhà hát lớn Hà Nội, Quốc

hội đã thực hiện những nhiệm vụ của cơ quan có quyền cao nhất của nước Việt Nam

Dân chủ Cộng hòa. Quốc hội đã nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đại diện cho Chính phủ

khai mạc và báo cáo những công việc đã làm trong thời gian trước đó; biểu quyết

thông qua danh sách các thành viên Chính phủ liên hiệp kháng chiến gồm 12 người,

lập ra Cố vấn đoàn, Kháng chiến ủy viên hội; bầu Ban Thường trực Quốc hội do ông

Nguyễn Văn Tố làm Trưởng ban và quyết định khi Chính phủ muốn tuyên chiến hay

đình chiến bắt buộc phải hỏi ý kiến Ban Thường trực Quốc hội; đồng thời, tại kỳ họp

thứ nhất, để tập hợp các lực lượng đại diện các đảng phái, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề

nghị và được toàn thể Quốc hội chấp nhận mở rộng thành phần Quốc hội thêm 70 đại

biểu cho 2 Đảng phái là Quốc dân Đảng (Việt Quốc) và Việt Nam độc lập Đồng minh

hội (Việt Cách) mà không qua bầu cử. Như vậy, tổng số đại biểu Quốc hội khóa I nâng

lên thành 403 đại biểu.

Kỳ họp thứ hai, tổ chức từ ngày 28/10 đến 09/11/1946, vai trò của Quốc hội

được thể hiện rõ nét với thực hiện những nhiệm vụ rất quan trọng về đối nội và đối

ngoại. Tại kỳ họp, Quốc hội đã thảo luận và thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của

nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Hiến pháp 1946. Quốc hội lập hiến do toàn dân

bầu ra ngày 06/01/1946 trở thành Quốc hội lập pháp và kéo dài nhiệm kỳ hoạt động

(khóa I) đến năm 1960.

4.5 Page 35

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Giai đoạn 1946-1954, Quốc hội đã cùng với Nhân dân tiến hành sự nghiệp

kháng chiến, kiến quốc, thực hiện cuộc chiến tranh toàn dân, toàn diện, quyết liệt trên

các mặt trận quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa... Ban Thường trực Quốc hội luôn

cùng Chính phủ bàn bạc, tham gia ý kiến về các chủ trương, chính sách lớn.

Giai đoạn từ 1954-1960, theo Hiệp định Genevơ về đình chỉ chiến sự ở Việt

Nam, đất nước ta tạm thời chia làm hai miền Bắc - Nam. Trong bối cảnh đó, Quốc hội

đã cùng với Nhân dân tiến hành hai nhiệm vụ chiến lược cách mạng: miền Bắc sau khi

giải phóng đã bước vào thời kỳ khôi phục, cải tạo, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội

theo con đường xã hội chủ nghĩa; miền Nam tiếp tục cuộc cách mạng dân tộc dân chủ,

tiến hành đấu tranh giải phóng miền Nam tiến tới hòa bình, thống nhất đất nước.

Quốc hội khóa I tổ chức 12 kỳ họp trong 14 năm và xem xét, thông qua bản

Hiến pháp 1946 và Hiến pháp 1959, 16 đạo luật và 50 nghị quyết, trong đó có những

đạo luật quan trọng như: Luật Cải cách ruộng đất, Luật quy định quyền tự do hội họp,

Luật quy định quyền lập hội, Luật về chế độ báo chí... Đánh giá công lao to lớn của

Quốc hội khóa I, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Quốc hội ta đã hết lòng vì dân vì

nước, đã làm trọn một cách vẻ vang nhiệm vụ của những đại biểu của nhân dân” tại kỳ

họp thứ 12.

Thời kỳ 1960 - 1980

Thời kỳ này, Quốc hội hoạt động theo Hiến pháp 1959 và Luật Tổ chức Quốc hội

năm 1960. Đây là thời kỳ Quốc hội hoạt động trong điều kiện miền Bắc tiến hành xây

dựng chủ nghĩa xã hội làm hậu phương lớn cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

ở miền Nam. Hiến pháp 1959 quy định rõ ràng và đầy đủ hơn về vị trí, vai trò của

Quốc hội.

Cơ cấu tổ chức của Quốc hội được quy định trong Hiến pháp 1959 bao gồm Ủy

ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban dự án pháp luật, Ủy ban kế hoạch và ngân sách và

những Ủy ban khác mà Quốc hội xét thấy cần thiết để giúp Quốc hội và Ủy ban

Thường vụ Quốc hội. Ủy ban Thường vụ Quốc hội là cơ quan thường trực của Quốc

hội do Quốc hội bầu ra, gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch, Tổng thư ký và các ủy viên.

Quốc hội khóa II (1960 - 1964): tổ chức bầu ngày 08/5/1960; tổng số 453 đại

biểu, trong đó có 91 đại biểu miền Nam lưu nhiệm theo Nghị quyết của kỳ họp thứ 11

Quốc hội khóa I. Đây là nhiệm kỳ đầu tiên nhà nước và Nhân dân đi vào thực hiện kế

hoạch phát triển kinh tế quốc dân theo đường lối chiến lược do Đại hội Đảng toàn

quốc lần thứ III đề ra. Nhiệm kỳ Quốc hội là 4 năm, có 8 kỳ họp và thông qua 6 đạo

luật quan trọng về tổ chức của các cơ quan nhà nước ở Trung ương và địa phương. Ủy

ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành 9 pháp lệnh. Quốc hội đã phát huy vai trò quan

trọng của mình trong việc động viên sức người, sức của để xây dựng chủ nghĩa xã hội

ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Quốc hội đã

thông qua Kế hoạch phát triển kinh tế quốc dân 5 năm lần thứ nhất (1961 - 1965),

thông qua Cương lĩnh hành động của toàn dân nhằm thực hiện nhiệm vụ cải tạo xã hội

chủ nghĩa và bước đầu xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội ở miền

Bắc; thông qua kế hoạch hằng năm, xét duyệt và phê chuẩn dự toán, quyết toán ngân

sách nhà nước; phê chuẩn việc thành lập các tổ chức và cơ quan nhà nước; bổ nhiệm

cán bộ cấp cao của Nhà nước; phê chuẩn việc khen thưởng và đã tích cực giải quyết

các đơn thư khiếu tố của Nhân dân, ân xá những phạm nhân cải tạo tốt.

Quốc hội khóa III (1964 - 1971): tổ chức bầu ngày 26/4/1964; tổng số 453 đại

biểu, trong đó có 87 đại biểu Quốc hội khóa I thuộc các tỉnh miền Nam được lưu

nhiệm. Nhiệm kỳ khóa III của Quốc hội hoạt động trong thời kỳ chiến tranh, nên kéo

dài trong 7 năm, với 7 kỳ họp; Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp 95 phiên, thông

4.6 Page 36

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

qua nhiều nghị quyết về các lĩnh vực chính trị, kinh tế, đối ngoại, về tổ chức hành

chính, về nhân sự phục vụ sự nghiệp xây dựng miền Bắc, phục vụ sự nghiệp kháng

chiến chống Mỹ, cứu nước. Năm 1965, đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại

miền Bắc bằng không quân và hải quân. Lúc này, mọi yêu cầu nhiệm vụ về quân sự,

kinh tế, chính trị... đòi hỏi phải được giải quyết kịp thời. Quốc hội đã thông qua Nghị

quyết giao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội thêm một số quyền hạn trong trường hợp

Quốc hội không có điều kiện thuận tiện để họp. Theo đó, những chủ trương, chính

sách, nhiệm vụ công tác lớn về chống Mỹ, cứu nước, về chính sách kinh tế thời chiến,

về đối ngoại đều được Chính phủ kịp thời báo cáo với Quốc hội hoặc Ủy ban Thường

vụ Quốc hội phê chuẩn nhanh chóng, là điều kiện quan trọng bảo đảm kịp thời những

yêu cầu, nhiệm vụ của cách mạng.

Quốc hội khóa IV (1971 - 1975): tổ chức bầu ngày 11/4/1971; tổng số 420 đại

biểu. Quốc hội khóa IV họp 5 kỳ trong 4 năm; Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp 53

phiên và đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng về phương hướng, nhiệm vụ, chỉ

tiêu của các kế hoạch khôi phục và phát triển kinh tế; phê chuẩn dự toán và quyết toán

ngân sách nhà nước hằng năm, góp phần quan trọng vào việc củng cố và xây dựng

miền Bắc xã hội chủ nghĩa, bảo đảm sức mạnh để đánh thắng cuộc chiến tranh phá

hoại lần thứ hai của đế quốc Mỹ, buộc Mỹ phải đàm phán và ký kết Hiệp định Paris về

chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (1973). Hoạt động của Quốc hội đã

góp phần quan trọng trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy của quân và dân ta đánh đổ

chế độ thực dân mới ở miền Nam, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ, thống nhất

đất nước.

Quốc hội khóa V (1975 - 1976): tổ chức bầu ngày 06/4/1975; tổng số 424 đại

biểu. Quốc hội khóa V ra đời trong bối cảnh miền Nam vừa mới giải phóng

(30/4/1975) và hoạt động chưa đầy 2 năm, họp 2 kỳ; Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp

10 phiên đã quyết định nhiều vấn đề quan trọng của đất nước. Đặc biệt, Quốc hội đã

góp phần quan trọng trong việc thống nhất nước nhà về mặt nhà nước. Theo đó, trên

cơ sở sự nhất trí giữa Quốc hội và Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với các cơ

quan có trách nhiệm ở miền Nam, ngày 27/10/1975, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã

họp phiên đặc biệt để thảo luận, thông qua đề án thực hiện thống nhất nước nhà về mặt

nhà nước, cử đoàn đại biểu miền Bắc tham dự Hội nghị hiệp thương với đoàn đại biểu

miền Nam. Tại Hội nghị hiệp thương, các đại biểu của đoàn miền Bắc và đại biểu của

đoàn miền Nam đã khẳng định cần hoàn thành thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập

dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đó là sự thống nhất trọn vẹn vững chắc nhất. Tại kỳ họp

thứ hai (tháng 12/1975), Quốc hội đã nhất trí thông qua Nghị quyết phê chuẩn kết quả

Hội nghị hiệp thương mở ra thời kỳ phát triển mới của nước Việt Nam thống nhất.

Quốc hội khóa VI (1976 - 1981): tổ chức bầu ngày 25/4/1976, là Quốc hội của

nước Việt Nam thống nhất; tổng số 492 đại biểu. Kết quả của cuộc Tổng tuyển cử là

một thắng lợi có ý nghĩa quyết định đưa cách mạng Việt Nam chính thức bước sang

một giai đoạn mới, giai đoạn cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Để thể hiện tính liên tục

của Nhà nước qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, Quốc hội đã quy định Quốc hội

của nước Việt Nam thống nhất là Quốc hội khóa VI. Quốc hội quyết định đổi tên nước

là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; quy định Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca; chính

thức đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh; quy định Thủ

đô của nước Việt Nam thống nhất là Hà Nội. Đồng thời, Quốc hội đã ra Nghị quyết về

việc thành lập Ủy ban dự thảo Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam. Quốc hội khóa VI diễn ra trong 5 năm, họp 7 kỳ và quyết định nhiều vấn đề

quan trọng của đất nước. Kỳ họp thứ 7 (tháng 12/1980), Quốc hội đã thông qua bản

4.7 Page 37

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Hiến pháp mới của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam - Hiến pháp 1980. Đây

là bản Hiến pháp thứ ba được Quốc hội thông qua để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới

của cách mạng.

Thời kỳ 1980 - 1992

Đây là thời kỳ Quốc hội được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp 1980 và Luật

Tổ chức Quốc hội và Hội đồng Nhà nước 1981. Quốc hội được xác định là cơ quan đại

biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp. Quốc

hội quyết định những chính sách cơ bản về đối nội và đối ngoại, những mục tiêu phát

triển kinh tế - xã hội, nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà

nước, về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân. Quốc hội thực hiện quyền giám

sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước.

Hiến pháp 1980 đã có sự điều chỉnh lớn về cơ cấu tổ chức của Quốc hội. Đó là

việc thiết lập Hội đồng Nhà nước thay cho chế định Ủy ban Thường vụ Quốc hội và

lần đầu tiên Hiến pháp quy định chức danh Chủ tịch Quốc hội. Hội đồng Nhà nước là

cơ quan cao nhất hoạt động thường xuyên của Quốc hội, là Chủ tịch tập thể của nước

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chủ tịch Quốc hội có nhiệm vụ chủ tọa các

phiên họp của Quốc hội; bảo đảm việc thi hành nội quy của Quốc hội; giữ quan hệ với

các đại biểu Quốc hội; điều hòa và phối hợp hoạt động của các Ủy ban của Quốc hội;

chứng thực những luật và nghị quyết đã được Quốc hội thông qua; thực hiện quan hệ

đối ngoại của Quốc hội. Chủ tịch Quốc hội có quyền tham dự các phiên họp của Hội

đồng Nhà nước. Thời kỳ này, Quốc hội trải qua 02 khóa hoạt động:

Quốc hội khóa VII (1981 - 1987): tổ chức bầu vào ngày 26/4/1981; tổng số 496

đại biểu. Quốc hội khóa VII với 12 kỳ họp và ban hành 10 đạo luật (trong đó có Bộ

luật Hình sự đã được thông qua tại kỳ họp thứ 9 ngày 27/6/1985), 35 nghị quyết; Hội

đồng Nhà nước ban hành 15 pháp lệnh, Quốc hội đã triển khai thực hiện chức năng

quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, như: thành lập các cơ quan nhà nước ở

Trung ương; thông qua các nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng

năm; quyết định các vấn đề cử và miễn nhiệm một số thành viên Hội đồng Bộ trưởng...

Hoạt động giám sát cũng được Quốc hội và Hội đồng Nhà nước coi trọng, tập trung

vào các vấn đề quản lý kinh tế - xã hội, việc thi hành Hiến pháp, pháp luật nhằm tăng

cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Hoạt động chất vấn tại kỳ họp đã có bước cải tiến,

tại kỳ họp thứ 10, các đại biểu Quốc hội đã tập trung chất vấn vào việc đánh giá những

sai lầm, khuyết điểm về việc thực hiện chính sách “giá - lương - tiền”, đồng thời đề ra

những biện pháp khắc phục. Thời kỳ này, hoạt động ngoại giao nghị viện cũng được

đẩy mạnh, chú trọng nguyên tắc nhất quán, ủng hộ những sáng kiến hòa bình, bảo đảm

an ninh chung của nhân loại.

Quốc hội khóa VIII (1987 - 1992): tổ chức bầu ngày 19/4/1987; tổng số 496 đại

biểu. Quốc hội khóa VIII, là Quốc hội của giai đoạn đầu sự nghiệp đổi mới toàn diện

đất nước do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đề ra. Nhiệm kỳ này Quốc

hội họp 11 kỳ và thông qua 2 bộ luật, 25 đạo luật; Hội đồng Nhà nước đã ban hành 39

pháp lệnh. Kỳ họp thứ 5 (tháng 6/1989), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về việc

thành lập Ủy ban sửa đổi Hiến pháp để tiến hành sửa đổi Hiến pháp 1980 một cách cơ

bản và đáp ứng yêu cầu của giai đoạn cách mạng mới. Hiến pháp mới của nước Cộng

hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã được Quốc hội khóa VIII xem xét, thông qua tại kỳ

họp thứ 11 (năm 1992). Kế thừa và phát triển các bản Hiến pháp trước đây, ngoài việc

thể hiện ý chí và nguyện vọng của Nhân dân, Hiến pháp 1992 đã thể chế hóa Cương

lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và tạo hành lang

4.8 Page 38

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

pháp lý cho việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đưa đất nước phát

triển trong giai đoạn mới.

Thời kỳ 1992 đến nay

Đây là thời kỳ Quốc hội được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp 1992 và Hiến

pháp 2013. Quốc hội đã có những đổi mới cơ bản, khắc phục tính hình thức, hạn chế

trong hoạt động ở các khóa trước và ngày càng khẳng định vị trí, vai trò là cơ quan đại

biểu dân cử cao nhất, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội

chủ nghĩa Việt Nam. Thời kỳ này, Quốc hội có 7 khóa hoạt động:

Quốc hội khóa IX (1992 - 1997): tổ chức bầu ngày 19/7/1992; tổng số 395 đại

biểu. Quốc hội khóa IX hoạt động theo quy định của Hiến pháp 1992, trong đó có vai

trò quan trọng về việc thể chế hóa Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ

lên chủ nghĩa xã hội và Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000

do Đại hội lần thứ VII của Đảng đề ra. Quốc hội cũng đã thông qua Nghị quyết về

nhiệm vụ kế hoạch 5 năm (1996-2000). Hoạt động của Quốc hội đã góp phần đẩy

mạnh sự nghiệp đổi mới sâu sắc và toàn diện, phát huy vai trò của cơ quan quyền lực

nhà nước cao nhất, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam thực sự là nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Quốc hội khóa

IX tiến hành 11 kỳ họp và ban hành 36 luật, bộ luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban

hành 43 pháp lệnh. Quốc hội đã có nhiều quyết sách quan trọng để xây dựng và phát

triển đất nước.

Quốc hội khóa X (1997 - 2002): tổ chức bầu ngày 20/7/1997; tổng số 450 đại

biểu. Quốc hội khóa X tiến hành 11 kỳ họp và ban hành 01 bộ luật, 31 luật; Ủy ban

Thường vụ Quốc hội ban hành 39 pháp lệnh. Nổi bật của kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã

ban hành Nghị quyết số 51/2001/QH10 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến

pháp 1992, nhằm thể chế hóa đường lối của Đảng theo tinh thần Nghị quyết Đại hội

lần thứ IX của Đảng. Quốc hội ngày càng chú trọng và chủ động hơn trong việc xem

xét, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, như: Quyết định các kế hoạch phát

triển kinh tế - xã hội, các chương trình mục tiêu quốc gia, tổ chức bộ máy và nhân sự

của các cơ quan nhà nước do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn, các vấn đề về bảo đảm

quốc phòng, an ninh. Hoạt động giám sát của Quốc hội khóa X cũng được triển khai

tích cực, có sự đổi mới cả về nội dung và hình thức giám sát. Hoạt động đối ngoại của

Quốc hội được triển khai chủ động nhằm củng cố và phát triển quan hệ hữu nghị với

tất cả các nước; đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động trên các diễn đàn nghị viện đa

phương.

Quốc hội khóa XI (2002 - 2007): tổ chức bầu ngày 19/5/2002; tổng số 498 đại

biểu. Trong nhiệm kỳ này, số lượng đại biểu Quốc hội chuyên trách đã tăng lên đáng

kể. Có 120 đại biểu (chiếm gần 25% tổng số đại biểu Quốc hội) hoạt động chuyên

trách ở các cơ quan của Quốc hội và 64 đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố

trực thuộc Trung ương. Quốc hội đã ban hành 84 luật, bộ luật; Ủy ban Thường vụ

Quốc hội ban hành 31 pháp lệnh. Chất lượng các dự án luật, pháp lệnh được thông qua

đã bám sát yêu cầu của cuộc sống, xử lý tốt một số vấn đề nhạy cảm và phản ánh đầy

đủ hơn thực tiễn xã hội. Hoạt động giám sát có bước đổi mới, nội dung giám sát đã tập

trung vào các vấn đề bức xúc được dư luận phản ánh và Nhân dân quan tâm, như: Đầu

tư dàn trải, thất thoát trong đầu tư xây dựng cơ bản; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;

triển khai thực hiện một số công trình quan trọng quốc gia; về giáo dục, y tế; phòng,

chống tham nhũng, lãng phí... Việc quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước

ngày càng thực chất hơn, từ tổ chức bộ máy nhà nước, nhân sự cấp cao, nhiệm vụ, kế

hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước cho đến chủ trương đầu tư các dự

4.9 Page 39

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

án, công trình quan trọng quốc gia, phê chuẩn Nghị định thư về việc Việt Nam gia

nhập Tổ chức Thương mại thế giới...

Quốc hội khóa XII (2007 - 2011): tổ chức bầu ngày 20/5/2007; tổng số 493 đại

biểu. So với nhiệm kỳ trước, số lượng các Ủy ban của Quốc hội khóa XII tăng lên

thành 9 Ủy ban với việc Quốc hội thành lập mới Ủy ban Tư pháp, tách Ủy ban Kinh tế

- Ngân sách thành Ủy ban Kinh tế và Ủy ban Tài chính, Ngân sách. Số lượng đại biểu

Quốc hội hoạt động chuyên trách cũng được tăng cường với 145 đại biểu, chiếm

29,41% tổng số đại biểu Quốc hội. Trong nhiệm kỳ 4 năm, Quốc hội khóa XII đã ban

hành 68 luật, 12 nghị quyết; Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành 13 pháp lệnh và 7

nghị quyết. Các văn bản pháp luật đã ban hành bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp,

thống nhất và đồng bộ, đáp ứng kịp thời yêu cầu quản lý và điều hành kinh tế - xã hội

của đất nước. Hoạt động giám sát được tăng cường, có nhiều đổi mới về cách thức tiến

hành, nhất là chất vấn và giám sát chuyên đề. Nội dung giám sát tập trung vào những

vấn đề bức xúc của cuộc sống, bao quát hầu hết các lĩnh vực. Chất vấn và trả lời chất

vấn tiếp tục được cải tiến mạnh mẽ theo hướng tập trung hơn, thực chất hơn, phản ánh

sát thực tâm tư, nguyện vọng của cử tri; chỉ ra trách nhiệm và giải pháp nhằm thúc đẩy

thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và nghị quyết của Quốc hội. Việc quyết

định các vấn đề quan trọng của đất nước ngày càng có chất lượng, đáp ứng yêu cầu

của thực tiễn vì lợi ích của quốc gia, phù hợp với ý chí và nguyện vọng của Nhân dân.

Quốc hội khóa XIII (2011 - 2016): tổ chức bầu ngày 22/5/2011, đây là lần đầu

tiên cử tri cả nước tham gia cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và bầu cử đại biểu Hội

đồng nhân dân các cấp trong cùng một ngày với quy mô lớn. Cuộc bầu cử đã thành

công tốt đẹp với 99,51% cử tri đi bỏ phiếu, bầu ra 500 đại biểu Quốc hội tiêu biểu cho

khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thành tựu nổi bật nhất của Quốc hội khóa XIII, Quốc

hội đã biểu quyết thông qua toàn văn Dự thảo Hiến pháp năm 2013 (kỳ họp thứ 6).

Nhiệm kỳ này, Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, thông qua 100

luật, bộ luật, 10 pháp lệnh và nhiều nghị quyết có chứa quy phạm pháp luật. Đặc biệt,

sau khi Hiến pháp mới được thông qua, Quốc hội đã tập trung xem xét, thông qua hầu

hết các bộ luật lớn, các đạo luật quan trọng về tổ chức bộ máy nhà nước, kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa, về lĩnh vực tư pháp, về lĩnh vực xã hội trên cơ sở

bảo đảm quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, bảo đảm an sinh

xã hội, thể hiện nỗ lực to lớn, trách nhiệm trước Nhân dân của Quốc hội.

Quốc hội khóa XIII, đánh dấu mốc lịch sử khi lần đầu tiên tiến hành lấy phiếu tín

nhiệm các chức danh do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn. Hoạt động giám sát chuyên đề,

chất vấn và trả lời chất vấn cũng có nhiều cải tiến, đổi mới theo hướng rõ vấn đề, rõ

địa chỉ. Việc “tái” giám sát được tiến hành thường xuyên, trước hết là xem xét kết quả

thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về chất vấn và trả lời chất vấn. Theo đó, kỳ họp

sau phải báo cáo kết quả thực hiện những điều đã hứa, các giải pháp đã đưa ra trong

lần chất vấn trước. Quốc hội khóa XIII cũng ghi dấu ấn với việc lần đầu tiên tất cả các

thành viên Chính phủ, từ Thủ tướng, các Phó Thủ tướng đến các bộ trưởng, trưởng

ngành đều đăng đàn trả lời chất vấn trước Quốc hội. Các vấn đề quan trọng của đất

nước được Quốc hội thảo luận dân chủ, bám sát thực tiễn, phân tích thấu đáo bảo đảm

lợi ích chung, phù hợp với ý chí và nguyện vọng của Nhân dân trước khi quyết định.

Hoạt động đối ngoại của Quốc hội tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần thực hiện có kết

quả đường lối đối ngoại mở rộng, đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại

của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Quốc hội khóa XIV (2016 - 2021): tổ chức bầu ngày 22/5/2016 với 99,35% cử

tri đi bỏ phiếu, bầu ra 494 đại biểu Quốc hội. Nhiệm kỳ này, số lượng đại biểu Quốc

4.10 Page 40

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

hội chuyên trách đạt tỷ lệ 34,91%, cao nhất so với các nhiệm kỳ Quốc hội khóa trước.

Quốc hội khóa XIV đã ban hành 65 luật và 99 nghị quyết, trong đó có nhiều đạo luật

quan trọng nhằm cụ thể hóa quy định của Hiến pháp năm 2013 về quyền con người,

quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; hoàn thiện tổ chức bộ máy nhà nước theo các

nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Hoạt động giám sát ngày càng thể hiện tinh thần đổi mới, sáng tạo, hành động vì

lợi ích của Nhân dân, của đất nước. Nội dung giám sát mang tính thiết thực, bao trùm

hoạt động kinh tế và đời sống xã hội. Bên cạnh đó, điểm mới trong nhiệm kỳ này là

Quốc hội đã trực tiếp thành lập các đoàn giám sát chuyên đề thay vì ủy quyền cho Ủy

ban Thường vụ Quốc hội thành lập và triển khai thực hiện như trước đây. Việc quyết

định những vấn đề quan trọng của đất nước tiếp tục được nâng cao chất lượng và ngày

càng thực chất hơn, bảo đảm lợi ích quốc gia, phù hợp với ý chí, nguyện vọng của

Nhân dân, tạo ra những tác động tích cực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất

nước.

Về đổi mới phương thức hoạt động của Quốc hội, nhiệm kỳ này đánh dấu bước

tiến vượt bậc của Quốc hội trong việc ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ hoạt

động của Quốc hội. Việc đổi mới cách thức thảo luận từ Quốc hội “tham luận” sang

Quốc hội “tranh luận” cũng là một điểm nhấn quan trọng tại nhiệm kỳ này; Quốc hội

tiếp tục có nhiều đổi mới trong cách thức tổ chức kỳ họp Quốc hội để thích nghi trong

mọi hoàn cảnh. Điển hình nhất là tại kỳ họp thứ 9, lần đầu tiên trong lịch sử, Quốc hội

đã tổ chức kỳ họp theo hình thức kết hợp giữa họp trực tuyến và họp tập trung để đáp

ứng yêu cầu phòng, chống dịch bệnh Covid-19. Hoạt động đối ngoại của Quốc hội

phát huy vai trò là kênh đối ngoại quan trọng, vừa mang tính đối ngoại nhà nước, vừa

mang tính nhân dân sâu sắc, đóng góp tích cực vào thành công chung trong việc thực

hiện đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, như: đăng cai tổ chức thành công Hội

nghị Diễn đàn Nghị viện Châu Á -Thái Bình Dương lần thứ 26 (APPF-26) vào năm

2018, Quốc hội Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch AIPA và tổ chức Đại hội đồng

Liên nghị viện Hiệp hội các nước Đông Nam Á lần thứ 41 (AIPA-41) trong bối cảnh

đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp đã thể hiện vai trò thành viên chủ động, tích cực,

đối tác tin cậy và trách nhiệm của Việt Nam và Quốc hội Việt Nam trên trường quốc

tế, góp phần quan trọng duy trì môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở

khu vực và thế giới..

Quốc hội khóa XV (2021 - 2026): tổ chức bầu ngày 23/5/2021 trong bối cảnh

bùng phát dịch bệnh Covid-19, một đại dịch toàn cầu chưa từng có tiền lệ. Tuy nhiên,

gần 70 triệu cử tri cả nước đã tham gia bỏ phiếu (đạt tỉ lệ 99,6% - tỷ lệ cao nhất từ

trước đến nay), bầu ra 499 đại biểu Quốc hội đại diện cho cho các tầng lớp Nhân dân,

thành phần xã hội.

Về cơ cấu tổ chức, Quốc hội khoá XV so với các khoá trước đây thể hiện tư duy

đột phá, một bước đi quyết liệt trong việc thực hiện chủ trương của Đảng về thực hiện

sắp xếp tinh gọn bộ máy, hệ thống chính trị, qua đó, góp phần đổi mới mạnh mẽ tổ

chức, hoạt động của Quốc hội, bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo đúng tinh

thần của Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương

Đảng khoá XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền trong giai

đoạn mới. Công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khoá XV được triển khai với tinh

thần “lập pháp chủ động”, bám sát thực tiễn, có nhiều cách làm mới, linh hoạt, hiệu

quả, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Số lượng các luật, nghị quyết được thông qua

trong nhiệm kỳ Quốc hội khoá XV tăng lên qua từng kỳ họp. Tính riêng số lượng luật,

nghị quyết được thông qua trong năm 2024 nhiều nhất từ đầu nhiệm kỳ tới nay với 31

5 Pages 41-50

▲back to top

5.1 Page 41

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

luật, 42 nghị quyết (chiếm gần 50% tổng số nhiệm vụ lập pháp đã hoàn thành từ đầu

nhiệm kỳ đến nay). Riêng Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV đã thông qua 18 luật, gần

bằng 1/3 tổng số luật được thông qua từ đầu nhiệm kỳ với chất lượng đáp ứng được

yêu cầu, được cử tri và Nhân dân đánh giá cao.

Hoạt động quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước của đã đáp ứng kịp

thời những đòi hỏi cấp bách của thực tiễn đặt ra. Trong giai đoạn ứng phó, thích ứng

với đại dịch Covid-19 cũng như phục hồi phát triển kinh tế - xã hội sau đại dịch, Quốc

hội đã xem xét, quyết định nhiều chủ trương, chính sách lớn, cơ chế, quy định đặc thù

trong phòng, chống dịch Covid-19, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, nền kinh tế chống

chịu vượt qua những tác động của đại dịch; các chính sách tài khoá, tiền tệ hỗ trợ

Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội với quy mô chưa từng có. Giai

đoạn đổi mới và tạo bứt phá trong phát triển kinh tế - xã hội, Quốc hội đã thông qua

các Nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội với nhiều nhiệm vụ, giải pháp có tính

mới, đột phá, trọng tâm, trọng điểm làm căn cứ để Chính phủ tập trung chỉ đạo, điều

hành.

Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã cho ý kiến về việc sửa đổi Hiến pháp 2013

và sửa đổi các luật liên quan nhằm phục vụ việc tinh gọn bộ máy theo tinh thần Nghị

quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII

về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động

hiệu lực, hiệu quả. Đây là thành tựu mang tính lịch sử, tạo cơ sở pháp lý thuận lợi

quyết định thành công của cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, tạo động lực đưa đất

nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Hoạt động giám sát của Quốc hội khoá XV được tăng cường và đổi mới, ngày

càng thể hiện tính linh hoạt, nhạy bén trước những vấn đề lớn, nổi lên trong đời sống

kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu “không ngừng đổi mới và

đẩy mạnh công tác giám sát là khâu trọng tâm, then chốt để nâng cao hiệu lực, hiệu

quả hoạt động của Quốc hội”.

Hoạt động ngoại giao nghị viện tiếp tục được đẩy mạnh, đạt nhiều thành tựu nổi

bật trên cả hai bình diện song phương và đa phương. Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa

XV, lần đầu tiên Chủ tịch Quốc hội Việt Nam cùng Chủ tịch Quốc hội Campuchia và

Chủ tịch Quốc hội Lào ký Tuyên bố chung thiết lập cơ chế Hội nghị cấp cao Quốc hội

ba nước Campuchia-Lào-Việt Nam (CLV); Quốc hội Việt Nam đăng cai tổ chức thành

công Hội nghị Nghị sĩ trẻ toàn cầu lần thứ 9; các thỏa thuận hợp tác quốc tế được ký

kết giữa Quốc hội Việt Nam với Quốc hội các nước... Những kết quả này đã góp phần

thúc đẩy ngoại giao nghị viện và hoạt động đối ngoại của Đảng, Nhà nước, tạo thuận

lợi thúc đẩy tiến trình hội nhập khu vực và quốc tế.

15. Phạm Hồng. Nhớ và nghĩ về ngày bầu cử Quốc hội đầu tiên / Phạm Hồng //

Báo Nhân dân. - 2006. - Ngày 04 tháng 1. - tr.3.

60 năm trước, ngày 6/01/1946, nhân dân ta náo nức đi bầu Quốc hội đầu tiên của

nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sau những giờ phút tưng bừng trong không khí đổi

đời của cách mạng tháng Tám và Quốc Khánh 2/9/1945, lần đầu tiên nhân dân ta được

làm chủ vận mệnh của mình bằng lá phiếu bầu ra những đại biểu của mình để điều

hành đất nước trong thời đại Hồ Chí Minh và kỷ nguyên độc lập, tự do.

Cùng với toàn dân làng tôi cũng rộn rã bước vào cuộc bầu cử. Mẹ tôi mới biết

đọc, biết viết qua 3 tháng chống “giặc dốt” do bác Hồ phát động. Bà nội tôi vì tuổi cao

nên còn có chữ quên nhưng cũng rất hăng hái, vui mừng đi bầu cử đại biểu quốc hội.

5.2 Page 42

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Lần đầu trong đời tôi còn có vinh dự nhất là vừa đủ tuổi đi bầu cử Đại biểu Quốc hội,

vừa được hướng dẫn bà và mẹ đi bầu, bà và mẹ tôi đều nhắc trước hết phải bầu cụ Hồ

Chí Minh vì cụ đã cứu cả nước mình thoát khỏi ách Nhật, Pháp, vua quan… Bố tôi

thưa: “Vì Cụ Hồ ứng cử ở Hà Nội, không ứng cử ở nơi nào khác, kể cả quê của Cụ ở

Nghệ An, nên quê mình không được vinh dự bầu Cụ theo luật ạ”. Bà nội tôi hỏi, “Vậy

Quốc hội là của cả nước hay chỉ của quê mình?” Bố tôi thưa, “Quốc hội là đại biểu của

cả nước ạ”. Bà nội lại nhấn, “Cụ Hồ là của cả nước, vậy cả nước ai cũng có quyền bầu

Cụ vào Quốc hội chứ? Cứ ghi vào phiếu, tất cả nhà ta cùng mọi người bầu cho cụ Hồ”.

Thế rồi thật vui và chẳng bất ngờ: Lúc bầu ở xã có hàng trăm cử tri ghi bầu Cụ

Hồ Chí Minh. Ban tổ chức bầu cử phải giải thích lại nhiều lần rằng: phiếu bầu người

ngoài danh sách đề cử ứng cử ở địa phương là không hợp lệ, phải đổi phiếu khác.

Nhiều người gần như đồng thanh xin được giữ lại phiếu đã ghi tên Cụ Hồ làm kỷ niệm

để các thế hệ con cháu sau vẫn được quyền và vinh dự bầu Cụ Hồ vào Quốc hội.

Ban tổ chức còn nhắc lại lời chủ tịch Hồ Chí Minh vừa phát trên đài, tôi rất cảm

động được đồng bào quá yêu mà đề nghị tôi không phải ra ứng cử. Đồng bào các nơi

khác cử tôi vào Quốc hội nhưng tôi là một công dân của nước Việt Nam Dân chủ

Cộng hòa nên tôi không thể vượt khỏi thể lệ của Tổng tuyển cử đã định. Tôi ra ứng cử

ở Hà Nội nên cũng không thể ra ứng cử ở nơi nào nữa. Xin cảm tạ các đồng bào đã có

lòng yêu tôi và yêu cầu toàn thể đồng bào hãy làm tròn nhiệm vụ của người công dân

trong cuộc Tổng tuyển cử sắp tới.

Kết quả kiểm phiếu do ban bầu cử Trung ương công bố đã chứng tỏ Cụ Hồ Chí

Minh được bầu vào Quốc hội đầu tiên với tỷ lệ phiếu bầu là 9,4%. Hiếm có một lãnh

tụ nào mới ra mắt nhân dân lần đầu trước đó 4 tháng (2/9/1945) đã được lòng tin yêu

của nhân dân như vậy. Đó cũng là niềm tin yêu vô hạn đối với Đảng Cộng sản do

Người sáng lập.

Thấm thoát đã hơn nửa thế kỷ, cử tri nước ta ngày càng thấy Quốc hội có nhiều

cải tiến và thành công trong sự nghiệp lập pháp và giám sát những việc quan trọng

hàng đầu trong xây dựng nhà nước pháp quyền của một nước độc lập, dân chủ, văn

minh.

Dân bao giờ cũng là gốc của nước, lòng dân tin yêu Đảng, tin tưởng Quốc hội là

minh chứng sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng, sự hoạt động năng động, sáng

tạo, hiệu quả của Quốc hội đồng thời cũng là mong mỏi thiết tha Đảng của mình

không ngừng tự chỉnh đốn để luôn luôn ngang tầm với yêu cầu ngày càng cao của

nhiệm vụ cách mạng Quốc hội của mình, không ngừng đổi mới, nâng chất lượng, hiệu

quả trong nhiệm vụ lập pháp và giám sát, ngày càng được tín nhiệm và đáp ứng mong

đợi của cử tri.

Một trong những điều mong mỏi nhất là làm sao để pháp luật được chấp hành

nghiêm chỉnh, không để tình trạng có luật rồi nhưng còn chờ nhiều cấp, nhiều ngành,

nhiều văn bản hướng dẫn, có luật đã phải sửa đổi và bổ sung nhiều điều nhưng vẫn

thiếu hàng chục văn bản hướng dẫn, thậm chí có những văn bản hướng dẫn trái luật.

60 năm qua, các thế hệ cử tri nước ta đã làm tốt trách nhiệm và vinh dự được bầu

11 khóa Quốc hội. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội là cơ quan lập pháp và giám

sát cao nhất, đã cùng các cơ quan hành pháp và tư pháp tổ chức quản lý, điều hành đất

nước vượt muôn ngàn khó vàn khó khăn, thử thách, lập nên những thành công kỳ diệu

của cách mạng giải phóng dân tộc, bước đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội. Cử tri ngày

càng gắn bó với Quốc hội để thực hiện quyền làm chủ cao nhất của mình, xây dựng

nhà nước pháp quyền thật sự của dân, do dân, vì dân, đạt tới mục tiêu cao cả, dân giàu,

nước mặn mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

5.3 Page 43

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

B- VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM

16. Nông Đức Mạnh. Trọng trách đầu tiên của Quốc hội là sớm xây dựng và hoàn

thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, kịp thời, đúng đắn3 : Bài phát biểu của Chủ

tịch Quốc hội Nông Đức Mạnh tại buổi gặp mặt kỷ niệm 55 năm cuộc Tổng tuyển

cử đầu tiên bầu Đại biểu Quốc hội khóa I / Nông Đức Mạnh // Đồng Nai. - 2006. -

Ngày 5 tháng 1. - tr. 3.

Kính thưa các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước,

Kính thưa các vị Đại biểu Quốc hội,

Kính thưa các vị khách quý,

Thưa các đồng chí và các bạn!

Hôm nay, trong không khí tưng bừng, phấn khởi của những ngày đầu năm mới,

thế kỷ mới và thiên niên kỷ mới, giữa lúc nhân dân cả nước đang sôi nổi thi đua lập

thành tích chào mừng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng Cộng sản Việt

Nam, chúng ta họp mặt tại thủ đô Hà Nội, trái tim của cả nước, để kỷ niệm lần thứ 55

năm cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên của nước ta.

Thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tôi xin nhiệt liệt chào mừng và kính chúc

sức khỏe các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước, các vị Đại biểu Quốc hội khóa I và

các khóa, các vị khách quý cùng toàn thể các đồng chí và các bạn tới dự buổi gặp mặt

trọng thể này.

Thưa các vị đại biểu, chỉ còn 2 ngày nữa sẽ đến ngày 6/1/1946, ngày mà cách

đây 55 năm đã diễn ra một sự kiện trọng đại, có ý nghĩa hết sức to lớn trong đời sống

chính trị, xã hội nước ta, đã ghi vào lịch sử Việt Nam một mốc son chói lọi, đó là cuộc

Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Đại biểu Quốc hội khóa I của nước Việt Nam độc lập,

ngày ấy đáp lời kêu gọi thiêng liêng của Tổ quốc, của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu

vào ngày 5/1/1946, “Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là

ngày Tổng tuyển cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân

dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình với tinh thần dân tộc dâng cao

chưa từng thấy sau. Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám bằng ý chí sắt đá, quyết tâm

bảo vệ nền độc lập tự do vừa giành được, toàn thể nhân dân Việt Nam từ miền xuôi

đến miền ngược, từ miền Bắc đến miền Nam, từ nông thôn đến thành thị, không phân

biệt gái trai, giàu nghèo, tôn giáo, nòi giống, giai cấp, đảng phái từ 18 tuổi trở lên đều

tham gia cuộc Tổng tuyển cử trong điều kiện vận nước “ngàn cân treo sợi tóc”, giặc

ngoài thù trong, cuộc Tổng tuyển cử vẫn diễn ra trên phạm vi cả nước và đã thành

công tốt đẹp.

Tại thủ đô Hà Nội, hàng vạn cử tri đã hăng hái thực hiện nghĩa vụ công dân. Ở

trong số 74 ứng cử viên đã trúng cử Đại biểu Quốc hội, trong đó Chủ tịch Hồ Chí

Minh là người đạt số phiếu cao nhất (98,4%), tại Hải Phòng và một số tỉnh phía Bắc,

nhân dân ta phải chống trả quyết liệt với âm mưu hành động hết sức trắng trợn và tinh

vi của kẻ thù. Đặc biệt ở Nam bộ, cuộc bầu cử đã diễn ra dưới bom đạn áp liệt. Nhiều

người đã ngã xuống khi thực hiện quyền công dân thiêng liêng. Tại Sài Gòn - Chợ

Lớn, 42 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trong khi làm nhiệm vụ.

Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên ở Việt Nam đã hoàn toàn thắng lợi. 333 Đại biểu

Quốc hội gồm các thành phần giai cấp dân tộc, các tầng lớp được nhân dân cả nước

bầu ra, thể hiện sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân, của độc lập dân tộc, thống

3 Đầu đề của báo Nhân dân

5.4 Page 44

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

nhất đất nước, là kết quả của sự gắn bó máu thịt và niềm tin sắt đá của toàn thể nhân

dân Việt Nam đối với Đảng, Bác Hồ và chính quyền cách mạng còn non trẻ, đánh dấu

bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước ta.

Thắng lợi rực rỡ của cuộc Tổng tuyển cử đã khẳng định về mặt pháp lý quyền

làm chủ của nhân dân ta, từ địa vị nô lệ đứng lên giành độc lập, tự tổ chức ra nhà nước

của mình, nhà nước dân chủ công - nông đầu tiên ở Đông Nam Á. Thắng lợi to lớn này

cùng với sự ra đời của bản Hiến pháp tiến bộ năm 1946 đã mở ra triển vọng của một

thời kỳ mới, thời kỳ đất nước ta có một Quốc hội, một chính phủ thống nhất, một hệ

thống chính quyền hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho nhân

dân Việt Nam về đối nội và đối ngoại. Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, hợp

pháp, dân chủ, nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, được nhân dân

giao phó, trọng trách điều hành đất nước, tổ chức toàn dân kháng chiến kiến quốc và

thực hiện quan hệ đối ngoại

55 năm đã qua, nhưng khí thế hào hùng, tưng bừng của ngày hội non sông năm

xưa ngày 6 tháng 1 năm 1946 vẫn còn mãi mãi trong lòng mỗi người dân đất Việt.

Trong giờ phút cảm động này, chúng ta ghi lòng tạc giả công lao trời bể của Đảng

Cộng sản Việt Nam, bồi hồi tưởng nhớ đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ thiên tài

vô vàn kính yêu, người con vĩ đại của dân tộc đã bằng quyết định dũng cảm, táo bạo,

kịp thời, chủ động và nhạy bén, góp phần hết sức to lớn làm nên thắng lợi của cuộc

Tổng tuyển cử.

Chúng ta khắc sâu lời Bác Hồ tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời

ngày 3 tháng 9 năm 1945, một ngày sau khi Việt Nam tuyên bố độc lập. “Trước chúng

ta đã bị chế độ quân chủ chuyên chế cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần

chuyên chế nên nước ta không có Hiến pháp, nhân dân ta không được hưởng quyền tự

do dân chủ, chúng ta phải có một Hiến pháp dân chủ. Tôi đề nghị chính phủ tổ chức

càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu, tất cả mọi

công dân trai, gái 18 tuổi đều có quyền ứng cử và bầu cử không phân biệt giàu nghèo,

tôn giáo, dòng giống…

Trong bối cảnh phức tạp, đầy thử thách, nguy nan, đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí

minh vẫn quyết định tổ chức Tổng tuyển cử với niềm tin tưởng tuyệt đối vào truyền

thống yêu nước nồng nàn và của nhân dân ta vừa làm nên cuộc Cách mạng tháng Tám

long trời lở đất, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, một dân tộc và nhân dân

như thế nhất định sẽ có đủ bản lĩnh chính trị và trí sáng suốt để làm trọn nhiệm vụ xây

dựng chế độ mới. Đảng ta và Bác Hồ kính yêu là linh hồn của cách mạng và kháng

chiến, kiến quốc, là hạt nhân đoàn kết dân tộc, đoàn kết Quốc hội, là người vạch

đường chỉ lối cho cách mạng Việt Nam vượt qua hiểm nghèo, tiến từ thắng lợi này đến

thắng lợi khác.

Chúng ta bồi hồi tưởng nhớ đến những đồng bào cử tri cả nước, nhất là ở Nam

Bộ thành đồng đã bỏ mình dưới bom đạn của quân thù trước và trong ngày Tổng tuyển

cử, nhớ đến các vị Đại biểu Quốc hội khóa I đã anh dũng, hy sinh, nêu cao ý chí “thà

hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”. Đó

là cụ Nguyễn Văn Tố, một nhà tri thức yêu nước tiêu biểu, vị trưởng ban đầu tiên của

ban thường trực Quốc hội bị giặc Pháp bắt và giết hại (năm 1947) ở Bắc Cạn; là bác sĩ

Nguyễn Văn Luyện Đại biểu Quốc hội của Hà Nội, Ủy viên ban thường trực Quốc hội

bị giặc bắn ngay sau ngày toàn quốc kháng chiến ở thủ đô (tháng 12 năm 1946); là các

vị Lý Chính Thắng, Thái Văn Lung (Sài Gòn - Gia Định), Nguyễn Văn Triết (Thủ Dầu

Một), Lê Thế Hiếu (Quảng Trị), Huỳnh Bá Nhung (Rạch Giá), Trần Kim Xuyến (Bắc

Giang) bị kẻ thù sát hại dã man.

5.5 Page 45

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Chúng ta ghi nhớ công ơn của các vị Đại biểu Quốc hội khóa I đã bằng tâm huyết

của mình hoàn thành trọng trách được nhân dân giao phó ở thời điểm lịch sử trọng đại

của đất nước.

Thật cảm động và tự hào biết bao trong buổi gặp mặt hôm nay, chúng ta được

vinh dự đón tiếp một số vị Đại biểu Quốc hội được bầu ra trong cuộc Tổng tuyển cử

lịch sử mùa xuân năm ấy, những người đã góp phần cùng với Quốc hội khóa I, đặt nền

móng cho việc tổ chức nhà nước mới và chế độ mới. Xin chân thành kính chúc các

bác, các đồng chí luôn mạnh khỏe, hạnh phúc, sống lâu.

Kính thưa các vị đại biểu.

Thế kỷ 20 vừa đi qua, đối với đất nước ta, đây là thế kỷ của cuộc đấu tranh sục

sôi giành độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc. Từ địa vị nô lệ, chúng ta đã đứng lên

đánh đổ chế độ thực dân phong kiến, tuyên bố với thế giới sự ra đời của nước Việt

Nam Dân chủ Cộng hòa và tổ chức cuộc Tổng tuyển cử thành công, bầu ra Quốc hội

đầu tiên. Từ bị chia cắt hai miền, chúng ta đã sắt son một lòng, bền gan chiến đấu để

thống nhất đất nước, non sông thu về một mối, cả nước cùng đi lên chủ nghĩa xã hội.

Đó cũng là thế kỷ mà từ đói nghèo, bằng con đường đổi mới, chúng ta đã phấn đấu

vươn lên, đạt được nhiều thành tựu to lớn trên tất cả các lĩnh vực của đời sống, kinh tế

xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Đi theo con đường của đảng, bác Hồ và nhân

dân lựa chọn, chúng ta chuẩn bị cho mình hành trang để bước vào một thiên niên kỷ

mới. Trong những thành tựu chung đó có sự đóng góp quan trọng của Quốc hội, cơ

quan quyền lực nhà nước cao nhất và là cơ quan đại biểu cao nhất cho ý chí, nguyện

vọng của nhân dân.

Hơn nửa thế kỷ từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đến nay, Quốc hội Việt Nam đã

có 10 nhiệm kỳ hoạt động và dù ở mỗi thời điểm, hoàn cảnh khác nhau đều có những

đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng chung của đất nước, của nhân dân.

Quốc hội khóa I là Quốc hội đặc biệt kéo dài gần 15 năm năm (1946 đến năm

1960), hoạt động trong điều kiện cả nước vừa phải hoàn thành cách mạng giải phóng

dân tộc, vừa thực hiện từng bước cải cách dân chủ, góp phần quan trọng vào cuộc

kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp kết thúc thắng lợi bằng chiến dịch Điện

Biên Phủ lịch sử lừng lẫy, chấn động địa cầu bước đầu đưa miền Bắc đi lên chủ nghĩa

xã hội, tiếp tục đấu tranh giải phóng miền Nam tiến tới thống nhất nước nhà, hoàn

thành cách mạng dân tộc, dân chủ trong cả nước mới đây. Trong cuộc họp mặt tại

thành phố Hồ Chí Minh để kỷ niệm 55 năm cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, một vị Đại

biểu Quốc hội đã xúc động nhắc lại lời Bác Hồ đánh giá thành tích to lớn của Quốc hội

khóa I:

“Quốc hội ta chí cả công cao

15 năm ấy biết bao nhiêu tình”

Trong hoàn cảnh đất nước bị kẻ thù chia cắt, để thể hiện ý chí thống nhất Tổ

quốc, biểu lộ tình cảm của nhân dân cả nước với miền Nam “đi trước về sau”, kiên

cường trên tuyến đầu chống quân thù, Quốc hội đã quyết định lưu nhiệm trong các

khóa II (1960 - 1964), (1964 – 1971). Toàn bộ số Đại biểu Quốc hội khóa I được bầu

tại miền Nam, với trách nhiệm là người đại biểu của nhân dân và trên cương vị công

tác của mình, các Đại biểu Quốc hội được lưu nhiệm đã phát huy quyền đấu tranh anh

Dũng của đồng bào miền Nam góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng chung

của nhân dân cả nước

Quốc hội các khóa II, III, IV, V được tổ chức theo Hiến pháp năm 1959 hoạt

động trong thời kỳ tất cả cho tiền tuyến. Tất cả để dành đánh thắng giặc Mỹ xâm lược,

đã có đóng góp to lớn vào việc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng và khôi phục kinh tế ở

5.6 Page 46

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

miền Bắc, đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống Mỹ cứu nước ở miền Nam. Đã có những

chính sách phù hợp về dân chủ, quan tâm đến lợi ích nhiều mặt hàng ngày của mọi

tầng lớp nhân dân.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, 30 tháng 4 năm 1975, sự kiện lịch sử

có ý nghĩa rất trọng đại là chúng ta đã tổ chức thành công cuộc Tổng tuyển cử bầu

Quốc hội chung của cả nước Quốc hội khóa VII. Ngày 25 tháng 4 năm 1976, tại kỳ

họp thứ I, Quốc hội thống nhất đã thông qua nghị quyết về tên nước, quốc kỳ, quốc

huy, quốc ca và tổ chức nhà nước. Sự ra đời của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam mở đầu cho bước phát triển mới trong quá trình đi lên của đất nước.

Quốc hội khóa VI đã có những đóng góp tích cực vào việc xây dựng chính quyền

ở miền Nam, xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất, bảo vệ chính quyền, xây dựng

chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước để góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính

trị trong giai đoạn lịch sử này, Quốc hội khóa VI đã thông qua Hiến pháp năm 1980,

Quốc hội khóa VII (1981 – 1987) và khóa VIII (1987 – 1992) được tổ chức và hoạt

động trên cơ sở Hiến pháp năm 1980 đã đẩy mạnh công tác lập pháp, tăng cường công

tác giám sát tối cao và quyết định các vấn đề trọng đại của đất nước phục vụ sự

nghiệp. Đổi mới, xác định nguyên tắc, phương hướng xây dựng nền kinh tế hàng hóa

nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của nhà nước theo

định hướng xã hội chủ nghĩa. Thành tích nổi bật nhất là Quốc hội khóa VIII đã thông

qua Hiến pháp năm 1992, Hiến pháp của thời kỳ đổi mới phù hợp với thực tế của đất

nước và xu thế tiến bộ của thời đại trên cơ sở điều kiện, hoàn cảnh đặc điểm của Việt

Nam. Quốc hội khóa IX năm (1992 – 1997) và khóa X hiện nay được tổ chức và hoạt

động trên cơ sở Hiến pháp năm 1992 phát huy những kết thành quả đạt được của Quốc

hội các khóa trước, đã có những đổi mới đáng kể, tiến hành tương đối đồng bộ, khẩn

trương và có hiệu quả trên quy mô rộng lớn. Các hoạt động nhằm thực hiện chức năng,

quyền hạn, nhiệm vụ do hiến pháp và luật tổ chức Quốc hội quy định, lập hiến, lập

pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, góp phần tiếp

tục đưa công cuộc đổi mới đất nước lên tầm cao mới và chiều sâu mới.

Nhìn lại chặng đường 55 năm qua của Quốc hội Việt Nam, chúng ta vui mừng vì

cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất hoạt

động ngày càng có hiệu quả trong việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định

của hiến pháp và pháp luật, được nhân dân tín nhiệm và đồng tình ủng hộ. Tính chất

dân chủ ngày càng thể hiện rõ nét qua các kỳ họp Quốc hội, các phiên họp của Ủy ban

thường vụ Quốc hội, các cuộc họp của hội đồng dân tộc, các ủy ban của Quốc hội, các

đoàn Đại biểu Quốc hội và các cuộc tiếp xúc cử tri của Đại biểu Quốc hội.

Những năm gần đây, trong sự nghiệp đổi mới của đất nước, Quốc hội ngày càng

nâng cao vai trò, trách nhiệm của mình, góp phần to lớn vào việc xây dựng nhà nước

pháp quyền xã hội chủ nghĩa nhà nước của dân, do dân và vì dân. Tuy nhiên, qua thực

tiễn hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và Đại biểu Quốc hội cho thấy

còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu, tìm ra nguyên nhân và giải pháp để tiếp tục đổi

mới, làm cho hoạt động của Quốc hội ngày càng thiết thực, hiệu quả hơn, đáp ứng

lòng mong mỏi của nhân dân cả nước.

Thưa các vị đại biểu,

Những thành tích của Quốc hội nước ta đạt được trong gần 10 nhiệm kỳ qua thật

đáng trân trọng và tự hào sau nhiệm vụ phía trước của toàn thể dân tộc nói chung, của

Quốc hội nước ta nói riêng còn rất nặng nề, chúng ta đã bước sang năm mới 2001, năm

ở đầu thế kỷ XXI, thiên niên kỷ thứ ba, năm đầu tiên thực hiện chiến lược phát triển

kinh tế xã hội 10 năm (2001 – 2010) và kế hoạch 5 năm (2001-2005) sẽ do đại hội đại

5.7 Page 47

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng Cộng sản Việt Nam quyết định, chính vì vậy, đòi hỏi

hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội cũng như các vị Đại biểu Quốc hội,

các đoàn Đại biểu Quốc hội phải đổi mới, cải tiến hơn nữa để góp phần đắc lực vào

việc triển khai có kết quả nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ tổ quốc, chủ động hội nhập

quốc tế, tiếp tục thực hiện chính sách đối ngoại rộng mở phục vụ sự nghiệp, đẩy mạnh

công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Trọng trách đầu tiên mà Quốc hội phải đảm nhiệm là sớm xây dựng và hoàn

thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, kịp thời, đúng đắn để điều chỉnh các lĩnh vực chính

trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, đối ngoại.

Trong những năm vừa qua, cùng với việc lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm, chúng ta

đã từng bước vững chắc đổi mới hệ thống chính trị, trong đó chú trọng xây dựng nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Vì vậy, bộ máy nhà nước đã từng bước

được tăng cường, củng cố chứ yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong giai đoạn mới,

việc tiếp tục kiện toàn bộ máy nhà nước, xây dựng nhà nước pháp quyền, xã hội chủ

nghĩa là hết sức cần thiết.

Nhận rõ ý nghĩa và tầm quan trọng đó, ủy ban thường vụ Quốc hội đang chỉ đạo

các cơ quan của Quốc hội phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan tiến hành việc

nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung một số vấn đề về tổ chức bộ máy các cơ quan nhà nước

liên quan đến Hiến pháp năm 1992 và các luật tổ chức các cơ quan nhà nước theo tinh

thần nghị quyết hội nghị lần thứ VII, Ban Chấp hành Trung ương Đảng VIII để tạo ra

cơ sở pháp lý cho việc tiến hành kiện toàn bộ máy nhà nước, đảm bảo tinh gọn, trong

sạch, vững mạnh, hiệu lực và hiệu quả.

Cùng với công tác xây dựng pháp luật, Quốc hội tiếp tục tăng cường hơn nữa.

Công tác giám sát và thực hiện các nghị quyết và các đạo luật được Quốc hội thông

qua, nhất là về lĩnh vực bức xúc như việc làm, xóa đói giảm nghèo, chống tham nhũng,

buôn lậu, thực hành tiết kiệm cũng lãng phí, cải cách hành chính, nâng cao chất lượng

hoạt động của các cơ quan tư pháp, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, đồng

thời, nâng cao hơn nữa chất lượng các quyết định những vấn đề quan trọng của đất

nước về đối nội, đối ngoại, nhiệm vụ kinh tế xã hội, quốc phòng, an ninh.

Kỷ niệm 55 năm Tổng tuyển cử, bầu ra Quốc hội Việt Nam đầu tiên, một lần nữa

khẳng định niềm tin tuyệt đối của Quốc hội, của nhân dân ta đối với Đảng Cộng sản

Việt Nam Quang Vinh. Chúng ta tin tưởng rằng thực hiện đường lối đổi mới toàn diện

đất nước do đảng khởi xướng và lãnh đạo, kế thừa truyền thống, kinh nghiệm lịch sử

của hơn nửa thế kỷ hoạt động, nắm vững và vươn cao ngọn gờ từ tư tưởng Hồ Chí

Minh về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, về nhà nước pháp quyền với sự giúp đỡ

của và giám sát chặt chẽ của nhân dân, Quốc hội nước ta sẽ ngày càng thực hiện có

hiệu quả hơn nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của pháp luật, mở rộng quan hệ

với Quốc hội, các nước và các tổ chức quốc tế vì hòa bình, hữu nghị, hợp tác phát

triển, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội

chủ nghĩa

Thưa các vị đại biểu!

Dưới ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, cả nước ta đang vững bước

tiến vào thế kỷ 21 và thiên niên kỷ mới. Toàn đảng, toàn dân và toàn quân ta quyết tâm

phát huy truyền thống vẻ vang của dân tộc và chủ nghĩa anh hùng cách mạng, nắm

chắc thời cơ, vượt qua thách thức, phấn đấu thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp

hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân

chủ, văn minh, hướng tới ngày mai tươi sáng.

5.8 Page 48

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Nhân dịp xuân mới Tân Tỵ năm 2001, xin kính chúc các đồng chí lãnh đạo, các

vị lão thành cách mạng, các vị khách quý, các vị Đại biểu Quốc hội các khóa, các đồng

chí lãnh đạo Thủ đô Hà Nội cùng tất cả các đồng chí, các bạn tới dự buổi họp mặt đầm

ấm nhân dịp kỷ niệm lần thứ 55 năm cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bù Đại biểu Quốc

hội khóa I luôn dồi dào sức khỏe, hạnh phúc. Cảm ơn và chúc sức khỏe các đồng chí,

phóng viên báo chí, các cơ quan phục vụ đã góp phần vào thành công của buổi gặp

mặt hôm nay.

Tôi xin trân trọng kính mời các vị Đại biểu Quốc hội khóa I, những nhân chứng

lịch sử của cách mạng, của Quốc hội Việt Nam, các vị khách quý cùng toàn thể đồng

chí và các bạn có mặt tại đây tham gia buổi tọa đàm để ôn lại ý nghĩa lịch sử của cuộc

Tổng tuyển cử (6/01/1946), ôn lại quá trình hình thành và phát triển của Quốc hội

nước ta từ khóa I đến khóa X, đồng thời góp ý kiến về những vấn đề liên quan đến sự

nghiệp đổi mới của tổ chức và hoạt động của Quốc hội trong giai đoạn cách mạng mới.

Xin chân thành cảm ơn!

17. Ngô Hải Ngọc. Khẳng định vị trí, vai trò lịch sử của Quốc hội trong sự nghiệp

cách mạng / Ngô Hải Ngọc // https://chinhsachcuocsong.vnanet.vn. - 2025. - Ngày

9 tháng 9.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội đã chủ động xem xét, quyết định nhiều vấn

đề quan trọng, ngày càng được quy định cụ thể trong pháp luật....

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam

(6/1/1946 - 6/1/2026), chiều 9/9, tại Nhà Quốc hội, Đảng ủy Quốc hội phối hợp với

Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ

chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Quốc hội Việt Nam - 80 năm hình thành và phát

triển”.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh

Mẫn chủ trì Hội thảo. Đồng chủ trì có các Ủy viên Bộ Chính trị: Thường trực Ban Bí

thư Trần Cẩm Tú; Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội

đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng. Cùng dự còn có Phó Chủ tịch Quốc

hội Nguyễn Thị Thanh, Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính.

Tại hội thảo, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Trần

Hồng Nguyên cho rằng, kể từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam

vào ngày 6/1/1946, Quốc hội Việt Nam đã trải qua 15 khóa hoạt động với nhiều dấu

ấn; hoạt động lập hiến, lập pháp không ngừng được củng cố, góp phần tạo lập khuôn

khổ pháp lý, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc - giá trị cốt lõi của cách mạng Việt

Nam. Hoạt động này cũng đã góp phần quan trọng vào tiến trình hội nhập, đưa Việt

Nam từ một quốc gia từng bị cấm vận, cô lập trở thành thành viên tích cực của cộng

đồng quốc tế. Trong bối cảnh mới, Quốc hội cần tiếp tục đổi mới để xây dựng một hệ

thống pháp luật đáp ứng yêu cầu xây dựng đất nước Việt Nam hoà bình, thịnh vượng.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đánh giá, dưới sự lãnh

đạo của Đảng, Quốc hội đã chủ động xem xét, quyết định nhiều vấn đề quan trọng,

ngày càng được quy định cụ thể trong pháp luật, đặc biệt là Hiến pháp.

Từ năm 1945 đến nay, Quốc hội đã quyết nghị các vấn đề quan trọng liên quan

đến bộ máy nhà nước và nhân sự cấp cao. Đồng thời, Quốc hội đã quyết nghị nhiều

vấn đề liên quan đến điều chỉnh địa giới hành chính, từ 69 đơn vị hành chính cấp tỉnh

năm 1945 xuống 38 đơn vị năm 1978 và đến năm 2025 giảm từ 63 xuống còn 34 tỉnh,

thành phố.

5.9 Page 49

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Ông Phan Văn Mãi kiến nghị Quốc hội cần đổi mới phương thức quyết định,

hoàn thiện quy định pháp luật, bảo đảm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, giải quyết

nhanh những vấn đề phát sinh theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Quốc hội cần tiếp

tục đổi mới và hoàn thiện hoạt động thẩm tra, cách thức tổ chức, điều hành, thảo luận

tại kỳ họp. Phát huy dân chủ, tăng cường sự tham gia trực tiếp của nhân dân vào quá

trình quyết định của Quốc hội. Phát huy mạnh mẽ mạng lưới các cơ quan hợp tác, phối

hợp; phát triển đội ngũ cộng tác viên, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý…

Tham luận tại Hội thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Dương

Thanh Bình nêu rõ, hoạt động giám sát của Quốc hội có vị trí, vai trò quan trọng trong

cơ chế tổ chức, thực thi, kiểm soát quyền lực, nhất là khi đất nước đang đẩy mạnh sắp

xếp bộ máy nhà nước, tinh gọn hệ thống chính trị từ trung ương đến địa phương, sắp

xếp lại các đơn vị hành chính, vận hành bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp gắn với

đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đáp ứng yêu cầu “Tinh - gọn - mạnh - hiệu năng -

hiệu lực - hiệu quả”. Quốc hội khóa XV cần tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng,

hiệu quả hoạt động giám sát, góp phần kiểm soát quyền lực và tổ chức thực hiện thắng

lợi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Ông Dương Thanh Bình cũng đề xuất, cần thiết lập cơ chế bảo đảm sự gắn kết

giữa hoạt động giám sát và hoạt động lập pháp trong quá trình xây dựng chính sách,

pháp luật và khi pháp luật đi vào đời sống; tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt

động giám sát, góp phần kiểm soát quyền lực…

Các tham luận tại hội thảo cũng tập trung làm rõ sự lãnh đạo toàn diện của Đảng

đối với Quốc hội trong 80 năm qua; làm rõ quá trình Quốc hội thực hiện các chức năng

lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng của đất

nước; đề xuất định hướng, giải pháp để xây dựng Quốc hội dân chủ, pháp quyền,

chuyên nghiệp, hiện đại, gắn bó mật thiết với nhân dân./.

18. Nông Đức Mạnh. Để mãi mãi xứng đáng là cơ quan đại diện cho ý chí và

nguyện vọng của nhân dân / Nông Đức Mạnh // Nhân dân. - 1996. - Ngày 6 tháng

1. - tr. 1, 3.

Trong những ngày đầu năm mới 1996 này, chúng ta vui mừng kỷ niệm 50 năm

cuộc Tổng tuyển cử bầu ra Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa -

Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam - Châu Á.

Nửa thế kỷ đã đi qua, nhưng khí thế hào hùng của ngày hội non sông, ngày

6/1/1946 ấy vẫn còn mãi mãi trong lòng mỗi người dân của đất nước Việt Nam độc

lập, tự do, không phải chỉ hôm qua, hôm nay mà còn mãi mãi sau này. Ngày ấy, trong

bối cảnh thù trong giặc ngoài và tình hình kinh tế - xã hội hết sức khó khăn, vừa kháng

chiến ở miền Nam, vừa giải quyết và đối phó với nhiều vấn đề cấp bách ở miền Bắc,

nhưng với không khí phấn khởi và tinh thần dân tộc được dâng cao sau thắng lợi của

Cách mạng tháng Tám, nhân dân cả nước đã đón nhận cuộc Tổng tuyển cử từ Sắc lệnh

số 51 của Chính phủ lâm thời bằng chính hành động, cách mạng, đẩy mạnh kháng

chiến chống ngoại xâm, cả nước hướng về Nam bộ, tích cực tham gia sản xuất để

chống giặc đói, diệt giặc dốt. Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đã được tiến hành

trong cả nước, đặc biệt ở các tỉnh miền Nam, cuộc bầu cử đã diễn ra dưới bom đạn ác

liệt của quân thù, nhiều người đã ngã xuống khi vẫn cầm lá phiếu trong tay. Cuộc

Tổng tuyển cử thắng lợi Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam ra đời với 333 đại biểu,

gồm các thành phần giai cấp các dân tộc và các tầng lớp nhân dân được cử tri “chọn

mặt gửi vàng” thể hiện tính rộng rãi, tính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc. Đây chính

5.10 Page 50

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

là kết quả của sự gắn bó máu thịt và niềm tin sắt đá của các tầng lớp nhân dân trong cả

nước đối với Đảng, Bác Hồ và chính quyền còn non trẻ của chúng ta, là mốc son chói

lọi đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước Việt Nam.

Quốc hội ra đời trong khói lửa của cuộc đấu tranh gay go, quyết liệt, vừa là thành quả,

vừa là yêu cầu bức thiết của cách mạng, đó là Quốc hội của độc lập dân tộc, của thống

nhất đất nước và của đại đoàn kết toàn dân. Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử tháng

1/1946 và của kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa I (tháng 3/1946) với sự ra đời của bản

Hiến pháp tiến bộ và Chính phủ liên hiệp kháng chiến mở ra triển vọng của một thời

kỳ mới, thời kỳ đất nước ta có một Quốc hội, một Chính phủ thống nhất, một hệ thống

chính quyền hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho nhân dân

Việt Nam về đối nội và đối ngoại. Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là Nhà nước

của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, được nhân dân giao phó trọng trách điều

hành đất nước, tổ chức toàn dân kháng chiến kiến quốc và giải quyết quan hệ của Việt

Nam trên trường quốc tế

Từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đến nay, Quốc hội Việt Nam đã có 9 nhiệm kỳ

hoạt động, và dù ở mỗi thời điểm khác nhau, hoàn cảnh khác nhau đều có những đóng

góp xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng chung của đất nước, của nhân dân. Quốc hội

khóa I (1946 – 1960) hoạt động trong điều kiện cả nước vừa phải hoàn thành cách

mạng giải phóng dân tộc, vừa thực hiện từng bước cải cách dân chủ, đã góp phần quan

trọng vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, kết thúc thắng lợi bằng

chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử chấn động địa cầu, đưa miền Bắc đi lên chủ nghĩa xã

hội, tiếp tục đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà, hoàn thành cách

mạng dân tộc dân chủ trong cả nước.

Quốc hội khóa II (1960 – 1964) được tổ chức theo Hiến pháp 1960, hoạt động

trong thời kỳ tất cả cho tiền tuyến, tất cả để thánh thắng giặc Mỹ xâm lược, đã có đóng

góp quan trọng vào việc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng và khôi phục kinh tế ở miền

Bắc, đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống Mỹ cứu nước ở miền Nam. Đã có những chính

sách phù hợp về dân chủ, quan tâm đến lợi ích nhiều mặt hằng ngày của mọi tầng lớp

nhân dân. Đó là yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm hiệu lực, hiệu quả của chính

quyền nhà nước trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và giải phóng

miền Nam, tiến tới thống nhất đất nước.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, sự kiện lịch sử có ý nghĩa cực kỳ quan

trọng là chúng ta đã tổ chức thành công tốt đẹp cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội

chung của cả nước, 25/4/1976 tại kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội thống nhất khóa VI đã

thông qua nghị quyết về tên nước, quốc kỳ, quốc huy, quốc ca và tổ chức nhà nước khi

chưa có Hiến pháp mới. Sự ra đời của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mở

đầu cho bước phát triển mới trong quá trình đi lên của đất nước. Quốc hội khóa VI đã

có những đóng góp tích cực vào việc xây dựng hệ thống chính quyền ở miền Nam, xây

dựng hệ thống pháp luật thống nhất, bảo vệ chính quyền trong điều kiện hòa bình, xây

dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước để góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ

chính trị trong giai đoạn lịch sử này. Quốc hội khóa VI đã thông qua Hiến pháp 1980.

Quốc hội khóa VII (1980-1987) và khóa VIII (1987 – 1992) được tổ chức và

hoạt động trên cơ sở Hiến pháp 1980, đã đẩy mạnh công tác lập pháp, tăng cường công

tác giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng khác để đáp ứng yêu cầu đổi mới

toàn diện đất nước. Xác định nguyên tắc, phương hướng xây dựng nền kinh tế hàng

hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo

định hướng xã hội chủ nghĩa. Thành tích, nổi bật nhất là Quốc hội khóa VIII đã thông

qua Hiến pháp 1992, Hiến pháp của thời kỳ đổi mới, phù hợp với thực tế của đất nước

6 Pages 51-60

▲back to top

6.1 Page 51

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

và xu thế tiến bộ của thời đại trên cơ sở điều kiện, hoàn cảnh đặc điểm của Việt Nam,

đánh dấu sự trưởng thành về trình độ lập hiến ở nước ta.

Quốc hội khóa IX hiện nay được tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp

1992, đã phát huy những kết quả đạt được của Quốc hội các khóa trước, có những đổi

mới đáng kể, tiến hành tương đối đồng bộ, khẩn trương và có hiệu quả trên quy mô

rộng lớn. Các hoạt động nhằm thực hiện chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ do hiến pháp

và luật tổ chức Quốc hội quy định. Lập hiến, lập pháp, giám sát và quyết định các vấn

đề trọng đại của đất nước, góp phần đưa công cuộc đổi mới của đất nước được đề ra từ

Đại hội Đảng lần thứ VI và được Đại hội lần thứ VII khẳng định, tiếp tục đẩy mạnh

lên tầm cao mới và chiều sâu mới.

Nhìn lại chặng đường 50 năm qua của Quốc hội Việt Nam, chúng ta vui mừng vì

cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực, nhà nước cao nhất ngày

càng hoạt động có hiệu quả thực hiện đầy đủ hơn nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định

của pháp luật bằng việc thông qua và ban hành các bản Hiến pháp 1946, 1960, 1980,

1992 và nhiều đạo luật ở các thời kỳ khác nhau. Ở mỗi nhiệm kỳ khác nhau, Quốc hội

đã khẳng định vai trò của mình trong công tác lập hiến và lập pháp, ngày càng tiến tới

xây dựng hệ thống pháp luật, hoàn chỉnh đồng bộ, tạo khuôn khổ pháp lý cho công

cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thân yêu. Cùng với công tác xây dựng pháp luật,

hoạt động giám sát ngày càng được tăng cường trên các lĩnh vực kinh tế xã hội thực thi

pháp luật, giữ gìn kỷ cương phép nước. Hoạt động của Quốc hội ngày càng chủ dân

chủ, thể hiện qua các kỳ họp Quốc hội và các phiên họp của các cơ quan của Quốc hội,

của các đoàn đại biểu Quốc hội và các cuộc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội để

nắm tâm tư, nguyện vọng, ghi nhận những kiến nghị xác đáng của nhân dân. Quốc hội

đã thực sự góp phần quan trọng vào việc tăng cường dân chủ xã hội, chủ nghĩa và phát

huy quyền làm chủ của nhân dân trên mọi lĩnh vực, bảo đảm trên thực tế tất cả quyền

lực nhà nước thuộc về nhân dân.

Nhân kỷ niệm 50 năm Quốc hội Việt Nam, phấn khởi với những thành tích đạt

được trong gần 9 nhiệm kỳ qua, chúng ta càng xác định rõ trách nhiệm trong thời gian

tới. Quốc hội đảm nhiệm sứ mệnh cao cả của mình ở thời điểm mà dân tộc ta đang

cùng cả loài người chuẩn bị bước vào thế kỷ XXI. Đây là thời điểm vô cùng quan

trọng với những thử thách lớn, nhưng cũng nhiều triển vọng và vận hội lớn, bên cạnh

những thuận lợi là cơ bản về đối nội, đối ngoại được mang lại từ nỗ lực vượt bậc của

toàn Đảng, toàn dân và toàn quân trong những năm vừa qua, chúng ta đang đứng trước

những thách thức to lớn về sự tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong khu vực,

về âm mưu “diễn biến hòa bình”, về tệ tham nhũng, buôn lậu và các tệ nạn xã hội khác

do mặt trái của cơ tế, cơ chế, thị trường mang lại. Đối với người Đại biểu Quốc hội, đó

còn là trách nhiệm, là lương tâm, là tình cảm của người được nhân dân tin tưởng, gửi

gắm tâm tư, nguyện vọng của mình. Trọng trách to lớn đầu tiên mà Quốc hội phải đảm

nhiệm là sớm xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đầy đủ, đồng bộ để điều

chỉnh các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đảm bảo trật tự an

toàn xã hội. Cùng với công tác xây dựng pháp luật, quốc hội sẽ tăng cường hơn nữa

công tác giám sát, tập trung vào những lĩnh vực bức xúc của cuộc sống đặt ra như thu

chi, cấp phát, ngân sách, cân đối xuất nhập khẩu, quản lý và sử dụng đất đai, kiềm chế

và đẩy lùi lạm phát.

Phát huy những kết quả đạt được trong lĩnh vực đối ngoại, thời gian tới Quốc hội

sẽ góp phần cùng với các cơ quan khác của nhà nước cùng toàn Đảng, toàn dân ta đẩy

mạnh hơn nữa mặt công tác này theo hướng Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nước

trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hòa bình, hữu nghị, độc lập và phát triển, nhằm

6.2 Page 52

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác và sự hiểu biết lẫn nhau giữa Quốc hội ta với

Quốc hội các nước.

Công cuộc đổi mới đất nước đang đòi hỏi chúng ta phải từng bước hoàn thiện và

nâng cao hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước, trước hết là cải cách một bước nền

hành chính nhằm mục đích làm cho nhà nước hoạt động có hiệu lực và hiệu quả hơn,

đủ sức gánh vác nhiệm vụ nặng nề mà nhân dân giao phó. Quốc hội với trọng trách lớn

lao là quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước phải là khâu đột phá về lĩnh vực

này, sự cồng kềnh, kém hiệu lực, nhiệm vụ còn chồng chéo giữa các cơ quan Nhà

nước, cán bộ còn bất cập với công việc được giao, thủ tục hành chính còn phiền hà

đang là những vấn đề đặt ra trước mắt chúng ta mà quốc hội phải có trách nhiệm xem

xét để có được những đạo luật, quy định cụ thể và những quyết định xác đáng làm

chuyển biến tình hình tạo tiền đề cho sự phát triển của đất nước.

Để thực hiện đầy đủ nhiệm vụ trên, Quốc hội phải đổi mới cả về tổ chức và

phương thức hoạt động. Quốc hội Việt Nam được tổ chức trong một Nhà nước của

nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, nhất thiết phải bao gồm các đại biểu của các

tầng lớp nhân dân thuộc các thành phần dân tộc, thể hiện khối đại đoàn kết toàn dân.

Quốc hội phải có vai trò to lớn trong việc thông qua thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn

của mình, góp phần tích cực vào việc hoàn thiện hệ thống tổ chức bộ máy Nhà nước,

xác định rõ chức năng của từng cơ quan để có sự phân công và phối hợp chặt chẽ trong

việc thực hiện 3 quyền, lập pháp, hành pháp và tư pháp, bảo đảm cho quyền lực Nhà

nước có hiệu lực và hiệu quả, góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây

dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam để quản lý xã hội bằng pháp

luật và theo pháp luật.

50 năm qua, sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định để Nhà nước ta thật sự

là Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, đưa đất nước phát

triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đảng thực hiện sự lãnh đạo của mình bằng

việc đề ra chủ trương, chính sách, các nguyên tắc, quan điểm lớn về tổ chức và hoạt

động của Quốc hội, chỉ đạo, giải quyết những vấn đề cụ thể, quan trọng của Hiến

pháp, quy định thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Sự lãnh đạo của Đảng có tính chất

quyết định trong việc nâng cao vị trí và vai trò của Quốc hội. Vì lẽ đó, đổi mới tổ chức

và hoạt động của Quốc hội gắn liền với việc tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của

Đảng đối với Quốc hội, nâng cao hơn nữa nhận thức của cán bộ đảng viên và nhân dân

về vị trí, vai trò của Quốc hội trong công cuộc đổi mới đất nước, thu hút sự đóng góp

của cán bộ, đảng viên, nhân dân và hoạt động của Quốc hội, các cấp ủy đảng cần tăng

cường vai trò lãnh đạo đối với hoạt động của các đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu

Quốc hội, lãnh đạo chính quyền các cấp, đề cao trách nhiệm trong việc hỗ trợ và tạo

điều kiện thuận lợi cho các hoạt động của Quốc hội tại địa phương.

Kỷ niệm 50 năm Quốc hội Việt Nam, một lần nữa khẳng định niềm tin tuyệt đối

của Quốc hội, của nhân dân đối với Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ thiên tài

của cách mạng Việt Nam, vừa là công dân số một, vừa là đại biểu Quốc hội đầu tiên

của nước Việt Nam độc lập. Hướng về Đảng, hướng về Người, Quốc hội và nhân dân

ta xin nguyện mãi mãi đi theo con đường mà Đảng và người đã chọn. Nhân dân ta ghi

nhận những đóng góp quý báu của các vị đại biểu Quốc hội mà trước hết là các vị đại

biểu Quốc hội các khóa trước, đã góp phần cùng với tập thể Quốc hội phấn đấu không

mệt mỏi trên cương vị người đại biểu của nhân dân để làm tròn trách nhiệm mà nhân

dân giao phó.

Chúng ta tin tưởng rằng phát huy truyền thống vẻ vang và hào hùng của dân tộc

dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh. Với sự giúp đỡ và giám

6.3 Page 53

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

sát chặt chẽ của nhân dân, Quốc hội nước ta sẽ hoạt động ngày càng có hiệu lực và

hiệu quả hơn, góp phần xứng đáng và sự nghiệp cách mạng của cả nước, phấn đấu vì

mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh, mãi xứng đáng là cơ quan

đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân.

19. Nguyễn Ðức Kiên. Vai trò của Quốc hội trong việc quyết định các vấn đề

quan trọng của đất nước / Nguyễn Ðức Kiên // Nhân dân. - 2006. - Ngày 4 tháng

1. - tr. 1, 3.

Lịch sử hình thành và phát triển của Quốc hội Việt Nam từ năm 1946 đến nay

cho thấy quan điểm đúng đắn của Đảng ta và tư tưởng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí

Minh về cơ quan đại diện của nhân dân: Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của

nhân dân và do đó là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất trên các phương diện lập

pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối đa cao. Quan

điểm, tư tưởng đó đã được thể hiện nhất quán trong bốn bản Hiến pháp của Nhà nước

ta. Khi bàn về chức năng quyết định của Quốc hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định

“ Những vấn đề quan trọng nhất của Nhà nước trong phạm vi toàn quốc đều do Quốc

hội quyết định”.

Cùng với chức năng lập pháp (kể cả lập hiến), những vấn đề quan trọng nhất

của đất nước thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội bao gồm ba nội dung chủ

yếu:

Một là, các vấn đề về tổ chức và nhân sự cấp cao của Nhà nước, như: Thành

lập, bãi bỏ các cơ quan trung ương trong bộ máy Nhà nước; bầu miễn nhiệm, bãi

nhiệm hoặc phê chuẩn các chức năng, chức vụ cao nhất của Nhà nước và những người

đứng đầu các bộ, cơ quan ngang bộ; thành lập mới, nhập, chia, điều chỉnh địa giới

tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương…

Hai là, các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, trong đó quyết định kế hoạch phát triển

kinh tế - xã hội 5 năm và hằng năm; quyết định chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia,

dự toán nhà ngân sách nhà nước và phân bổ ngân sách trung ương, phê chuẩn quyết

toán NSNN; quyết định chính sách dân tộc và chính sách tôn giáo của Nhà nước;

quyết định quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đai của cả nước; quyết định chủ trương

đầu tư các công trình quan trọng của quốc gia.

Ba là, các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đối ngoại, như quyết định: Vấn đề

chiến tranh và hòa bình, phê chuẩn hoặc bãi bỏ các điều ước quốc tế…

Trong ba nhóm vấn đề quan trọng nói trên thì việc quyết định các vấn đề phát

triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước là nhiệm vụ có tính chất trọng tâm và thường

xuyên của Quốc hội.

Về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội: Căn cứ vào chiến lược phát triển kinh tế

- xã hội của đất nước và Nghị quyết Đại hội Đảng theo nhiệm kỳ, Quốc hội xem xét,

quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và tiếp đó, căn cứ vào kế hoạch

phát triển kinh tế - xã hội 5 năm mà quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

hằng năm (Nghị quyết về nhiệm vụ hằng năm).

Khác với các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội mang tính chất tập trung, bao

cấp với các chỉ tiêu hiện vật là chủ yếu trước đây, kể từ khi đất nước ta chuyển sang

nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các kế hoạch được xây dựng trên

cơ sở các quy luật và cơ chế của thị trường, mang tính định hướng.

Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm gần đây nhất là kế hoạch 2001 –

2005 và tiếp theo là kế hoạch 2006 - 2010 phải căn cứ vào Chiến lược phát triển kinh

6.4 Page 54

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

tế - xã hội (2001 – 2010) và định hướng đến năm 2020, Nghị quyết Đại hội lần thứ IX

và lần thứ X của Đảng.

Quốc hội quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (2001 – 2005) với mục

tiêu tổng quát, các chỉ tiêu chủ yếu, các nhiệm vụ, giải pháp lớn của cả giai đoạn 5

năm và trách nhiệm tổ chức thực hiện của các ngành, các cấp, các cơ quan, tổ chức.

Các chỉ tiêu, chủ yếu của kế hoạch bao gồm các chỉ tiêu về phát triển kinh tế và các

chỉ tiêu về xã hội, trong đó đáng chú ý là chỉ tiêu về tích lũy và tiêu dùng xã hội, vốn

đầu tư phát triển, nhịp độ tăng trưởng GDP, chỉ tiêu về giá trị mới tăng thêm của các

ngành kinh tế trọng yếu, chuyển dịch cơ cấu kinh tế (tỷ trọng nông, lâm, ngư nghiệp,

công nghiệp và xây dựng, dịch vụ trong GDP), huy động vào ngân sách nhà nước, số

lao động được giải quyết việc tăng thêm, thu nhập và đời sống dân cư, chỉ tiêu xóa đói,

giảm nghèo.

Cụ thể hóa nội dung của kế hoạch 5 năm, hằng năm vào kỳ họp cuối năm, Quốc

hội xem xét, quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của năm tiếp theo (nội

dung kế hoạch hằng năm được thể hiện trong nghị quyết của Quốc hội về nhiệm vụ

của năm đó). Thông thường, Quốc hội thảo luận và quyết định hơn 10 chỉ tiêu trong

các lĩnh vực kinh tế - xã hội, trong đó có những chỉ tiêu được cân nhắc nhiều nhất là

tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP), tốc độ tăng giá tiêu dùng, tổng nguồn

vốn đầu tư phát triển toàn xã hội so với GDP, tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu.

Trong các chỉ tiêu phát triển hằng năm, Quốc hội ngày càng nhấn mạnh các chỉ tiêu về

xã hội, chỉ tiêu phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và chất lượng tăng trưởng.

Một trong những nội dung kinh tế quan trọng theo quy định của Luật Đất đai

được Quốc hội quyết định gắn với Chiến lược và kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế -

xã hội là quy định sử dụng đất theo kỳ hạn 10 năm và kế hoạch sử dụng đất theo kỳ

hạn 5 năm. Nghị quyết của Quốc hội về quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất hiện hành

là Nghị quyết về quy hoạch sử dụng đất đến năm 2010 và kế hoạch sử dụng đất đến

năm 2005. Tại kỳ họp trong năm 2006 cùng với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5

năm, Quốc hội sẽ xem xét thông qua kế hoạch sử dụng đất giai đoạn 2006 – 2010.

Khi nói đến vai trò của Quốc hội trong việc quyết định những vấn đề quan

trọng của đất nước ngày càng được nâng cao và đi vào thực chất thì phải khẳng định

vai trò quyết định ngân sách nhà nước của Quốc hội.

Cũng như Quốc hội, Nghị viện của các nước trên thế giới quyết định về ngân

sách nhà nước là thẩm quyền hiến định của Quốc hội Việt Nam. Điều này đã được thể

hiện trong bản Hiến pháp đầu tiên của nước ta - Hiến pháp năm 1946 do Chủ tịch Hồ

Chí Minh trực tiếp chỉ đạo biên soạn: “Nghị viện nhân dân giải quyết mọi vấn đề

chung của toàn quốc, đặt ra các pháp luật, biểu quyết ngân sách, chuẩn y các hiệp ước

mà Chính phủ ký với nước ngoài”.

Tuy nhiên, do những điều kiện khách quan và do điều kiện tổ chức và hoạt

động của Quốc hội nước ta trong các khóa trước đây, việc Quốc hội thảo luận và quyết

định về ngân sách nhà nước (bao gồm dự toán, phân bổ và quyết toán ngân sách Nhà

nước) chỉ mang tính thủ tục, hình thức. Ngay cả khi có Luật Ngân sách nhà nước năm

1996 thì Quốc hội chỉ quyết định phần dự toán, còn thẩm quyền phân bổ ngân sách của

Quốc hội cũng giao lại cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Một sự kiện có tính bước ngoặt để Quốc hội có thể thực sự thực hiện chức năng

ngân sách của mình đó là việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992 và tiếp đó Luật

Ngân sách nhà nước năm 2002 được ban hành. Theo các quy định của Hiến pháp được

sửa đổi, bổ sung và của Luật Ngân sách nhà nước mới, nhiệm vụ, quyền hạn và trách

nhiệm của Quốc hội về ngân sách nhà nước rất cụ thể và không thể ủy quyền, đó là

6.5 Page 55

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Quốc hội quyết định dự toán ngân sách nhà nước và phân bổ ngân sách trung ương. Về

dự toán ngân sách nhà nước, Quốc hội quyết định tổng số thu NSNN (bao gồm thu nội

địa, thu từ hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu, thu viện trợ không hoàn lại) và tổng số

chi ngân sách nhà nước (bao gồm chi ngân sách trung ương và chi ngân sách địa

phương), trong đó quy định chi tiết theo các lĩnh vực chủ yếu như chi đầu tư phát triển,

chi thường xuyên, chi trả nợ và viện trợ, chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính, dự phòng

ngân sách. Trong chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên, Quốc hội quyết mức chi

cụ thể cho các lĩnh vực giáo dục, đào tạo và khoa học công nghệ là hai lĩnh vực thuộc

quốc sách hàng đầu. Quốc hội cũng quyết định mức bội chi ngân sách nhà nước và

nguồn bù đắp. Về phân bổ ngân sách trung ương, Quốc hội quyết định tổng số và mức

chi từng lĩnh vực; dự toán chi của từng bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và cơ quan khác

ở Trung ương theo từng lĩnh vực; mức bổ sung từ ngân sách trung ương cho từng địa

phương, bao gồm bổ sung cân đối ngân sách và bổ sung có mục tiêu.

Trong mấy năm gần đây, dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ

ngân sách trung ương sau khi được Quốc hội xem xét, thảo luận đều được điều chỉnh

tăng thu cho sát với thực tế; do đó vừa bảo đảm minh bạch, chủ động hơn trong cân

đối, vừa có nguồn tăng chi thêm cho một số nhiệm vụ và các địa phương. Ngoài ra,

cũng theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, số tăng thu và tiết kiệm chi so với

dự toán được giao phải được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến bằng văn bản

trước khi Chính phủ quyết định phương án sử dụng.

Việc Quốc hội thực hiện đầy đủ thẩm quyền của mình về ngân sách nhà nước

bắt đầu từ năm ngân sách 2024 đã được nhân dân, các ngành, các cấp và cộng đồng

quốc tế đánh giá cao, coi đây là một biểu hiện cụ thể của quyền lực thực sự của Quốc

hội, thể hiện sinh hoạt dân chủ, công khai, minh bạch của Nhà nước trong lĩnh vực tài

chính - ngân sách.

Một trong những nhiệm vụ khác thuộc thẩm quyền và thể hiện vai trò ngày

càng cao của Quốc hội đã được ghi trong Hiến pháp và các luật có liên quan, đó là việc

Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư các công trình quan trọng quốc gia.

Kể từ năm 1997 đến nay, Quốc hội khóa X và Quốc hội khóa XI đã quyết định

chủ trương đầu tư năm công trình quan trọng quốc gia, đó là Dự án trồng mới 5 triệu

ha rừng; Dự án khí - điện - đạm tại Bà Rịa - Vũng Tàu; Dự án Nhà máy lọc dầu số 1

Dung Quất; Phương án xây dựng công trình thủy điện Sơn La; Chủ trương đầu tư xây

dựng đường Hồ Chí Minh. Hằng năm, Chính phủ báo cáo trước Quốc hội tình hình

thực hiện từng công trình quan trọng quốc gia để Quốc hội có thể quyết định những

chủ trương bổ sung, điều chỉnh nhằm thúc đẩy tiến độ, đảm bảo tiết kiệm, chất lượng,

hiệu quả và sớm đưa vào sử dụng.

Như vậy, những kết quả mà hoạt động của Quốc hội các khóa đã đạt được

thông qua việc quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước trong lĩnh vực kinh tế -

xã hội và tài chính - ngân sách đã minh chứng tính đúng đắn quan điểm của Đảng ta và

tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, không ngừng nâng cao vai trò của cơ quan dân

cử, đặc biệt là vai trò của Quốc hội - cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan

quyền lực nhà nước cao nhất của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa trước đây và ngày

nay là nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Tiếp tục những thành tựu to lớn qua 60 năm hình thành và phát triển, dưới sự

lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam, với sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan

hành pháp và tư pháp, với sự tham gia tích cực của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các

tổ chức thành viên của Mặt trận, Quốc hội nước ta nhất định sẽ tiếp tục đổi mới về tổ

6.6 Page 56

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

chức và hoạt động, thực hiện đúng và đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn do Hiến pháp quy

định trên mọi phương diện, xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân cả nước.

20. Tăng cường năng lực giám sát của Quốc hội // Nhân dân. - 2006. - Ngày 2

tháng 1. - tr. 1, 7.

Giám sát tối cao toàn bộ hoạt động của Nhà nước - Một trong những chức

năng hiến định của Quốc hội nước ta

Nhìn lại lịch sử lập hiến 60 năm qua, kể từ ngày Tổng tuyển cử đầu tiên (6-1-

1946) bầu đại biểu Quốc hội khóa I thông qua Hiến pháp năm1946 - cơ sở pháp lý cao

nhất của nhà nước ta cho đến nay có thể thấy rằng, chức năng giám sát tối cao của

Quốc hội được thể hiện xuyên suốt các bản Hiến pháp. Hiến pháp sau kế thừa và phát

triển Hiến pháp trước. Hiến pháp 1946 tại Điều 36, Khoản C, quy định: “Khi Nghị

viện không họp, Ban Thường vụ có quyền: kiểm soát và phê bình Chính phủ”. Hiến

pháp 1959 quy định ở điều 50 khoản 3: “Giám sát việc thi hành Hiến pháp” là một

trong những quyền hạn của Quốc hội, vừa quy định ở Điều 53, Khoản 6: “Giám sát

công tác của Hội đồng Chính phủ, của Tòa án Nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát

Nhân dân tối cao” là một trong những quyền hạn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Hiến pháp 1980 quy định ở ba điều. Điều 82 “Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối

cao với toàn bộ hoạt động của nhà nước” với tư cách là một trong ba chức năng cơ bản

của Quốc hội: điều 83, khoản 3: “Thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân theo Hiến

pháp và pháp luật” là một trong những nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội; và tại điều

92 quy định: “Giúp Quốc hội và Hội đồng Nhà nước thực hiện quyền giám sát” là

nhiệm vụ, quyền hạn của các Ủy ban Thường trực của Quốc hội. Đặc biệt, Hiến pháp

1992 đã kế thừa và phát triển ba bản Hiến pháp trước, quy định đầy đủ và cụ thể hơn

chức năng giám sát của Quốc hội, không những xác định là một trong ba chức năng cơ

bản của quốc hội (Điều 83), mà còn đưa lên thành nhiệm vụ thứ hai, chỉ đứng sau

nhiệm vụ “làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp; làm Luật và sửa đổi Luật” (điều 84).

Đồng thời, Hiến pháp đã quy định rõ nhiệm vụ, đối tượng, nội dung, hậu quả pháp lý

của giám sát tối cao của Quốc hội, giám sát của Ủy ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng

Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và Đại biểu Quốc hội (các điều 84, 91, 95, 98). Cụ

thể hóa các quy định của Hiến pháp về giám sát, Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 3 đã

thông qua Luật về giám sát của Quốc hội với 49 điều. Đây là Luật Giám sát đầu tiên ở

nước ta. Như vậy, xét về phương diện lập hiến và lập pháp, 60 năm qua, chế định giám

sát của Quốc hội không ngừng được hoàn thiện và phát triển. Điều đó chứng tỏ việc

Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước là

một phương thức thực hiện quyền lực nhà nước không thể thiếu. Bởi vì toàn bộ quyền

lực nhà nước ở nước ta đều thuộc về nhân dân. Việc tổ chức quyền lực đó lại theo một

nguyên tắc rất cơ bản: quyền lực nhà nước là thống nhất nhưng có sự phân công và

phối hợp trong việc thực hiện ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Quốc hội thực

hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước là nhằm làm cho

quyền lực nhà nước được thực hiện thống nhất, phù hợp ý chí, nguyện vọng của nhân

dân; bảo đảm cho Hiến pháp, Luật, Nghị quyết mà Quốc hội đại diện cao nhất của

nhân dân thông qua, được các cơ quan hành pháp và tư pháp thi hành và tuân thủ một

cách nghiêm chỉnh; góp phần hạn chế những biểu hiện tiêu cực trong bộ máy nhà

nước, làm cho quyền lực nhà nước về hành pháp và tư pháp có hiệu lực và hiệu quả

hơn. Đồng thời, giữa giám sát tối cao của Quốc hội với hoạt động lập pháp và quyết

định những vấn đề trọng đại của đất nước có mối quan hệ tác động qua lại, rất chặt

6.7 Page 57

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

chẽ. Hoạt động lập pháp và quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước tạo cơ sở

chính trị - pháp lý để Quốc hội tiến hành giám sát. Ngược lại, thực hiện quyền giám sát

đối với các hoạt động của nhà nước lại có tác động trở lại đối với hoạt động lập pháp

và quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước, làm cho các hoạt động này kịp

thời, đúng đắn, nâng cao được chất lượng và hiệu quả. Nhiều sáng kiến lập pháp, như

ban hành và sửa đổi luật, nhiều chính sách và phương án điều chỉnh của các đạo luật

đều nảy sinh và được đề xuất, kiến nghị thông qua các hoạt động giám sát. Rõ ràng,

hoạt động giám sát của Quốc hội có vị trí và vai trò cực kỳ quan trọng trong cơ chế

thực thi quyền lực nhà nước ở nước ta. Mấy năm gần đây sau khi Luật hoạt động giám

sát của Quốc hội có hiệu lực, các hoạt động giám sát tối cao của Quốc hội về đầu tư,

xây dựng cơ bản, các dự án trọng điểm quốc gia, giáo dục - đào tạo, xuất khẩu lao

động, về việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Tòa án Nhân dân

tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao,… đã góp phần thúc đẩy việc thực hiện các

nhiệm vụ kinh tế - xã hội, đấu tranh phòng, chống các biểu hiện quan liêu, tham

nhũng, lãng phí trong bộ máy nhà nước, tăng cường hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà

nước. Tuy nhiên cần khắc phục tình trạng giám sát theo bề rộng mà thiếu chiều sâu.

Tập trung vào việc giám sát các văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Tòa án

Nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao; giám sát ngân sách, đánh giá

hiệu quả hoạt động của cơ quan, tổ chức trong việc sử dụng ngân sách nhà nước, trong

việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, nhất là giám sát để làm rõ trách nhiệm chính trị

và đạo đức của những người do Quốc hội bầu ra hoặc phê chuẩn. Cần xác định rõ

phạm vi, nội dung, đối tượng giám sát trong từng thời kỳ theo hướng tập trung giám

sát cơ quan hành pháp cao nhất bao gồm Chính phủ, các bộ và các cơ quan ngang bộ.

Đối tượng và nội dung thực hiện quyền giám sát tối cao của Quốc hội

Với vị trí pháp lý là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, về nguyên tắc đối

tượng của quyền giám sát tối cao của Quốc hội là toàn bộ các cơ quan trong bộ máy

nhà nước. Tuy nhiên, theo Hiến pháp và Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội thì chủ

thể duy nhất thực hiện quyền giám sát tối cao là Quốc hội. Quốc hội nói ở đây không

phải là các cơ quan của Quốc hội mà là toàn thể đại biểu Quốc hội tại các kỳ họp mới

là chủ thể thực hiện quyền giám sát tối cao.Với quan niệm chủ thể thực hiện quyền

giám sát tối cao như vậy, thì đối tượng giám sát tối cao chỉ có thể là các cơ quan, cá

nhân do Quốc hội thành lập, bầu hoặc phê chuẩ. Hay nói cách khác, đối tượng giám

sát tối cao của Quốc hội đó là tầng cao nhất trong bộ máy nhà nước, bao gồm: Chủ

tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Tòa án Nhân dân tối cao, Viện

Kiểm sát Nhân dân tối cao, những người đứng đầu các cơ quan này và các thành viên

của Chính phủ theo các quy định của Hiến pháp 1992, Luật Tổ chức Quốc hội và Luật

Hoạt động giám sát của Quốc hội thì nội dung giám sát tối cao của Quốc hội bao gồm:

- Giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ

Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, Viện

trưởng Viện kiểm sát Nhân dân tối cao. Đây chính là nội dung cơ bản, hàng đầu của

quyền giám sát tối cao của Quốc hội. Bởi vì, tổ chức và thực hiện Hiến pháp, Luật và

Nghị quyết của Quốc hội, trước hết thể hiện ở quyền lập quy của các cơ quan và cá

nhân này. Hoạt động lập quy không đúng, không phù hợp, không kịp thời với hoạt

động lập pháp chẳng những tạo ra hệ thống pháp luật mâu thuẫn, chồng chéo, kém

hiệu lực, hiệu quả, mà còn là biểu hiện của sự lạm quyền, thiếu thống nhất trong tổ

chức lao động quyền lực, một khuynh hướng (do vô tình hay hữu ý) thường xảy ra

trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan do Quốc hội thành lập và của các cá nhân

do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn. Vì thế, giám sát tối cao hoạt động lập quy của các cơ

6.8 Page 58

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

quan do Quốc hội thành lập và các cơ quan do Quốc hội bầu có ý nghĩa cực kỳ quan

trọng, và là nội dung giám sát hàng đầu của Quốc hội trong Nhà nước pháp quyền xã

hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân.

- Giám sát các hoạt động của Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội,

Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các thành viên khác của Chính phủ, Tòa án Nhân

dân tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, chính là giám sát việc tổ chức thực

hiện Hiến pháp, Luật và Nghị quyết của Quốc hội đối với các đối tượng thuộc quyền

giám sát tối cao. Nói cách khác, đó chính là việc Quốc hội xem xét quá trình thi hành

luật trong thực tiễn thuộc thẩm quyền của các cơ quan và cá nhân thuộc đối tượng

giám sát tối cao của Quốc hội. Nội dung giám sát này nhằm bảo đảm cho việc tổ chức

và thực hiện các hoạt động thực tiễn của các cơ quan và cá nhân ở tầng cao nhất trong

bộ máy Nhà nước tuân thủ Hiến pháp, Luật, Nghị quyết của Quốc hội trong việc giải

quyết các công việc cụ thể thuộc thẩm quyền của mình. Đây là một nội dung giám sát

không kém phần quan trọng so với nội dung giám sát nói trên. Bởi vì Hiến pháp, Luật,

Nghị quyết của Quốc hội có đi vào cuộc sống, trở thành hiện thực hay không, không

chỉ thông qua hoạt động lập quy đúng đắn, phù hợp và kịp thời với Hiến pháp, Luật,

Nghị quyết của Quốc hội, mà còn là ở tổ chức thực tiễn các hoạt động cụ thể thể hiện ở

các quyết định cụ thể có hợp hiến, hợp pháp và hợp lý hay không, có hiệu lực và hiệu

quả hay không?

Cùng với các nội dung giám sát tối cao nói trên, Quốc hội còn phải tiến hành

xem xét, đánh giá năng lực, trình độ, trách nhiệm của các cá nhân do Quốc hội bầu và

phê chuẩn. Đây là một nội dung giám sát chẳng những để thực hiện một nhiệm vụ,

quyền hạn mang tính truyền thống của Quốc hội nước ta đã được quy định trong Hiến

pháp: “Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc

hội, Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm

sát Nhân dân tối cao; phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm,

miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tướng, Bộ trưởng và các thành viên khác của Chính

phủ…” (Khoản 8, Điều 84, Hiến pháp 1992), mà còn là cơ sở để thực hiện một quyền

hạn và nhiệm vụ mới được Quốc hội khóa X, kỳ họp thứ 10 quyết định bổ sung vào

Hiến pháp 1992 là “ bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ các chức vụ do Quốc

hội bầu hoặc phê chuẩn” (khoảng 7, điều 84 Hiến pháp 1992). Việc bổ sung vào hiến

pháp 1992 quyền hạn và nhiệm vụ mới này đòi hỏi Quốc hội phải chủ động xem xét,

đánh giá năng lực trách nhiệm của những người do mình bầu ra hoặc phê chuẩn để

nâng cao năng lực và trách nhiệm của họ; đồng thời làm tốt nhiệm vụ và quyền hạn

bầu, miễn nhiệm và bãi nhiệm các chức danh này. Để làm tốt điều đó, quyền giám sát

tối cao của Quốc hội không thể không bao gồm nội dung xem xét, đánh giá năng lực,

trình độ, trách nhiệm của các cá nhân do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn.

Sử dụng có hiệu quả các phương thức thực hiện quyền giám sát tối cao

Giám sát tối cao là quyền Hiến pháp duy nhất giao cho Quốc hội. Vì thế, quyền

này chỉ có thể tiến hành tại các kỳ họp Quốc hội với các phương thức thực hiện quyền

phù hợp với đối tượng và nội dung giám sát nói trên. Theo Hiến pháp cũng như Luật

hoạt động giám sát của Quốc hội hiện hành thì quyền này được thực hiện bằng các

phương thức sau đây:

- Xem xét các báo cáo công tác của Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc

hội, Chính phủ, Tòa án Nhân dân tối cao. Đây chính là phương thức để thực hiện nội

dung giám sát việc tổ chức và thực hiện Hiến pháp, Luật, Nghị quyết của Quốc hội

trong các hoạt động thực tiễn của các đối tượng thuộc quyền giám sát tối cao. Việc

xem xét, thảo luận các bản báo cáo hằng năm và sáu tháng tại các kỳ họp cuối năm hay

6.9 Page 59

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

giữa năm được tiến hành theo một trình tự chặt chẽ do Luật định, trong đó phải có

thẩm tra, phản biện, thảo luận, tranh luận của các cơ quan của Quốc hội và đại biểu

Quốc hội đối với các đối tượng thuộc quyền giám sát tối cao của Quốc hội.

-Xem xét các đề nghị của các cơ quan của Quốc hội, của đại biểu quốc hội, của

các cơ quan, tổ chức và cá nhân về các văn bản quy phạm pháp luật của chủ tịch nước,

Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Tòa án Nhân dân tối

cao và Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao có dấu hiệu trái với Hiến pháp, Luật, Nghị

quyết của Quốc hội. Đây chính là phương thức để thực hiện nội dung giám sát tính

hợp hiến, hợp pháp của các văn bản quy phạm pháp luật (hoạt động lập quy) của các

đối tượng thuộc quyền giám sát tối cao của Quốc hội. Để cho phương thức giám sát

này được thực hiện ở các kỳ họp của Quốc hội, đòi hỏi các cơ quan của Quốc hội từ

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đến Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban và từng đại biểu Quốc

hội giữa hai kỳ họp phải thường xuyên thực hiện quyền giám sát các văn bản quy

phạm pháp luật theo thẩm quyền để có các đề nghị kịp thời tại kỳ họp của Quốc hội.

Xem xét chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp. Chất vấn là quyền của đại biểu

Quốc hội đối với Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ và các

thành viên khác của Chính phủ, Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện

Kiểm sát Nhân dân tối cao (Điều 98, Hiến pháp 1992 và Điều 42 Luật tổ chức Quốc

hội). Quyền này có thể thực hiện trong thời gian Quốc hội họp hoặc trong thời gian

giữa hai kỳ họp. Người bị chất vấn phải trả lời những vấn đề mà đại biểu chất vấn. Để

chất vấn và trả lời chất vấn trở thành một phương thức thực hiện quyền giám sát tối

cao, tại kỳ họp Quốc hội phải xem xét việc trả lời của những người thuộc đối tượng bị

giám sát tối cao. Thông qua việc xem xét này mà Quốc hội đánh giá năng lực, trình độ

và trách nhiệm của những người trả lời chất vấn. Vì thế có thể nói xem xét việc trả lời

chất vấn không những góp phần nâng cao năng lực trình độ và trách nhiệm của những

người thuộc đối tượng giám sát tối cao của Quốc hội, mà còn là tiền đề, là căn cứ để

các đại biểu Quốc hội thực hiện các quyền khác, như bỏ phiếu tín nhiệm, bầu cử, bãi

nhiệm, miễn nhiệm…

- Thành lập Ủy ban Lâm thời trong những trường hợp cần thiết để điều tra về

một vấn đề nhất định (điều 22 Luật tổ chức Quốc hội). Theo điều Luật này, việc Quốc

hội thành lập Ủy ban Lâm thời để giải quyết hai công việc: Một là, để nghiên cứu,

thẩm tra một dự án luật; và hai là để điều tra về một vấn đề nhất định. Như vậy thành

lập Ủy ban Lâm thời của Quốc hội là phương thức thực hiện chức năng giám sát tối

cao.

Hiệu lực và hiệu quả của giám sát tối cao của Quốc hội, suy cho cùng được

quyết định bởi chất lượng hoạt động giám sát của từng đại biểu Quốc hội. Vì thế, trên

cơ sở nắm vững đối tượng, nội dung, phương thức và hậu quả pháp lý của giám sát tối

cao, các đại biểu Quốc hội còn phải nâng cao năng lực, trách nhiệm và bản lĩnh thì

giám sát tối cao mới có hiệu lực và hiệu quả. Thực tiễn chỉ ra rằng, đại biểu Quốc hội

không đủ năng lực, không đề cao trách nhiệm và bản lĩnh thì giám sát không có hiệu

quả, hiệu lực. Năng lực giám sát đó chính là khả năng phát hiện, phân tích, đánh giá

một cách khách quan, đúng đắn đối với vấn đề thuộc nội dung giám sát.

6.10 Page 60

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

C- QUỐC HỘI VIỆT NAM THỜI KỲ ĐỔI MỚI

21. Hoàng Lan. Quốc hội thống nhất, bảo vệ tổ quốc, đổi mới và hội nhập //

Hoàng Lan, Phương Liên, Hoàng Trung // https://danchuphapluat.vn. - 2025. -

Ngày 8 tháng 10.

Quốc hội khóa V (1975 - 1976) - nhiệm kỳ ngắn nhất trong lịch sử Quốc hội Việt

Nam – là nhiệm kỳ khởi đầu của kỷ nguyên đất nước thống nhất tiến lên chủ nghĩa xã

hội. Từ kỳ họp đầu tiên của Quốc hội nước Việt Nam thống nhất tại Hội trường Thống

Nhất đến Hội trường Diên Hồng hôm nay, Quốc hội Việt Nam đã đi qua nửa thế kỷ

kiến thiết, đổi mới và hội nhập. Trong dòng chảy lịch sử, Quốc hội luôn bền bỉ trên

hành trình vì Nhân dân, khẳng định vai trò là trung tâm quyền lực của Nhân dân,

không ngừng hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực lập hiến, lập pháp, giám sát và

quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước.

Từ Hội trường Thống Nhất năm 1976 đến Diên Hồng hôm nay

Tháng 7 năm 1976, giữa không khí rộn ràng sau Đại thắng mùa Xuân năm 1975,

kỳ họp đầu tiên của Quốc hội nước Việt Nam thống nhất diễn ra tại Hội trường Thống

Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh. Để thể hiện tính liên tục của Nhà nước qua các thời kỳ

đấu tranh cách mạng, Quốc hội quy định Quốc hội của nước Việt Nam thống nhất là

Quốc hội khóa VI. Quốc hội quyết định đổi tên nước là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Việt Nam; quy định Quốc kỳ là lá cờ đỏ sao vàng, Quốc huy mang dòng chữ “Cộng

hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Quốc ca là bài “Tiến quân ca”.

Nếu giai đoạn 1946 - 1975 là hành trình “xây nền trong khói lửa”, thì giai đoạn

1975 đến nay là hành trình “kiến thiết thể chế, củng cố nền dân chủ nhân dân và hoàn

thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”.

Lập hiến - Từ Hiến pháp 1980 đến Hiến pháp 2013: Ba mốc lập hiến cho ba thời

kỳ phát triển

Hiến pháp 1980 - Hiến định cho Nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên của dân tộc

Việt Nam thống nhất

Năm 1980, Quốc hội khóa VI thông qua bản Hiến pháp mới, khẳng định Việt

Nam chính thức bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Hiến pháp năm 1980 là

dấu mốc của thời kỳ thống nhất, phản ánh khát vọng xây dựng đất nước trên cơ sở

công hữu, quản lý tập trung và vai trò lãnh đạo của Đảng được thể chế hóa.

Sau khi lấy ý kiến, thảo luận trong cán bộ và Nhân dân với gần 20 triệu lượt

người thuộc mọi thành phần đã tích cực hưởng ứng tham gia thảo luận. Ngày

18/12/1980, tại Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa VI, Hiến pháp năm 1980 được biểu quyết

thông qua. Tính “Nhân dân” được thể hiện rõ nét qua vai trò của Quốc hội. Theo Hiến

pháp năm 1980, Quốc hội – cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền

lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam – có mối quan

hệ chi phối tuyệt đối đối với các cơ quan khác trong bộ máy Nhà nước. Chủ tịch Hội

đồng Bộ trưởng, các Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng và các thành viên do Quốc hội

bầu, chịu sự giám sát và chịu trách nhiệm trước Quốc hội.

Hiến pháp năm 1992 - Cột mốc lập hiến của thời kỳ Đổi mới

Sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng năm 1986 - khởi đầu công

cuộc Đổi mới, Quốc hội bước vào thời kỳ thể chế hóa đường lối phát triển kinh tế thị

trường, hội nhập định hướng xã hội chủ nghĩa.

Hiến pháp năm 1992 đánh dấu sự chuyển biến quan trọng: thừa nhận nền kinh tế

nhiều thành phần, khuyến khích đầu tư tư nhân và bảo vệ quyền sở hữu cá nhân. Việc

7 Pages 61-70

▲back to top

7.1 Page 61

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

lấy ý kiến của đông đảo Nhân dân và cán bộ vào dự thảo Hiến pháp được thực hiện với

tinh thần nghiêm túc, dân chủ, thể hiện ý thức trách nhiệm cao của toàn Đảng, toàn

dân và toàn quân. Hiến pháp năm 1992 khẳng định: Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam là Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Tất cả

quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công

nhân với giai cấp nông dân.

Hiến pháp năm 2013 - Bước tiến thể chế hóa Nhà nước pháp quyền và

quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân

Ngày 28/11/2013, Quốc hội khóa XIII thông qua Hiến pháp năm 2013, được xem

là bản Hiến pháp của thời kỳ hội nhập và phát triển toàn diện.

Hiến pháp năm 2013 gồm 11 chương, 120 điều, với nhiều điểm mới: Khẳng định

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa “của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”;

mở rộng quyền con người, quyền công dân; phân định rõ hơn chức năng giữa Quốc

hội, Chính phủ, Tòa án, Viện kiểm sát; Quy định cơ chế giám sát quyền lực và trách

nhiệm giải trình.

Điểm mới căn bản của Hiến pháp năm 2013 khi quy định đầy đủ hơn về chủ

quyền Nhân dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa được

thể hiện trên nhiều phương diện. Cụ thể, trong xây dựng và bảo vệ Hiến pháp, trong

xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Những quy định đó đã

khẳng định nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ, tất cả

quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân. Nhiệm vụ của Nhà nước phải bảo đảm và

phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền

con người, quyền công dân.

Lập pháp - 50 năm chuyển mình: Từ hành chính hóa đến chuyên nghiệp hóa

Nếu lập hiến là nền móng thì lập pháp là công cụ để cụ thể hóa đường lối, chính

sách của Đảng và ý chí Nhân dân. Giai đoạn từ năm 1975 đến nay, chứng kiến xu

hướng phát triển của hoạt động lập pháp về số lượng, chất lượng, quy trình và tính

công khai, minh bạch, dân chủ ngày càng được nâng cao qua mỗi nhiệm kỳ.

Từ số liệu thống kê - bức tranh lập pháp 1976 – 2025

Nhiệm kỳ

Quốc hội

Số luật, bộ luật, pháp lệnh Các lĩnh vực nổi

được thông qua

bật

Đặc điểm chính

Khóa VI (1976-

1981)

1 luật, 02 pháp lệnh

Tổ chức bộ máy,

thống nhất pháp

luật

Hợp nhất pháp luật hai

miền

Khóa VII

(1981-1987)

25 (10 đạo luật; 15 pháp lệnh)

Kinh tế – hành

chính – quốc phòng

Chuẩn bị cho đổi mới

Khóa VIII

(1987-1992)

66 ( 2 bộ luật, 25 đạo luật và

39 pháp lệnh)

Kinh tế, doanh

nghiệp, hôn nhân

Giai đoạn đầu Đổi mới

Khóa IX (1992- 79 (36 luật, bộ luật và 43 pháp Đầu tư, dân sự, Thể chế hóa Hiến pháp

1997)

lệnh)

ngân sách

1992

7.2 Page 62

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Khóa X (1997-

2002)

71 (32 luật và bộ luật, 39 pháp

lệnh)

Doanh nghiệp,

phòng chống tham

nhũng

Đa dạng hóa lĩnh vực

lập pháp

Khóa XI (2002- 70 (44 văn bản luật và 26 pháp Giáo dục, bảo

2007)

lệnh)

hiểm, đất đai

Đẩy mạnh xã hội hóa

Khóa XII

(2007-2011)

74 (60 luật, 14 pháp lệnh)

Tư pháp, hình sự, Cải cách tư pháp, hội

hành chính

nhập WTO

Khóa XIII

(2011-2016)

110 (100 bộ luật, luật và 10

pháp lệnh)

Hiến pháp 2013,

dân chủ cơ sở

Tăng cường minh bạch

Khóa XIV

(2016-2021)

74 (72 luật và 02 pháp lệnh)

Kinh tế số, an ninh

mạng, đầu tư công

Ứng dụng công nghệ,

hội nhập quốc tế

Khóa XV

(2021-nay)

Hơn 100 luật và pháp lệnh

Chuyển đổi số,

năng lượng, phòng

chống tham nhũng

Lập pháp số hóa, linh

hoạt

Từ hành chính hóa đến chuyên nghiệp hóa lập pháp

Quản lý xã hội bằng pháp luật trở thành nhu cầu tất yếu của đời sống xã hội hiện

đại, một thách thức trong tiến trình đổi mới và hội nhập. Chính vì vậy, giai đoạn đầu

sau thống nhất, công tác lập pháp mang nặng tính hành chính, tập trung ban hành văn

bản tổ chức, quản lý nhà nước. Nhưng từ Quốc hội khóa VIII, lập pháp chuyển sang

mô hình chuyên nghiệp hóa, các Ủy ban của Quốc hội đóng vai trò thẩm tra, góp phần

nâng cao hiệu quả phản biện và đánh giá tác động.

Hoạt động lập pháp của Quốc hội có sự chuyển biến mạnh mẽ sau khi Quốc hội

khóa IX thông qua Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 1996, đánh dấu

bước phát triển trong quy trình lập pháp. Đặc biệt, từ Quốc hội khóa XIII, hoạt động

lập pháp ứng dụng công nghệ thông tin sâu rộng: dự thảo luật được công khai trực

tuyến, thu nhận ý kiến Nhân dân và chuyên gia qua nền tảng điện tử. Công nghệ số đã

biến quy trình lập pháp từ khép kín thành minh bạch, nghị trường từ nơi bàn giấy

thành nơi đối thoại chính sách.

Quyết định các vấn đề trọng đại: Quốc hội trong vai trò hoạch định chiến

lược quốc gia

Từ cơ chế tập trung sang quyết sách dựa trên bằng chứng

Trước Đổi mới, Quốc hội thực hiện chức năng quyết định chủ yếu thông qua việc

phê chuẩn kế hoạch 05 năm, ngân sách, nhân sự cấp cao. Sau năm 1986, Quốc hội trở

thành cơ quan quyết định chính sách quốc gia trên cơ sở phân tích dữ liệu và phản biện

chính sách. Quốc hội đã thông qua nhiều chiến lược phát triển kinh tế - xã hội từ 1981

đến 2025; phê chuẩn hàng trăm dự án đầu tư trọng điểm quốc gia, bao gồm các công

trình biểu tượng như Nhà máy Thủy điện Sơn La, Cảng hàng không quốc tế Long

7.3 Page 63

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Thành, đường cao tốc Bắc - Nam; thảo luận và phê duyệt ngân sách trung bình hàng

triệu tỷ đồng/năm trong các khóa gần đây.

Công tác hội nhập đã được Quốc hội quan tâm thiết lập ngay từ nhiệm kỳ đầu

tiên khi đất nước thống nhất. Từ khi là thành viên của IPU (tháng 4/1979), Quốc hội

Việt Nam luôn là thành viên tích cực và có trách nhiệm. Việc tham dự các hoạt động

của IPU là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong các hoạt động ngoại giao nghị viện đa

phương của Quốc hội, nhằm thúc đẩy và bảo vệ các lợi ích của Việt Nam.

Quốc hội và quyền nhân sự, bảo đảm cơ chế kiểm soát quyền lực

Từ khi được thành lập, Quốc hội luôn giữ vai trò then chốt trong công tác nhân

sự cấp cao. Theo Hiến pháp năm 2013, Quốc hội có thẩm quyền bầu, miễn nhiệm, bãi

nhiệm Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án

nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát Nhân dân tối cao và phê chuẩn kết quả bổ

nhiệm, bãi nhiệm, cách chức các Phó Thủ tướng, Bộ trưởng. Cơ chế giám sát quyền

lực thông qua công tác nhân sự gắn với việc lấy phiếu tín nhiệm được áp dụng từ năm

2013, là bước tiến quan trọng trong kiểm soát quyền lực.

Đến năm 2023, Quốc hội đã tiến hành 05 lần lấy phiếu tín nhiệm đối với các

chức danh do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn, góp phần tăng cường tính công khai,

minh bạch và trách nhiệm cá nhân. Đây là hình thức để Nhân dân thông qua Quốc hội

thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của Nhà nước theo tinh thần của Hiến

pháp năm 2013.

Giám sát tối cao: Từ hình thức đến hiệu quả, từ cơ chế đến văn hóa trách

nhiệm

Giám sát chuyên đề, công cụ mạnh để phòng ngừa sai phạm

Hoạt động giám sát chuyên đề có nhiều đổi mới, tập trung vào những vấn đề lớn,

“nóng” được cử tri đặc biệt quan tâm, ngày càng khẳng định là hình thức giám sát thiết

thực, có hiệu quả rõ nét, được dư luận, cử tri đồng tình và đánh giá cao. Nội dung giám

sát vừa bao quát, toàn diện các ngành, lĩnh vực của đời sống xã hội; vừa có trọng tâm,

trọng điểm và bám sát yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn. Phương thức giám sát được tiến

hành khoa học, chuyên nghiệp, ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất hơn. Khâu hậu

giám sát được chú trọng và đẩy mạnh tại nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIV, góp phần nâng

cao tính hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội.

Chất vấn và trả lời chất vấn - Bản lĩnh nghị trường

Chất vấn và trả lời chất vấn được tiến hành thường xuyên, nghiêm túc, thể hiện

tinh thần trách nhiệm của đại biểu Quốc hội, của Chính phủ và của các chủ thể có

trách nhiệm trả lời chất vấn trước Nhân dân. Từ năm 1994, các phiên chất vấn tại các

Kỳ họp Quốc hội được phát thanh và truyền hình trực tiếp, công khai, cởi mở, qua đó

làm rõ hơn trách nhiệm của người bị chất vấn. Trung bình mỗi kỳ họp có 03 - 04 phiên

chất vấn, kéo dài 02 - 03 ngày. Mỗi phiên có khoảng 300 - 400 câu hỏi, gần 60 lượt

tranh luận. Từ năm 2018, Quốc hội thực hiện hình thức chất vấn “truy vấn nhanh, trả

lời ngắn” để tăng tính tương tác.

Những chuyển biến chiến lược: Quốc hội chuyên nghiệp - Đại biểu chuyên sâu -

Nghị trường mở

Một bước tiến trong hành trình xây dựng Quốc hội vì Nhân dân, năm 2008, Ban

Dân nguyện thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội (nay là Ủy ban Dân nguyện và Giám

sát của Quốc hội) được thành lập, là đầu mối tiếp nhận ý kiến cử tri. Thiết chế này

được thành lập thể hiện đúng tinh thần: “Quốc hội lắng nghe, phản ánh và bảo vệ

quyền lợi của Nhân dân”.

7.4 Page 64

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Trên cả phương diện lập hiến, lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất

nước và giám sát tối cao, có thể tổng kết 05 xu hướng chuyển biến nổi bật của Quốc

hội Việt Nam từ 1975 đến nay:

Xu hướng

Đặc điểm nổi bật

Tác động

Chuyên nghiệp

hóa đại biểu

Tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách từ ~15%

(khóa IX) lên ~40% (khóa XV); đào tạo,

bồi dưỡng chuyên môn

Nâng cao chất lượng thảo

luận, lập pháp và giám sát

Công khai hóa Truyền hình trực tiếp các kỳ họp, công khai Tăng tính minh bạch, củng

thông tin

dự thảo luật, thu thập ý kiến nhân dân

cố niềm tin xã hội

Số hóa quy trình

làm luật

Áp dụng e-Parliament, hồ sơ điện tử, thu

thập ý kiến trực tuyến

Tăng hiệu quả, tiết kiệm chi

phí, rút ngắn thời gian soạn

thảo và thẩm tra

Hội nhập quốc

tế và ngoại giao

nghị viện

Tăng cường tham gia IPU, AIPA, APF; đối

thoại nghị viện song phương và đa phương

Nâng cao vị thế Quốc hội và

Việt Nam trên trường quốc

tế; học hỏi kinh nghiệm lập

pháp

Tăng cường

giám sát quyền

lực hành pháp

Đổi mới hình thức giám sát; áp dụng giám

sát hậu kiến nghị và lấy phiếu tín nhiệm

Tăng trách nhiệm giải trình

của cơ quan hành pháp

Con đường 50 năm Quốc hội vì Nhân dân trong thời đại mới

Từ hội trường Thống nhất năm 1976 đến Hội trường Diên Hồng năm 2025, Quốc

hội Việt Nam đã trải qua nửa thế kỷ của thống nhất, đổi mới và hội nhập. Quốc hội

hôm nay là sự kết tinh của 80 năm thể chế, 50 năm đổi mới và hàng triệu lá phiếu của

Nhân dân.

Nửa thế kỷ trôi qua từ ngày đất nước thống nhất, tiếng hát: “Vì Nhân dân, chiến

đấu không ngừng…” đã vang lên trong mỗi kỳ họp để khẳng định con đường đi của

Quốc hội Việt Nam. Con đường ấy, 80 năm qua, vẫn chỉ có một đích đến duy nhất:

Quốc hội vì Nhân dân - nơi ý chí Nhân dân trở thành pháp luật, nơi tiếng nói Nhân dân

trở thành hành động của Nhà nước.

22. Nguyễn Phú Trọng. Phát huy truyền thống và những kết quả đã đạt được,

tiếp tục phấn đấu xây dựng quốc hội thực sự vững mạnh, hoạt động ngày càng có

hiệu quả4 / Nguyễn Phú Trọng // Quốc hội trong tiến trình đổi mới đáp ứng yêu

cầu xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. - H. :

Chính trị quốc gia Sự thật, 2024. - tr. 234-256.

Quốc hội khóa XI (nhiệm kỳ 2002 - 2007) được tổ chức và hoạt động vào thời

điểm có ý nghĩa trọng đại: Thế kỷ XX vừa kết thúc với những chiến công và thắng lợi

có ý nghĩa lịch sử và thời đại trên đất nước ta; thế kỷ XXI mới bắt đầu, hứa hẹn dân

tộc ta tiếp tục giành nhiều thắng lợi to lớn trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội

và bảo vệ Tổ quốc, đưa nước ta sánh vai cùng các nước phát triển trên thế giới.

4 Bài đăng trên Tạp chí Cộng sản, tháng 4/2007.

7.5 Page 65

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Nhìn lại 5 năm qua, chúng ta vui mừng nhận thấy, trong bối cảnh đất nước có

nhiều thuận lợi cơ bản do công cuộc đổi mới mang lại, đồng thời phải đương đầu với

những khó khăn, thách thức mới, Quốc hội khóa XI đã kế thừa, phát huy những thành

quả và bài học kinh nghiệm của Quốc hội các khóa trước, tiếp tục có những bước tiến

mới rất quan trọng, đóng góp vào thành tựu của đất nước, xứng đáng với niềm tin của

Nhân dân. Mặt khác, cũng có không ít vấn đề mới đặt ra, đòi hỏi Quốc hội phải không

ngừng nỗ lực vươn lên khắc phục những mặt hạn chế, tồn tại để hoàn thành tốt nhiệm

vụ được Nhân dân giao phó.

I - Về việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Quốc hội

1. Lập hiến, lập pháp là chức năng hàng đầu của Quốc hội

Năm năm qua, hoạt động lập pháp của Quốc hội tiếp tục được thực hiện một cách

mạnh mẽ, quyết liệt với quyết tâm cao nên cả về số lượng và chất lượng các dự án luật

được thông qua đều tăng lên đáng kể, từng bước đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn cuộc

sống, nhất là phục vụ công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nhà nước pháp

quyền, hội nhập kinh tế quốc tế.

Về số lượng, Quốc hội khóa XI đã ban hành được 84 luật, bộ luật, tăng hai lần so

với khóa trước. Trong đó, có nhiều luật mới như Luật Hoạt động giám sát của Quốc

hội, Luật Cạnh tranh, Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Chứng khoán, Luật Chuyển giao công

nghệ... Nội dung của các luật, bộ luật điều chỉnh các lĩnh vực khác nhau của đời sống

xã hội, từ việc xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước, đổi mới cơ chế và công cụ

quản lý nhà nước trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ,

quốc phòng, an ninh, cải cách tư pháp, đến việc đổi mới và hoàn thiện môi trường

pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành các loại thị trường, cho sản xuất,

kinh doanh phát triển. Nhìn chung, các luật, bộ luật được ban hành đều xuất phát từ

đòi hỏi của cuộc sống, phản ánh và phù hợp với thực tiễn của đất nước; tiếp thu có

chọn lọc kinh nghiệm lập pháp tiến bộ của nhân loại, về kỹ thuật lập pháp, do Quốc

hội quan tâm và đòi hỏi gay gắt, nên tình trạng “luật khung”, giao Chính phủ cụ thể

hóa thi hành luật đã giảm nhiều.

Từ các kết quả nói trên, có thể rút ra một số nguyên nhân và bài học chủ yếu về

công tác lập pháp sau đây:

Một là, ngay từ đầu nhiệm kỳ, Quốc hội khóa XI đã tiến hành sửa đổi, bổ sung

một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, cải tiến quy trình lập

pháp. Nhờ đó đã đề cao vai trò và trách nhiệm của cơ quan soạn thảo, tăng cường trách

nhiệm của các cơ quan của Quốc hội trong việc tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự án

luật trước khi thông qua.

Việc soạn thảo, thẩm tra dự án luật được tiến hành tích cực khẩn trương, có sự

phối hợp chặt chẽ hơn với các cơ quan hữu quan. Nhiều cuộc hội thảo, khảo sát thực

tiễn đã được tổ chức để huy động trí tuệ của các nhà khoa học, các chuyên gia, các nhà

quản lý, những người hoạt động thực tiễn; việc tổ chức lấy ý kiến Nhân dân, các

ngành, các cấp được chú trọng dưới nhiều hình thức phong phú, đã giúp cơ quan thẩm

tra cùng cơ quan soạn thảo hoàn thiện và nâng cao chất lượng dự án luật trước khi

trình Quốc hội.

Hai là, Quốc hội nói chung, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội nói

riêng, đã chủ động tự đổi mới mình trước đòi hỏi của cuộc sống về xây dựng và hoàn

thiện hệ thống pháp luật. Một điểm mới trong nhiệm kỳ qua là một số ủy ban của Quốc

hội đã chủ động đề xuất và chủ trì soạn thảo dự án luật, mở ra khả năng các cơ quan

của Quốc hội, các đại biểu Quốc hội có thể trở thành những chủ thể soạn thảo các dự

án luật trong những năm tới. Quốc hội cũng đã bắt đầu sử dụng phương thức ban hành

7.6 Page 66

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

một luật để sửa đổi, bổ sung nội dung của một số luật nhằm đơn giản hóa thủ tục mà

chất lượng các đạo luật vẫn được đảm bảo. Cùng với việc tổ chức Hội nghị đại biểu

Quốc hội hoạt động chuyên trách, vào những năm cuối của nhiệm kỳ đã áp dụng thử

nghiệm phương thức thảo luận lần đầu các dự án luật tại hai hội trường đã góp phần

nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án luật, tiết kiệm thời gian, tạo điều kiện để Quốc hội

thông qua luật tại kỳ họp nhanh hơn.

Ba là, phần lớn các dự án luật đều do Chính phủ soạn thảo và trình Quốc hội. Vì

thế, thành công trong hoạt động lập pháp của Quốc hội nhiệm kỳ qua không tách rời

năng lực và trách nhiệm lập pháp của Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ với Quốc hội và

các cơ quan của Quốc hội trong soạn thảo, thẩm tra, tiếp thu và hoàn thiện các dự án

luật.

Tuy nhiên, so với yêu cầu và mong muốn, hoạt động lập pháp cũng còn một số

tồn tại sau đây:

- Về chất lượng lập pháp, mặc dù có được nâng lên nhưng cũng còn những quy

định trong một số luật chưa phản ánh đúng nhu cầu của cuộc sống, chưa phù hợp với

thực tiễn, tính dự báo không cao, tính khả thi thấp. Vì thế, những quy định này không

đi vào cuộc sống, phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần, thậm chí có quy phạm pháp luật vừa

mới ban hành đã phải sửa đổi. Trong tổng số 84 dự án luật được thông qua, có đến

44% dự án luật sửa đổi, bổ sung, đặc biệt là các dự án luật về kinh tế. Một số dự án

luật được thông qua, vẫn còn chứa đựng một số quy định mang tính nguyên tắc chung

chung, phải giao Chính phủ quy định cụ thể nên hạn chế hiệu lực và hiệu quả thực thi.

Nguyên nhân cơ bản của tình trạng đó bắt nguồn từ khâu soạn thảo các cơ quan

của Quốc hội và đại biểu Quốc hội còn bị đông và phụ thuộc nhiều vào cơ quan soạn

thảo, không đi đến cùng không đi sâu phân tích chính sách, quan điểm trước khi thiết

kế điều luật, trước khi xem xét, thông qua.

- Việc tuân thủ quy trình lập pháp cũng chưa tốt. Nhiều dự án luật chuẩn bị

chậm, không theo đúng thời gian luật định. Có một số dự án luật đã dưa vào chương

trình xây dựng hằng năm nhưng chuẩn bị không kịp, hoặc chuẩn bị chưa thật kỹ càng,

nên phải rút ra khỏi chương trình, làm tốn kém thời gian và công sức. Một số vấn đề

lớn có ý kiến khác nhau trong quá trình thảo luận chưa được biểu quyết để làm cơ sở

cho việc chỉnh lý, hoàn thiện trước khi trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp sau. Việc

tuân thủ quy trình lập pháp không nghiêm đã ảnh hưởng trực tiếp đến việc nâng cao

chất lượng và số lượng các dự án luật được thông qua trong nhiệm kỳ.

Quy trình lập pháp hiện hành còn thiếu chế tài quy định về trách nhiệm của các

chủ thể tham gia lập pháp; thiếu các quy định về cơ chế, chính sách cụ thể huy động

chuyên gia; về phân tích, xây dựng chính sách cụ thể cho các dự án luật trước khi soạn

thảo.

2. Giám sát tối cao hoạt động của Nhà nước là chức năng đặc biệt quan

trọng của Quốc hội nước ta

Năm năm qua, hoạt động giám sát tôi cao của Quốc hội được tăng cường, bước

đầu có hiệu lực và hiệu quả. Hằng năm, hoạt động giám sát của Quốc hội, các cơ quan

của Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội đều được tiến hành theo chương trình, kế

hoạch đã định. Nội dung giám sát tập trung vào những vấn đề bức xúc, được dư luận

xã hội quan tâm, bao quát hầu hết các lĩnh vực, từ kinh tế - xã hội, văn hóa, giáo dục,

khoa học công nghệ, trật tự, an toàn xã hội, các hoạt động trong lĩnh vực tư pháp đến

giám sát việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ và các cơ quan có

thẩm quyền. Bên cạnh hình thức xem xét các báo cáo của các cơ quan, cá nhân có

thẩm quyền tại các kỳ họp Quốc hội, Quốc hội khóa XI đã tăng cường giám sát tối cao

7.7 Page 67

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

theo chuyên đề. Trong đó có những chuyên đề giám sát ở tầm vĩ mô, như giám sát việc

quy hoạch, kế hoạch đầu tư theo ngành và vùng lãnh thổ nhằm khắc phục tình trạng

đầu tư dàn trải và chống thất thoát trong đầu tư xây dựng cơ bản; giám sát việc thực

hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo Luật Đất đai nhằm khắc phục tình trạng

quy hoạch treo; giám sát tình hình triển khai thực hiện nghị quyết của Quốc hội về dự

án Nhà máy Lọc dầu Dung Quất nhằm khắc phục khó khăn, yếu kém, đẩy nhanh tiến

độ xây dựng nhà máy... Nhiều hoạt động giám sát theo chuyên đề đã góp phần tăng

cường quản lý nhà nước, khắc phục những yếu kém, tiêu cực, thúc đẩy kinh tế - xã hội

phát triển, như giám sát việc thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế nông

nghiệp, nông thôn, giám sát việc thực hiện việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước;

giám sát về đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo và

dạy nghề; giám sát việc thực hiện chính sách khám, chữa bệnh cho Nhân dân...

- Việc giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính

phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, Tòa án Phân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối

cao đã được tiến hành và bước đầu làm cho pháp chế xã hội chủ nghĩa trong việc ban

hành văn bản pháp quy được củng cố và tăng cường, góp phần nâng cao hiệu lực và

hiệu quả quản lý nhà nước bằng pháp luật.

- Việc giám sát công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân cũng được

Quốc hội khóa XI đặc biệt quan tâm và tiến hành thường xuyên. Các cơ quan của

Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và các đại biểu Quốc hội đã chú trọng đến công

tác tiếp dân, giải quyết đơn thư khiêu nại, tố cáo. Hàng chục ngàn đơn thư khiếu nại, tố

cáo đã được chuyển đến các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền xử lý và theo dõi, đôn

đốc giải quyết; nhiều đơn thư khiếu nại đã được các cơ quan có thẩm quyền giải quyết

dứt điểm. Đồng thời, Quốc hội cũng tiến hành giám sát tốỉ cao chuyên đề về việc giải

quyết khiếu nại, tố cáo của công dân từ khi Luật Khiếu nại, tố cáo có hiệu lực. Thông

qua đó góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật trong lĩnh vực này...

- Về giám sát hoạt động của các cơ quan tư pháp, ngoài việc giám sát thường

xuyên của ủy ban Pháp luật, tại nhiều kỳ họp, Quốc hội đã tiến hành giám sát tối cao

theo chuyên đề, như giám sát việc chấp hành pháp luật trong thi hành án; giám sát việc

bồi thường thiệt hại cho người bị oan do người có thẩm quyền trong hoạt động tố tụng

hình sự gây ra... Những cuộc giám sát này đã góp phần nâng cao chất lượng hoạt động

tư pháp, bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong lĩnh vực tư pháp.

- Cùng với giám sát tối cao và giám sát của các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn

đại biểu Quốc hội cũng đã tiến hành giám sát tại địa phương mình. Thông qua giám

sát, nhiều vấn đề quan trọng ở địa phương đã được xem xét, giải quyết; nhiều kiến

nghị của Đoàn đại biểu Quốc hội được các cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và xử lý.

- Chất vấn và trả lời chất vấn là một hình thức giám sát thường xuyên tại các kỳ

họp Quốc hội được các đại biểu Quốc hội quan tâm, dư luận xã hội đồng tình ủng hộ.

Năm năm qua, hình thức giám sát này ngày càng được cải tiến, nâng dần chất lượng,

có hiệu quà và hiệu lực hơn. Qua chất vấn và trả lời chất vấn, trách nhiệm và năng lực

của cả người chất vấn và người trả lời chất vấn được nâng lên trước sự quan tâm theo

dõi, đánh giá của Nhân dân và cử tri cả nước.

Từ các kết quả đạt được nói trên, có thể rút ra một số nguyên nhân và bài học chủ

yếu về công tác giám sát sau đây:

Một là, nhờ ngay từ đầu nhiệm kỳ, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội được

ban hành, mà công tác giám sát của Quốc hội tiến hành có cơ sở pháp lý vững chắc, có

bài bản, có chương trình kế hoạch theo các trình tự do luật định. Có sự phối hợp chặt

chẽ giữa các cơ quan, tổ chức, có sự chỉ đạo điều hòa phối hợp kịp thời, sát sao của ủy

7.8 Page 68

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

ban Thường vụ Quốc hội và có sự chủ động từ phía các cơ quan thực hành quyền giám

sát và của các cơ quan là đối tượng giám sát.

Hai là, nhận thức về vị trí và vai trò của giám sát được nâng lên một bước.

Không những Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội - những chủ thể

thực hành quyền giám sát, mà cả những cơ quan, cá nhân thuộc đối tượng giám sát và

đông đảo Nhân dân đều quan tâm, đòi hỏi phải tăng cường và nâng cao hơn nữa hiệu

quả của hoạt động giám sát. Nhờ nhận thức ngày càng đúng đắn đối với hoạt động

giám sát nói chung, hoạt động giám sát của Quốc hội nói riêng mà tổ chức và hoạt

động giám sát của Quốc hội đã có tác dụng tích cực đối đời sống chính trị, kinh tế - xã

hội của đất nước. Nhiều kiến nghị, đề xuất qua giám sát của Quốc hội đã góp phần

thúc đẩy thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, đấu tranh phòng, chống tham nhũng,

tiêu cực trong bộ máy nhà nước.

Bên cạnh những kêt quả nói trên, hoạt động giám sát của Quốc hội cũng còn có

những hạn chế sau đây:

- Nhiều lĩnh vực quan trọng của đời sống kinh tế - xã hội như sử dụng ngân sách

nhà nước, bảo vệ tài nguyên môi trương, an ninh, quốc phòng chưa được giám sát.

Ngay cả những lĩnh vực đã tiến hành giám sát như giám sát việc giải quyết đơn, thư

khiếu nại, tố cáo của công dân, giám sát việc ban hành văn bản pháp quy của các cơ

quan có thẩm quyền vẫn chưa được tiến hành thường xuyên, hiệu quả còn thấp. Một số

cuộc giám sát mới dừng lại ở nghe báo cáo, nắm tình hình, thiếu sự phối hợp chặt chẽ

giữa các cơ quan của Quốc hội với các Đoàn đại biểu Quốc hội và các đại biểu Quốc

hội và Hội đồng nhân dân ở địa phương. Nhiều kiến nghị còn chung chung, thiếu sắc

bén.

Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội cũng còn thiếu các quy định cụ thể phù

hợp với cuộc sống.

Kinh nghiệm và kỹ năng giám sát của một số đại biểu Quốc hội còn hạn chế,

trong khi đó công tác bồi dưỡng, cung cấp thông tin phục vụ cho giám sát chưa đáp

ứng đầy đủ, kịp thời. Công tác tham mưu, giúp việc cho hoạt động giám sát chưa đủ

mạnh.

3. Việc thực hiện chức năng quyết định các vấn đề trọng đại của đất nước

được tiến hành thực chất hơn, góp phần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, giữ vững

ổn định chính trị, củng cố khối đoàn kết thống nhất trong hệ thống chính trị; tạo cơ sở

pháp lý cho việc thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ kinh tế - xã hội, xây dựng bộ

máy nhà nước và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế.

Quốc hội khóa XI đã bầu những người đứng đầu các cơ quan nhà nước và phê

chuẩn việc bổ nhiệm các thành viên Chính phủ tại Kỳ họp thứ nhất và Kỳ họp thứ chín

vừa qua. Việc bầu và phê chuẩn được tiến hành dân chủ, đúng pháp luật với trách

nhiệm cao trước Đảng và Nhân dân.

Nét mới của Quốc hội khóa XI là đã thực hiện quyền quyết định, phân bổ ngân

sách Trung ương và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước hằng năm; quyết định

chủ trương đầu tư các dự án, công trình trọng điểm quốc gia, tạo cơ sở pháp lý để

Chính phủ tổ chức, chỉ đạo và điều hành công việc có hiệu quả hơn.

Cùng với các quyết định về đối nội, Quốc hội cũng đã quyết định các vấn đề

quan trọng về đối ngoại, như: phê chuẩn Hiệp định giữa nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa về phân định lãnh hải, vùng

đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của hai nước trong Vịnh Bắc Bộ; Hiệp ước giữa

nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Vương quốc Campuchia bổ sung Hiệp

ước hoạch định biên giới năm 1985; phê chuẩn Nghị định thư về việc Việt Nam gia

7.9 Page 69

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Những quyết định này tạo cơ sở pháp lý

cho việc thực hiện đường lối đối ngoại và chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế một

cách vững chắc của Đảng và Nhà nưóc ta.

Từ việc thực hiện chức năng quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước

trong nhiệm kỳ Quốc hội vừa qua, có thể rút ra một số nguyên nhân và bài học sau

đây:

Một là, để nâng cao hiệu lực và hiệu quả của các quyết định, việc xem xét các

vấn đề quan trọng của đất nước phải được tiến hành một cách dân chủ, thảo luận công

khai, tranh luận và trao đổi thẳng thắn, vì lợi ích chung của đất nước. Các đại biểu

Quốc hội đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, xem xét cân nhắc nhiều mặt, quyết định

một cách thận trọng, nên nhiều quyết định có chất lượng cao, phù hợp với lòng dân

như quyết định xây dựng Nhà máy Thủy điện Sơn La ở cao trình 215 m.

Hai là, việc xem xét quyết định các vấn đề quan trọng cua đất nước có quan hệ

chặt chẽ với việc thực hiện chức năng giám sát. Nhiệm kỷ Quốc hội vừa qua đã có

nhiều quyết định về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước được tiến hành trong mối

quan hệ chặt chẽ với các hình thức giám sát, từ nghe báo cáo, tranh luận, giám sát

chuyên đề, đến chất vấn và trả lời chất vấn trước khi quyết định. Đồng thời, sau khi

quyết định lại tiến hành giám sát việc tổ chức thực hiện các quyết định đó để đảm bảo

cho các quyết định của mình có hiệu lực, hiệu quả trên thực tế và thẩm tra lại tính

đúng đắn của quyết định.

Có được những chuyển biến trên đây, trước hết là do việc hoàn thiện cơ sơ pháp

lý cho việc thực hiện chức năng quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước. Theo

đó, từ nội dung đến quy trình xem xét, quyết định đều được quy định chặt chẽ, khoa

học và thực tiễn hơn. Năng lực, trình độ và trách nhiệm của các cơ quan có thẩm

quyền thẩm tra của Quốc hội và đại biểu Quốc hội cũng được nâng lên một bước.

Tuy nhiên, so với đòi hỏi của cuộc sống, chất lượng của một số quyết định chưa

cao, hiệu lực thực thi thấp, một số quyết định dài hạn tính dự báo chưa phù hợp với

thực tiễn. Một số quyết định còn mang tính hình thức do thông tin đầu vào phục vụ

cho việc xem xét, thảo luận quyết định còn đơn giản, thiếu các phương án khác nhau

để cân nhắc, lựa chọn, tính độc lập, khả năng phân tích, hoạch định, thẩm định xây

dựng chính sách của đại biểu Quốc hội cũng còn hạn chế. Sự phối hợp giữa các cơ

quan của Quốc hội với cơ quan có thẩm quyền trình vấn đề cần quyết định chưa thật

chặt chẽ. Trình độ và chất lượng của nhiều cán bộ chuyên môn trong bộ máy tham

mưu, giúp việc của Quốc hội chưa đáp ứng được yêu cầu.

4. Về hoạt động đối ngoại của Quốc hội

Kết quả nổi bật của các hoạt động đối ngoại song phương là đã củng cố, phát

triển quan hệ với các nước láng giềng, các nước ASEAN và Đông Bắc Á, tạo môi

trường quốc tế thuận lợi cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đẩy mạnh quan

hệ với Hoa Kỳ, Nghị viện châu Âu, nghị viện nhiều nước thuộc Liên minh châu Âu,

làm cho các mối quan hệ này phát triển cả chiều rộng lẫn chiều sâu; phát triển quan hệ

với nghị viện các nước thuộc khu vực châu Phi và các nước Trung, Nam Mỹ; củng cố

và từng bước đẩy mạnh quan hệ truyền thống với các nước Trung Đông Âu.

Về quan hệ đa phương: là thành viên của nhiều tổ chức liên nghị viện, Quốc hội

Việt Nam không chỉ tham gia đóng góp tích cực vào hoạt động của các diễn đàn, mà

còn chủ động để xuất các sáng kiến, đưa ra những khuyến nghị mang tính xây dựng

nhằm thúc đẩy sự hợp tác có hiệu quả của các tổ chức này. Trong nhiệm kỳ qua, Quốc

hội đã chủ trì tổ chức thành công nhiều hội nghị quan trọng tại Việt Nam như: Đại hội

đồng AIPO lần thứ 23 tại Hà Nội, Hội nghị đối tác Nghị viện Á - Âu (ASEP-3) lần thứ

7.10 Page 70

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

3 tại Huế, Hội nghị Ban Chấp hành liên minh nghị viện cộng đồng Pháp ngữ (APF) tại

Huế, Hội nghị lần thứ 13 Diễn đàn Nghị viện châu Á - Thái Bình Dương (APPF-13)

tại Quảng Ninh... Việc tổ chức thành công các Hội nghị này đánh dấu sự trưởng thành

vượt bậc của ngoại giao nghị viện Việt Nam, góp phần thiết thực vào tiến trình hội

nhập khu vực và quốc tế.

Ngoài ra, bằng con đường ngoại giao nghị viện, Quốc hội nước ta đã có dịp trực

tiếp tham gia đối thoại trên nhiều vấn đề nhạy cam, phức tạp, liên quan đến dân chủ,

nhân quyền, dân tộc, tôn giáo... làm cho bạn bè quốc tế hiểu biết quan điểm đúng đắn

của chúng ta. Công tác tuyên truyền đối ngoại cũng được đẩy mạnh, góp phần vào việc

thông tin quảng bá hình ảnh Việt Nam với bạn bè quốc tế. Hoạt động ngoại giao nghị

viện cũng đã phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế, tích cực vận động các đối tác kết

thúc đàm phán song phương, hoàn tất các vòng đàm phán đa phương để Việt Nam gia

nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Tuy nhiên hoạt động đốỉ ngoại của Quốc hội cũng còn một số hạn chế như việc

chỉ đạo, điều hòa, phối hợp và cung cấp thông tin chưa tốt dẫn đến trùng lắp, nhiều

đoàn nghiên cứu cùng một vấn đề tại cùng một nước, chất lượng nghiên cứu của một

số đoàn còn thấp.

II. Về kết quả đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội

1. Về tổ chức

So với nhiệm kỳ Quốc hội trước, số lượng đại biểu tăng lên 498 người, trong đó

có gần 25% là đại biểu hoạt động chuyên trách, tạo điều kiện cho tổ chức và hoạt động

của Hội đồng Dân tộc, các ủy ban và các Đoàn đại biểu Quốc hội nâng cao được chất

lượng và hiệu quả hoạt động và mặt khác cũng hỗ trợ đắc lực cho hoạt động của Quốc

hội tại các kỳ họp. Quốc hội khóa XI có cơ cấu đại biểu tương đối hợp lý giữa các

ngành, các giới, dân tộc; giữa đại biểu công tác ở trung ương và đại biểu hoạt động ở

địa phương. Chất lượng đại biểu cũng được nâng lên một bước, số đại biểu Quốc hội

có năng lực, trình độ chuyên môn sâu, có phẩm chất và bản lĩnh hoạt động đại biểu

cũng tăng thêm.

Nhiều đại biểu Quốc hội có ý thức tự học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ, năng

lực và trách nhiệm trước Nhân dân, gắn bó với Nhân dân, nắm bắt các vấn đề thực tiễn

ở địa phương và trong cả nước để chủ động đề xuất ý kiến, tham gia tranh luận, phản

biện trong việc thực hiện nhiệm vụ. Số đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách đã

có nhiều đóng góp trong các hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và

Đoàn đại biểu Quốc hội.

Tổ chức bộ máy các cơ quan của Quốc hội cũng có những đổi mới. Ủy ban

Thường vụ Quốc hội đã thành lập 3 ban tham mưu giúp việc. Đó là Ban Công tác lập

pháp, Ban Dân nguyện và Ban Công tác đại biểu. Nhờ có các Ban này mà sự chỉ đạo,

điều hòa, phối hợp các hoạt động của ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với Hội đồng

Dân tộc và các ủy ban của Quốc hội, hướng dẫn và đảm bảo điều kiện hoạt động của

các địa biểu Quốc hội tốt hơn. Đối với Hội đồng dân tộc và các Uỷ ban của Quốc hội,

nhờ có số đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tăng lên, hợp thành bộ phận

Thường trực gồm nhiều thành viên hơn đã góp phân nâng cao chất lượng các hoạt

động của mình. Ngoài bộ phận Thường trực, các thành viên của Hội đồng Dân tộc và

các ủy ban hoạt động kiêm nhiệm là những đại biểu có trình độ, am hiểu tương đối sâu

về các lĩnh vực chuyên môn, có kinh nghiệm công tác nên đã có những đóng góp tích

cực.

Tại các Đoàn đại biểu Quốc hội cũng đã có đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên

trách làm việc. Thông qua đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách ở địa phương và

8 Pages 71-80

▲back to top

8.1 Page 71

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Đoàn đại biểu Quốc hội mà hoạt động của các đại biểu Quốc hội khác có điều kiện

phát huy, mở rộng quan hệ với cử tri, hỗ trợ bổ sung cho nhau trong việc thực hiện

nhiệm vụ đại biểu.

Từ những kết quả đổi mới về tổ chức nói trên, có thể rút ra một số nhận xét và

bài học kinh nghiệm sau đây:

Một là, thực tiễn tổ chức và hoạt động của Quốc hội trong nhiệm kỳ qua khẳng

định sự cần thiết tăng thêm số lượng đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, đồng

thời, giảm bớt một số đại biểu Quốc hội kiêm nhiệm giữ các cương vị chủ chốt trong

các cơ quan hành pháp để tập trung vào công tác quàn lý nhà nước. Tính chuyên

nghiệp, chuyên sâu, kỹ năng hoạt động của đại biểu Quốc hội cũng cần được nâng cao

hơn. Vừa qua trình độ chuyên môn và khả năng tổ chức thực hiện công việc của từng

đại biểu còn chênh lệch nhau và bị hạn chế bởi thời gian, cương vị công tác; trong khi

đó, nhiệm vụ của đại biểu Quốc hội nói chung, của đại biểu Quốc hội hoạt động

chuyên trách nói riêng chưa được quy định cụ thể. Việc tăng thêm số lượng đại biểu

Quốc hội chuyên trách là cần thiết, nhưng vấn đề quan trọng hơn là ở chất lượng hoạt

động của đại biểu hoạt động chuyên trách. Nếu chỉ số lượng đông, nhưng chất lượng

hoạt động không cao, không tạo được sự chuyển biến rõ rệt về hiệu quả và chất lượng

hoạt động của Quốc hội, thì việc tăng thêm số lượng chỉ làm nặng nề thêm về tổ chức.

Vì thế, cần có sự tính toán để tăng thêm số đại biểu hoạt động chuyên trách một cách

hợp lý, vừa đảm bảo tổ chức bộ máy phù hợp với điều kiện, khả năng kinh tế- xã hội

và vừa phù hợp với đòi hỏi nâng cao thêm một bước chất lượng và hiệu quả hoạt động

của Quốc hội khóa mới. Đồng thời, giải quyết tốt hơn cơ cấu và tiêu chuẩn đại biểu

Quốc hội để tạo sự chuyển biến về chất lượng đại biểu Quốc hội trong nhiệm kỳ tới.

Hai là, thực tiễn tổ chức và hoạt động của Quốc hội các khóa nói chung và khóa

XI nói riêng chỉ ra rằng, so với nhiệm vụ và quyền hạn mà Hiến pháp và luật quy định

thì về tổ chức bộ máy cúa Quốc hội nhìn chung chưa đáp ứng một cách đầy đủ. Nhiệm

vụ, quyền hạn được Hiến pháp và luật giao cho Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội

rất nặng, khối lượng công việc được quy định nhiều, quá tải so với bộ máy hiện có. Vì

vậy, phải tiếp tục kiện toàn, đổi mới các cơ quan của Quốc hội để tạo điều kiện cho

Quốc hội khóa mới đảm đương ngày càng đầy đủ hơn nhiệm vụ và quyền hạn được

giao.

Ba là, 5 năm qua, bộ máy tham mưu giúp việc của Quốc hội và các cơ quan của

Quốc hội cũng đã có bước trưởng thành cả về chất lượng và số lượng, góp phần tích

cực vào thành tựu chung của Quốc hội. Tuy nhiên, so với yêu cầu, đội ngũ cán bộ,

nhân viên làm việc tại các cơ quan tham mưu giúp việc của Quốc hội và các Đoàn đại

biểu Quốc hội còn thiếu và yếu, nhất là thiếu các chuyên gia giỏi trong các lĩnh vực về

kỹ thuật lập pháp, vì ngân sách và hoạch định chính sách công... Mô hình tổ chức bộ

máy tham mưu giúp việc cũng cần phải được xác định rõ ràng hơn về chức năng,

nhiệm vụ và mối quan hệ phối hợp trong tổ chức và hoạt động. Càng ngày vai trò của

các cơ quan tham mưu giúp việc cho Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu

Quốc hội càng được tăng cường. Vì vậy, tiếp tục củng cố và tăng cường chất lượng

của bộ máy tham mưu giúp việc của Quốc hội là yêu cầu rất cấp bách.

2. Về phương thức hoạt động của Quốc hội

Trong nhiệm kỳ qua, Quốc hội đã tiến hành đổi mới quy trình lập pháp, quy trình

giám sát và quy trình quyết định các công trình trọng điểm quốc gia. Nhờ đó đã góp

phần thực hiện các chức năng của Quốc hội đạt được những kết quả như nói ở phần

trên.

8.2 Page 72

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Điểm nổi bật trong phương thức hoạt động của Quốc hội nhiệm kỳ khóa XI là

các kỳ họp Quốc hội được tiến hành theo đúng quy đinh của pháp luật, cách thức tiến

hành kỳ họp, thường xuyên được cải tiến, làm cho kỳ họp ngày càng sôi nổi, dân chủ,

được Nhân dân và cử tri hoan nghênh. Từ việc xem tét, cho ý kiến và thông qua các dự

án luật, quyết định các vấn đề về kinh tế - xã hội, tổ chức bộ máy nhân sự cấp cao, cho

đến quyết định các công trình, dự án quan trọng quốc gia, giám sát tối cao và chất vấn,

trả lời chất vấn đều được Quốc hội tiến hành xem xét theo đúng quy trình, thảo luận,

dân chủ, công khai. Công tác chuẩn bị cho các kỳ họp Quốc hội được chú trọng cải

tiến, bảo đảm hợp lý, dân chủ ,phát huy được nhiều nhất trí tuệ của các đại biểu Quốc

hội, nhưng tiết kiệm được thời gian và công sức.

Phương thức hoạt động của đại biểu Quốc hội cũng được đổi mới và hoàn thiện.

Theo quy chế hoạt động, trước và sau mỗi kỳ họp Quốc hội, các đại biểu Quốc hội đều

có các cuộc tiếp xúc cử tri. Phương thức tiếp xúc đang từng bước được đổi mới, làm

cho quan hệ giữa đại biểu Quốc hội với cử tri gắn bó và có trách nhiệm hơn.

Quan hệ giữa Quốc hội với các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị không

ngừng được đổi mới, bảo đảm vừa phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng cầm quyền, vừa

đề cao vị trí của Quốc hội, tăng cường quan hệ cộng tác phối hợp giữa Quốc hội với

các cơ quan nhà nước có thẩm quyền như Chủ tịch nước, Chính phủ, Tòa án nhân dân

tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, cũng như với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và

các tổ chức thành viên. Các mối quan hệ đó không những được củng cố bằng các quy

định pháp luật mà còn được cụ thể hơn bằng các quy chế công tác cụ thể, làm cho việc

thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mỗi cơ quan đạt hiệu quả cao hơn.

III- Phát huy kết quả đạt được, khắc phục những tồn tại, yếu kém, tiếp tục

phấn đấu xây dựng một quốc hội thực sự vững mạnh, hoạt động ngày càng có

hiệu quả

1. Quốc hội khóa XI đã đạt được những kết quả tốt đẹp trên nhiều lĩnh vực từ lập

pháp, giám sát tối cao, quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước đến các hoạt

động đối ngoại và đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động. Đạt được kết quả đó,

trước hết là do có sự lãnh đạo và đường lối đổi mới đúng dắn của Đảng; tạo điều kiện

thuận lợi cho Quốc hội tự đổi mới mình. Kết quả đó còn bắt nguồn từ các đòi hỏi của

Nhân dân, của cử tri và của xã hội đối với việc phát huy vai trò của dân chủ, đặc biệt là

dân chủ đại diện trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật, trong giám sát nhằm đẩy lùi

các tiêu cực, tham nhũng và trong việc quyết định những vấn đề quốc kế dân sinh, phát

triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đó còn là kết quả của sự kế thừa và phát huy những

thành quả của công cuộc đổi mới nói chung và của các khóa Quốc hội trước đó nói

riêng; là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ của Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

và các cơ quan hữu quan; sự ủng hộ và khích lệ đầy tâm huyết của đồng bào ta ở trong

nước và ở nước ngoài. Đồng thời, đó là kết quả của sự nỗ lực phấn đấu không ngừng

của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và mỗi đại biểu Quốc hội.

Tuy nhiên, so với yêu cầu và mong muốn, Quốc hội vẫn chưa thực sự trở thành

một thiết chế đủ mạnh để hoàn thành được đầy đủ nhiệm vụ và quyền hạn theo quy

định của Hiến pháp và pháp luật với chất lượng và hiệu quả cao hơn. Hoạt động lập

pháp chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của cuộc sống cả về chất lượng và số lượng. Hiệu

lực, hiệu quả giám sát còn thấp; quyết định những vấn đề quan trọng của đất nưóc chất

lượng chưa cao. Sở dĩ còn những hạn chế, tồn tại đó là do nhận thức chưa theo kịp đòi

hỏi của cuộc sống, chưa thấy hết vai trò quan trọng của pháp luật như “một sức mạnh

vật chất” của xã hội nêu chậm đổi mới và tăng cường về tổ chức và cán bộ chăm lo

công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật; chưa thấy hết vai trò to lớn của giám sát

8.3 Page 73

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

trong điều kiện một Đảng cầm quyền; còn nể nang, né tránh và ỷ lại trong phương thức

hoạt động- bộ máy của Quốc hội chưa được tổ chức tương xứng với nhiệm vụ, quyền

hạn được giao; các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội chưa thực sự trở thành

những trụ cột chính trong tổ chức và hoạt động của Quốc hội.

2. Trước những yêu cầu mới của công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước nói

chung, yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt

Nam nói riêng, định hướng tổng thể việc tổ chức và hoạt động của Quốc hội trong thời

gian tới là: tiếp tục xây dựng một Quốc hội mạnh, thực thi đầy đủ nhiệm vụ và quyền

hạn về lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước;

xứng đáng với vai trò và vị trí là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan

quyền lực cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Để thực hiện định hướng đó cần tập trung vào một số nhiệm vụ chủ yếu sau đây:

Một là, thực tiễn tổ chức của Quốc hội trong nhiều năm qua cho phép khẳng

định, chất lượng và hiệu quả thực hiện các chức năng của Quốc hội phụ thuộc phần

lớn vào hai trụ cột chính là các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội. Vì vậy, để

tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của Quốc hội trong nhiệm kỳ tới

phải đặc biệt coi trọng việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng Dân tộc và các

Ủy ban cua Quốc hội, chuyển trọng tâm hoạt động vào các cơ quan này. ở đó các công

việc trước khi đưa trình Quốc hội phải được bàn bạc một cách kỹ lưỡng, xem xét tập

thể quyết định theo đa số. Cần thành lập thêm một số ủy ban của Quốc hội để tạo điều

kiện cho các ủy ban chuyên môn hóa hoạt động của mình theo hướng chuyên sâu về

các lĩnh vực như lập pháp, tư pháp, tài chính, ngân sách Đồng thời tiếp tục nâng cao

vai trò của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Với tư cách là cơ quan thường trực của Quốc

hội giữa hai kỳ họp, ủy ban Thường vụ có nhiệm vụ chỉ đạo, điều hòa, phối hợp hoạt

động của các cơ quan của Quốc hội; tiếp tục nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội

hoạt động chuyên trách, có trình độ chuyên sâu, có trách nhiệm và bản lĩnh, có kỹ

năng hoạt động đại biểu.

Hai là, dân chủ hóa các hoạt động của Quốc hội là nhân tố cực kỳ quan trọng để

nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của Quốc hội, làm cho Quốc hội mạnh và

thực quyền. Vì vậy, phải tiếp tục tạo mọi điều kiện để các kỳ họp của Quốc hội diễn ra

thật sự dân chủ, đúng pháp luật, cung cấp thông tin đầy đủ, đa dạng, nhiều chiều cho

đại biểu Quốc hội; tăng cường tranh luận, phản biện trong việc xem xét, quyết định

các vấn đề ở nghị trường. Thu hút đông đảo Nhân dân tham gia các hoạt động của

Quốc hội, tăng cường mối quan hệ gắn bó và trách nhiệm lẫn nhau giữa đại biểu Quốc

hội và cử tri...

Ba là, Quốc hội khóa XI cũng như Quốc hội các khóa sắp tới đã và còn đứng

trước đòi hỏi phải nhanh chóng xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật tốt về chất

lượng, đầy đủ, đồng bộ về số lượng, đáp ứng kịp thời các nhu cầu điều chỉnh các quan

hệ kinh tế - xã hội trong điều kiện mở cửa, hội nhập và xây dựng Nhà nước pháp

quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân. Để làm được việc đó, phải nhanh

chóng tăng cường năng lực lập pháp của Quốc hội; phải định hướng chính sách Pháp

luật rõ ràng và cụ thể trước khi soạn thảo dự án luật; đồng thời phải đổi mới quy trình

lập pháp theo hướng thật sự khoa học, chặt chẽ, hợp lý, đề cao trách nhiệm của các chủ

thể soạn thảo.

Bốn là, giám sát tối cao hoạt động của bộ máy nhà nưóc ngày càng có vai trò

quan trọng trong đời sống nhà nước. Thực tiễn chỉ ra rằng, cơ sở pháp lý càng hoàn

thiện, càng đầy đủ thì hoạt động giám sát càng có hiệu lực và hiệu quả. Vì vậy một

mặt tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động giám sát mà trước hết là tiến hành

8.4 Page 74

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

sửa đổi, bổ sung Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội sao cho các quy định pháp lý

cụ thể, thủ tục tiến hành rõ ràng, minh bạch hơn. Luật Hoạt động giám sát của Quốc

hội sửa đổi cần xác định rõ phạm vi, nội dung, cơ chế giám sát của Quốc hội, các ủy

ban của Quốc hội. Trong tổ chức thực hiện hoạt động giám sát, khắc phục tình trạng

chỉ giám sát chiều rộng mà thiếu chiều sâu, tập trung nhiều hơn cho giám sát chuyên

đề, nhất là giám sát việc sử dụng ngân sách nhà nước; giám sát các văn bản quy phạm

pháp luật của Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Năm là, đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội gắn bó mật thiết với đổi mới

hệ thống chính trị vừa phải bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng vừa không ngừng phát huy

vai trò của Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối

cao, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên khác trong hệ thống chính

trị; tăng cường sự phối họp nhịp nhàng và đồng bộ giữa các tổ chức trong hệ thống

chính trị dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng.

23. Nguyễn Phú Trọng. Quốc hội ta đang trên đà đổi mới5 / Nguyễn Phú Trọng //

Quốc hội trong tiến trình đổi mới đáp ứng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam /. - H. : Chính trị quốc gia Sự thật,

2024. - tr. 285-293.

Trước thềm xuân Mậu Tý 2008, khi đặt vấn đề xin phỏng vấn Chủ tịch Quốc hội

để làm bài cho số Báo Tết, tôi được trả lời: “Những thành tựu, hạn chế trong hoạt động

của Quốc hội thì tại các cuộc họp trong năm mình đã nói cả rồi, bây giờ nói nữa, e sẽ

chỉ là nhắc lại”. Thế rồi sau hai, ba lần đề nghị cuối cùng, chúng tôi đã được Chủ tịch

Quốc hội dành cho một cuộc trò chuyện thân mật. Trong không khí cởi mở, chân thành

tình, Chủ tịch Quốc hội đã trải lòng. Không chỉ bó hẹp trong phạm vi ba chức năng cơ

bản của Quốc hội, câu chuyện của người đứng đầu cơ quan lập pháp, Chủ tịch Quốc

hội Nguyễn Phú Trọng với chúng tôi, còn nói về những chuyện đời thường, những

chuyến công tác đến những vùng, miền khó khăn của đất nước… Dưới đây là lượt ghi

mấy ý kiến của Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng.

Đổi mới phải mạnh mẽ nhưng không thể vội vàng...

Năm 2007 là năm chuyển giao giữa hai nhiệm kỳ Quốc hội khóa XI và khóa XII.

Hai tiếng chuyển giao nghe có vẻ đơn giản nhưng thực tế chứa đựng trong đó khá

nhiều vấn đề. Hơn 2/3 số đại biểu Quốc hội khóa XI không tái cử; 10/13 Ủy viên ủy

ban Thường vụ Quốc hội nghỉ công tác, trong đó có nhiều đồng chí “lão làng” - như

anh Yểu, chị Hoài Thu, chị Tầm Đan, anh Vũ Mão, anh Khiển... những người mang

trong mình bao nhiêu kiến thức và kinh nghiệm hoạt động của cơ quan dân cử. Trong

khi đó, Quốc hội đứng trước yêu cầu phải tiếp tục đổi mới - đổi mới cả tổ chức và

phương thức hoạt động. Nhiều vấn đề Quốc hội, ủy ban Thường vụ Quốc hội phải

quyết định, khá phức tạp và nhạy cảm. Phải làm sao kế thừa và phát huy những kết

quả đã có. Làm sao chuẩn bị và tiến hành cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XII theo

tinh thần đổi mới đạt được kết quả tốt đẹp. Có người lo không biết Quốc hội khóa mới

có kế thừa được những thành quả của Quốc hội khóa cũ hay không, có bị hụt hẫng

không? Công tác chỉ đạo chuẩn bị cho cuộc bầu cử, cách giới thiệu nhân sự như thế

nào để vừa bảo đảm dân chủ, thực quyền, vừa bầu đúng được những người mình giới

5 Bài đăng trên Báo Người đại biểu nhân dân, số Tết Mậu Tý – 2008.

8.5 Page 75

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

thiệu? Nhưng, cuối cùng, cuộc bầu cử đại biểu Quổc hội khóa XII đã thành công tốt

đẹp. Không phải bầu thêm, bầu lại, không có “sự cố” lớn nào đáng tiếc xảy ra.

Ngay sau cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XII, Ủy ban Thường vụ Quôc hội

đã tập trung khá nhiều công sức và thời gian cho việc chuẩn bị sắp xếp tổ chức, bố trí

nhân sự vào các cơ quan của Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các ủy ban của hội, các Ban

và cơ quan giúp việc của ủy ban Thường vụ Quốc hội; đồng thòi, đã chủ trì phối hợp

với các cơ quan hữu quan chuẩn bị cho kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XII với

nhiệm vụ chủ yếu là quyết đáp những vấn đề quan trọng về nhân sự cấp cao của Nhà

nước. Lúc bắt đầu vào kỳ họp, thú thật, mình cũng thấy hồi hộp và lo lo. Suốt cả tuần

đầu tiên, một mình ngồi trên ghế chủ toạ điều hành không bàn bạc, trao đổi được gì

với ai… Nhưng rồi kết quả bầu và phê chuẩn các chức danh như: Chủ tịch nước, Thủ

tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội; Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; Viện trưởng

Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Phó Thủ tướng Chính phủ, các Phó Chủ tịch Quốc

hội; 22 Bộ trưởng và các thành viên Chính phủ; 18 Uỷ viên Ủy ban Thường vụ Quốc

hội, Chủ tịch Hội đồng dân tộc và Chủ nhiệm các Ủy ban của Quốc hội đều suôn sẻ;

các chức danh chủ chốt đều trúng cử với tỷ lệ phiếu rất cao…

Đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội là yêu cầu khách quan, là công việc

tất yếu phải làm. Nhưng đổi mới không thể vội vàng, mà phải có bước đi chắc chắn.

Và không thể chỉ nghĩ cho trước mắt mà còn nghĩ cho lâu dài, cho những nhiệm kỳ

tiếp sau của Quốc hội. Đây là lý do vì sao Ủy ban thường vụ Quốc hội dành rất nhiều

tâm sức cho công tác tổng kết nhiệm kỳ Quốc hội khóa XI và xác định phương hướng,

nhiệm vụ hoạt động của Quốc hội khóa XII. Làm sao để rút ra những kinh nghiệm một

cách đầy đủ nhất. Phải nói công tác tổng kết đã được triển khai khá bài bản và công

phu suốt từ tháng 10 năm 2006 đến nửa đầu năm 2007, Ủy ban Thường vụ Quốc hội,

Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội cùng vào cuộc để

tổng kết. Các dự thảo, Báo cáo tổng kết được thảo luận, cân nhắc nhiều lần, rút ra bảy

bài học kinh nghiệm. Trong những bài học đó, tôi tâm đắc nhất vẫn là phải biết lắng

nghe, chắt lọc và tôn trọng ý kiến của cử tri và nhân dân, đồng thời cũng phải có chính

kiến để tổ chức tốt công việc.

Quốc hội khóa XII với đặc điểm hơn 2/3 đại biểu Quốc hội là những người lần

đầu tiên tham gia Quốc hội; có người lo không biết chất lượng đại biểu Quốc hội có

bằng khóa trước không?. Tại Kỳ họp thứ nhất, đại biểu Quốc hội chưa có nhiều cơ hội

để thể hiện mình, nhưng đến Kỳ họp thứ hai, khi mà thời gian dành cho việc thảo luận

nhiều hơn, có thể thấy chất lượng đại biểu Quốc hội khóa XII khá cao. Nhiều đại biểu

Quốc hội là người dân tộc thiểu số công tác ở cơ sở phát biểu rất tự tin. Đại biểu Quốc

hội là Chủ tịch Ủy ban nhân dân một số tỉnh, thành phố rất thẳng thắn, chất vấn cả Thủ

tướng, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng. Chưa bao giờ số lượng các đại biểu Quốc hội đăng

ký phát biểu trong các phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà

nước lại đông như thế.

Tại các phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XII các uỷ viên của Uỷ

ban Thường vụ Quốc hội (15/18 đồng chí là mới) phát biểu cũng hết sức thẳng thắn, ý

kiến xuôi, ý kiến ngược, thậm chí là gay gắt, nhưng cuối cùng đều đạt tới sự thống

nhất cao trong các quyết định. Quá trình chuyển giao giữa Uỷ ban Thường vụ Quốc

hội khoá XI và khoá XII đã diễn ra rất tốt đẹp, có sự kế thừa, phát triển và là sự tiếp

nối chân thành, không hề có sự đứt đoạn. Bây giờ nhìn lại, mình cũng thấy vui vui…

Quan trọng vẫn là hiệu quả

Những kết quả bước đầu của Quốc hội khóa XII là đáng ghi nhận. Nhưng dẫu

sao, mong muốn vẫn là Quốc hội phải tiếp tục đổi mới mạnh hơn nữa. Mạnh nhưng

8.6 Page 76

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

phải chắc và hiệu quả, phương pháp, phong cách mỗi người có thể khác nhau, nhưng

đích đi đến là hiệu quả - hiệu quả chính trị, hiệu quả kinh tế. Và tập trung là phát huy

được dân chủ một cách thực chất, giảm bớt tính hình thức trong các hoạt động của

Quốc hội.

Để triển khai các hoạt động của Quốc hội theo hướng này thì công tác lập pháp

phải được tiến hành một cách tích cực, quyết liệt theo hướng xây dựng một hệ thống

pháp luật đồng bộ hơn. Số lượng các dự án luật được xem xét, thông qua nhiều, nhưng

chất lượng phải được bảo đảm, phải sát với thực tế cuộc sống. Phải làm sao để Quốc

hội họp ngắn hơn nhưng xem xét, cho ý kiến và thông qua được nhiều luật với chất

lượng cao hơn và nhanh đi vào cuộc sống. Giám sát phải bảo đảm hiệu quả và đi vào

thực chất hơn. Hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn phải chọn những vấn đề đích

đáng và chỉ đạo triển khai thực hiện đến nơi đến chốn, đem lại kết quả thiết thực. Đối

với việc định những vấn đề quan trọng của đất nước như bầu cử nhân sự, ngân sách, kế

hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm…, để giảm bớt tính hình thức thì phải cung cấp

đầy đủ thông tin, nâng chất lượng các buổi thảo luận. Trong điều kiện hội nhập quốc tế

sâu rộng như hiện nay, Quốc hội cũng cần tiếp tục mở rộng hoạt động ngoại giao nghị

viện.

Đương nhiên, để đáp ứng yêu cầu cải tiến, đổi mới các hoạt động của Quốc hội,

thì các đại biểu Quốc hội cần phải phấn đấu nhiều hơn nữa, kể cả Chủ tịch Quốc hội.

Đi vào những luật chuyên ngành như Luật Hóa chất, Luật Năng lượng nguyên tử... thì

đâu phải ai cũng có hiểu biết sâu về chuyên môn để đóng góp ý kiến. Các vị đại biểu

Quốc hội hoạt động chuyên trách lại càng phải đào sâu, nghiên cứu, am tường lĩnh vực

chuyên môn của mình, thực sự là những chuyên gia xâv dựng luật, pháp lệnh; đồng

thòi, phải có bản lĩnh, dũng khí, nhất là trong lĩnh vực giám sát việc tổ chức thực hiện.

Các đại biểu Quốc hội kiêm nhiệm (Quốc hội không thể không có đại biểu Quốc hội

kiêm nhiệm) cũng cần dành thời gian và đầu tư công sức nhiều hơn cho các hoạt động

của Quốc hội. Thực tế vừa qua cho thấy, việc tiếp tục cải tiến cách thức tiến hành, điều

hành các phiên họp theo hướng phát huy đến mức cao nhất vai trò của từng cá nhân

đại biểu Quốc hội là rất đúng.

Mình cũng là dân, từ trong dân mà ra...

Đi công tác địa phương, hướng về cơ sở, tiếp xúc được nhiều với các tầng lớp

nhân dân luôn là điều mong muốn của tôi. Sau khi được bầu làm Chủ tịch Quốc hội,

tại sao tôi lại chọn Tuyên Quang cho chuyến công tác đầu tiên? Bởi, đây là nơi phát

ngôn của Quốc hội. Hay trong các chuyến công tác năm 2007, tại sao lại là kiểm tra

tình hình thực hiện dự án Đường Hồ Chí Minh. Thủy điện Sơn La, Khí điện đạm Bà

Rịa - Vũng Tàu,...? Bởi, đó là những công trình trọng điểm quốc gia mà Quốc hội biểu

quyết thông qua chủ trương đầu tư. Đi đúng vai của mình, không chồng lấn sang chức

năng của cơ quan khác. Trong các chuyến công tác này, chúng tôi đã thăm được nhiều

nơi, được trò chuyện với nhiều giới đồng bào, như Ba Na, Ê đê ở Kon Tum, Gia Lai,

Đắk Lắk; đồng bào Khmer ở Sóc Trăng, Kiên Giang, đồng bào Mông, Thái, Dao… ở

Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai; đồng bào Chăm ở Ninh Thuận, Bình Thuận… Trong

các chuyến đi này, anh em nói vui rằng mỗi buổi xuống gặp dân tại các xã, phường là

một cuộc “tiếp xúc cử tri đặc biệt”, có người gọi những chuyến đi như thế là “về với

dân”. Tôi thì không hoàn toàn nghĩ thế. Bởi tự thấy mình cũng là dân, từ trong dân mà

ra, không được có ý thức tách biệt hay xa cách với dân. Nguồn vốn sống thực tiễn, ý

kiến từ Nhân dản là nguồn không bao giò cạn. Tình cảm của dân là tình cảm mênh

mông, nó bồi đắp cho mình nhiều lắm. Đi mới biết, mới thấu hiểu. Thực ra, mình cũng

chưa đi dược nhiều. Nhưng điều quan trọng là phải chọn cách đi như thế nào cho thiết

8.7 Page 77

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

thực. Đi để học dân, học thực tiễn, để làm sao chính sách, luật pháp ban hành ra đừng

xa rời cuộc sống. Hiện nay, có những quy định chưa thật sát với thực tiễn nên nó chưa

đi vào cuộc sống, cũng còn những điều chưa hợp lòng dân... Nếu những người làm

chính sách, những nhà lập pháp không nắm được tâm tư, nguyện vọng của dân, không

hiểu biết thực tiễn thì dễ quyết định sai lắm. Khi làm việc với các địa phương không

phải ngẫu nhiên tôi lại nhắc lãnh đạo địa phương phải quan tâm đến những vấn đề dân

sinh bức xúc; phải lo cho bà con, nhất là ở những vùng khó khăn, đồng bào dân tộc

thiểu số. Kinh tế tăng trưởng cao là điều mừng, nhưng cũng phải lo làm sao để bảo

đảm sự tiến bộ và công bằng xã hội, sự phát triển bền vững ngay trong từng bước đi,

từng chính sách phát triển. Đây không đơn thuần là vấn đề xã hội mà đó là lòng dân, là

vấn đề chính trị, là một chủ trương, đường lối lớn của Đảng và Nhà nước ta.

Nhân dịp Xuân Mậu Tý - 2008, tôi muốn nhắn gửi tới cử tri và Nhân dân cả nước

lòng biết ơn chân thành và mong rằng bà con tiếp tục phát huy vai trò làm chủ của

mình trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ đất nước, xây dựng Đảng xây dựng

Nhà nước, cũng như triển khai thực hiện Nghị quyết của Đảng, Quốc hội... Xin chúc

cử tri và Nhân dân một năm mới dồi dào sức khỏe, có nhiều đóng góp mới cho đất

nước nói chung và Quốc hội ta nói riêng.

24. Hoàng Trung Dũng. Đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội

trong xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện

nay / Hoàng Trung Dũng // https://www.tapchicongsan.org.vn. - 2025. - Ngày 24

tháng 9.

Trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Việt Nam, Quốc hội luôn giữ vai trò trung tâm trong thể chế hóa đường lối của Đảng,

bảo đảm phát huy quyền làm chủ của nhân dân và kiến tạo nền tảng pháp lý cho sự

phát triển bền vững của đất nước. Trước yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, hội nhập quốc

tế sâu rộng và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc đổi mới, nâng

cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội là nhiệm vụ cấp thiết, yếu tố quyết

định để phát huy trí tuệ, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và phát huy nền

dân chủ xã hội chủ nghĩa, khẳng định uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

1- Đổi mới và phát triển đất nước, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với sự

nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới. Việc xây dựng và hoàn

thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là chủ trương chiến lược của

Đảng, đòi hỏi tất yếu của sự phát triển đất nước trong giai đoạn mới, như Nghị quyết

số 27NQ/TW, ngày 9-11-2022, của Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII đã khẳng

định(1).

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Quốc hội ta là Quốc hội của toàn dân, được

bầu ra theo luật tuyển cử rất dân chủ: tự do, phổ thông, bỏ phiếu kín ... Vì vậy, Quốc

hội ta là tiêu biểu cho tinh thần đoàn kết của toàn dân, cho chí khí quật cường của dân

tộc, cho quyết tâm độc lập, thống nhất của toàn thể đồng bào ta từ Bắc đến Nam”(2).

Ngày nay với vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà

nước cao nhất, Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, giám sát tối cao đối

với hoạt động của Nhà nước và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Để

xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, Quốc

hội cần tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả, dân

chủ và pháp quyền; kiến tạo nền tảng pháp lý cho toàn bộ hoạt động của hệ thống

8.8 Page 78

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

chính trị và xã hội, đóng vai trò quan trọng trong việc thể chế hóa chủ trương, đường

lối của Đảng thành pháp luật, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, khả thi của hệ thống

pháp luật; không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động lập pháp, giám sát tối

cao, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Việc tiếp tục đổi mới, nâng cao

chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội không chỉ là yêu cầu khách quan của tiến

trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, là trách nhiệm chung của cả

hệ thống chính trị, mà còn là yếu tố then chốt bảo đảm cho sự phát triển bền vững,

thực hiện tốt mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

2- Trong thành tựu chung của đất nước ta qua 40 năm tiến hành công cuộc đổi

mới, có sự đóng góp rất quan trọng của Quốc hội. Quốc hội phát huy rõ vai trò cơ

quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, thực hiện

quyền lập hiến, quyền lập pháp, giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước và

quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Kết quả cụ thể như sau:

Thứ nhất, về hoạt động lập pháp: Hoạt động lập pháp của Quốc hội không ngừng

được đổi mới, nâng cao chất lượng, chủ động, kịp thời thể chế hóa chủ trương của

Đảng, cụ thể hóa Hiến pháp, bám sát yêu cầu của thực tiễn, phản ánh chân thực ý chí,

nguyện vọng của cử tri và nhân dân; đẩy mạnh công tác xây dựng pháp luật, ban hành

nhiều luật, pháp lệnh, nghị quyết quan trọng, tạo hành lang pháp lý đồng bộ và vững

chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc

tế. Các luật được ban hành ngày càng chất lượng, phù hợp với thực tiễn và xu thế phát

triển chung. Hệ thống pháp luật từng bước được hoàn thiện ở hầu hết lĩnh vực trọng

yếu, như về kinh tế có Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Quản

lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Luật Đất đai..., về xã hội có Bộ luật Lao

động, Luật Bảo hiểm xã hội..., về quốc phòng - an ninh có Luật Quốc phòng, Luật An

ninh mạng..., về tư pháp có Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, Luật Tổ chức Viện kiểm

sát nhân dân..., về hành chính, đối ngoại có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật

Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam, Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh,

cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam. Các dự án luật, pháp lệnh được chuẩn bị

công phu, tổ chức lấy ý kiến rộng rãi của chuyên gia, nhà khoa học, cử tri và nhân dân.

Quy trình xây dựng pháp luật được thực hiện ngày càng chặt chẽ, khoa học, bảo đảm

tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, khả thi. Việc rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc ban

hành mới văn bản quy phạm pháp luật được Quốc hội chú trọng, bảo đảm đồng bộ,

thống nhất và minh bạch, qua đó giúp cử tri dễ dàng tiếp cận và giám sát. Nhiều văn

bản quy phạm pháp luật đã được xây dựng, sửa đổi phù hợp thực tiễn Việt Nam, đáp

ứng yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Thứ hai, chất lượng hoạt động giám sát tối cao, chất vấn và trả lời chất vấn tại

các kỳ họp của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực chất, thẳng thắn, tính xây

dựng cao, nhiều vấn đề “nóng”, cử tri quan tâm được đưa ra nghị trường để các thành

viên của Chính phủ, trưởng ngành giải trình và kịp thời đề ra giải pháp thực hiện. Sau

giám sát, các nghị quyết được ban hành với yêu cầu cụ thể, có tính ràng buộc trách

nhiệm cao. Chất lượng các kỳ họp Quốc hội được nâng cao; quy trình làm luật, thảo

luận và biểu quyết dân chủ. Việc tổ chức và điều hành kỳ họp Quốc hội được tổ chức

khoa học, linh hoạt. Các phiên thảo luận tổ và hội trường diễn ra sôi nổi, thẳng thắn,

phát huy cao trí tuệ tập thể. Đại biểu Quốc hội không né tránh các vấn đề khó, phức

tạp, thể hiện chính kiến rõ ràng và tranh luận để làm rõ các vấn đề còn có ý kiến khác

nhau. Làm việc theo chế độ hội nghị và quyết định theo đa số là nguyên tắc hoạt động

của Quốc hội, nhưng những ý kiến khác vẫn được lắng nghe, ghi nhận và cân nhắc

thấu đáo trong quá trình hoàn thiện dự án luật, nghị quyết. Việc biểu quyết bằng hệ

8.9 Page 79

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

thống điện tử bảo đảm tính chính xác, minh bạch, công bố công khai, giúp cử tri giám

sát được hoạt động của đại biểu Quốc hội.

Thứ ba, về quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước: Quốc hội xem xét,

quyết định các vấn đề quan trọng, tạo tiền đề để đất nước vươn mình trong thời gian

tới. Nhằm tháo gỡ kịp thời khó khăn, vướng mắc, tạo đột phá để hoàn thiện hạ tầng,

phát huy tối đa nguồn lực, kiến tạo không gian phát triển mới, Quốc hội đã thảo luận

và thông qua với tỷ lệ tán thành cao các nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đường

sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam và các dự án trọng điểm của quốc gia; điều chỉnh Quy

hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, chủ trương

sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, bỏ cấp huyện, thực hiện mô hình chính quyền địa

phương hai cấp... Quốc hội đã thảo luận, thông qua nhiều cơ chế, chính sách khơi

thông các “điểm nghẽn”, giải quyết kịp thời các vấn đề quốc kế dân sinh, tháo gỡ

nhanh nhất khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, giải

phóng nguồn lực, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân.

Thứ tư, về ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số: Thay đổi lớn trong

phương thức hoạt động của Quốc hội là đẩy mạnh chuyển đổi số, thực hiện vai trò đại

diện của nhân dân trên nền tảng số; đổi mới quy trình nghiệp vụ dựa trên nền tảng dữ

liệu và công nghệ số. Hạ tầng công nghệ thông tin của Văn phòng Quốc hội đã phát

huy hiệu quả phục vụ hoạt động của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ

quan của Quốc hội, các đại biểu Quốc hội. Việc ứng dụng công nghệ thông tin đã đi

vào nền nếp. Các kho thông tin dữ liệu được xây dựng, thường xuyên cập nhật, bổ

sung thông tin, bảo đảm an ninh, an toàn, bảo mật. Hệ thống ứng dụng công nghệ

thông tin được khai thác, sử dụng rộng rãi, hiệu quả, như phần mềm quản lý hồ sơ đại

biểu Quốc hội; phần mềm quản lý hồ sơ cán bộ, công chức; hệ thống quản lý đơn, thư

khiếu nại, tố cáo; hệ thống quản lý công văn; cổng thông tin điện tử Quốc hội; hệ

thống hội nghị truyền hình trực tuyến; trang thông tin trung tâm báo chí; trang thông

tin bồi dưỡng đại biểu dân cử; trang bầu cử đại biểu Quốc hội; trang thông tin điện tử

lấy ý kiến nhân dân; hệ thống thư viện số; ứng dụng cung cấp thông tin cho đại biểu

Quốc hội trên thiết bị di động...

Thứ năm, việc lấy ý kiến nhân dân, đối tượng chịu sự tác động của luật ngày

càng được coi trọng và thực hiện với nhiều hình thức thiết thực. Các dự án luật quan

trọng được đưa ra thảo luận rộng rãi, tiếp thu ý kiến từ chuyên gia, nhà khoa học và

các tầng lớp nhân dân. Dự thảo luật, báo cáo thẩm tra, ý kiến của đại biểu Quốc hội và

tài liệu liên quan được công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng và Cổng

thông tin điện tử của Quốc hội, tạo điều kiện cho người dân và các tổ chức quan tâm

theo dõi, giám sát.

Bên cạnh kết quả đạt được, việc triển khai hoạt động của Quốc hội vẫn còn một

số khó khăn, hạn chế: 1- Trong 3 điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thể chế, hạ tầng và

nhân lực, “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn”. Chất lượng xây dựng, hoàn thiện

pháp luật có mặt chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; một số quy định chưa thực sự đồng

bộ, còn chồng chéo, gây thất thoát, lãng phí nguồn lực; 2- Một số điều luật còn chung

chung, dẫn đến cách diễn giải khác nhau, gây khó khăn cho việc áp dụng và thi hành;

3- Tính dự báo chưa cao, chưa theo kịp sự phát triển nhanh chóng của kinh tế - xã hội

dẫn đến có quy định trong một số văn bản luật vừa ban hành đã không còn phù hợp; 4-

Việc tham vấn ý kiến, tiếp thu, giải trình ý kiến đóng góp, nhất là ý kiến của đối tượng

chịu tác động trực tiếp có khi còn hình thức. Trong quá trình soạn thảo, thẩm định,

thẩm tra, cơ quan liên quan chưa có sự phối hợp chặt chẽ, dẫn đến mâu thuẫn, chồng

chéo hoặc gây khoảng trống pháp lý; 5- Năng lực của một bộ phận cán bộ, công chức

8.10 Page 80

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

chưa đáp ứng yêu cầu; tỷ lệ đại biểu chuyên trách chưa bảo đảm ảnh hưởng đến chất

lượng và hiệu quả của công tác lập pháp, như tính chủ động trong việc nêu ý kiến tại

phiên họp, thời gian dành cho tiếp xúc cử tri; 6- Cơ sở vật chất, kỹ thuật chưa đáp ứng

yêu cầu để triển khai quy định mới, đặc biệt liên quan đến ứng dụng công nghệ thông

tin; 7- Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật chưa thực sự hiệu quả,

người dân, doanh nghiệp và ngay cả một bộ phận cán bộ thi hành công vụ chưa nắm

vững, áp dụng nhuần nhuyễn quy định của luật mới. Điều này dẫn đến việc e ngại khi

áp dụng, thậm chí thực hiện không đầy đủ; 8- Một số cơ quan, địa phương chưa chủ

động, sáng tạo, thiếu quyết liệt trong việc xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai thi

hành luật; 9- Công tác kiểm tra, giám sát thi hành chưa thường xuyên, chưa đủ mạnh,

việc phát hiện và xử lý vướng mắc, bất cập trong quá trình thi hành luật còn chậm.

Hành vi vi phạm pháp luật chưa được xử lý kịp thời... Ngoài ra, sự thay đổi nhanh

chóng của thực tiễn, nhất là trong những năm gần đây là một áp lực đối với quá trình

điều chỉnh của pháp luật.

Những hạn chế nêu trên cần đề ra các giải pháp, không để cản trở phát triển, gây

lãng phí, lỡ thời cơ phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới. Đây là trách nhiệm

của cả hệ thống chính trị, nhưng trọng trách rất lớn thuộc Quốc hội, các cơ quan của

Quốc hội, các đại biểu Quốc hội và của Chính phủ(3). Để khắc phục tình trạng nêu

trên, cần đề ra các giải pháp đồng bộ từ khâu xây dựng chính sách, soạn thảo, thẩm

định, ban hành luật đến tổ chức thi hành, kiểm tra, giám sát việc thi hành pháp luật.

3- Đất nước ta đang chuẩn bị bước vào kỷ nguyên mới, với tinh thần mới, khí thế

mới, niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trước đòi hỏi

cấp thiết, Quốc hội cần chú trọng thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm sau đây:

Một là, tiếp tục quán triệt, thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 9-

11-2022, Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII, về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới; Nghị quyết số 66-

NQ/TW, ngày 30-4-2025, của Bộ Chính trị, về đổi mới công tác xây dựng và thi hành

pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; phát biểu định

hướng của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại Phiên Khai mạc Kỳ họp thứ 8, Quốc hội

khóa XV về đổi mới công tác lập pháp, thực hiện tốt hơn nữa đổi mới tổ chức, hoạt

động của Quốc hội.

Hai là, đổi mới tư duy và cách tiếp cận trong hoạt động lập pháp. Cần chuyển từ

tư duy ban hành pháp luật theo nhiệm kỳ sang tư duy lập pháp dài hạn, ổn định, gắn

với chiến lược phát triển đất nước, hoàn thiện quy trình lập pháp đa chiều, mở rộng đối

tượng tham vấn, lấy ý kiến từ nhiều tầng lớp xã hội trước khi thông qua; đồng thời

nâng cao vai trò phản biện xã hội và góp ý của chuyên gia đối với dự thảo luật.

Ba là, đổi mới phương thức giám sát tối cao, thiết lập cơ chế giám sát liên tục,

chuyên sâu, gia tăng hậu kiểm, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về kết quả giám sát và

thực hiện nghị quyết của Quốc hội; tăng cường giám sát đối với việc thực thi pháp luật

và trách nhiệm người đứng đầu; tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, ổn

định, hiện đại; đổi mới quy trình xây dựng pháp luật thông qua quá trình tăng cường

tham vấn chuyên gia, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và quần chúng nhân dân; tăng

cường tính phản biện và tranh luận tại nghị trường; xây dựng cơ chế giám sát có tính

ràng buộc và hậu kiểm rõ ràng, bảo đảm sau giám sát phải có kiến nghị cụ thể, phân

công trách nhiệm, kiểm tra kết quả thực hiện, tăng cường hình thức giám sát chuyên

đề, giám sát trực tiếp tại địa phương, cơ sở, sử dụng hệ thống dữ liệu điện tử để kiểm

tra hiệu quả việc thực hiện luật và chính sách; phát huy rõ hơn vai trò đại biểu chuyên

trách, tham vấn chuyên gia, nhà khoa học.

9 Pages 81-90

▲back to top

9.1 Page 81

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

Bốn là, đổi mới hoạt động quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; nâng

cao năng lực phân tích, đánh giá, dự báo của các cơ quan giúp việc của Quốc hội; thiết

lập cơ chế đánh giá tác động chính sách trước và sau khi quyết định chủ trương lớn

của đất nước; tăng cường tính minh bạch trong thảo luận, biểu quyết các vấn đề lớn

như ngân sách, đầu tư công, điều ước quốc tế; phát huy vai trò các Ủy ban của Quốc

hội, bảo đảm mỗi vấn đề đưa ra Quốc hội đều được thảo luận, tranh luận và thẩm tra

kỹ lưỡng từ nhiều chiều.

Năm là, nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội, tăng tỷ lệ đại biểu Quốc hội

chuyên trách để bảo đảm chuyên môn hóa cao. Bên cạnh đó cần đào tạo bài bản, cập

nhật kiến thức pháp lý, đối ngoại của Quốc hội, tăng cường bồi dưỡng kiến thức pháp

luật, kỹ năng nghị trường; đặc biệt với đại biểu lần đầu trúng cử, cần có chương trình

tập huấn chuyên sâu; đổi mới công tác tiếp xúc cử tri, tiếp nhận và phản ánh ý kiến cử

tri... nâng cao tính chuyên nghiệp, sâu sắc trong nghiên cứu, xây dựng pháp luật và

giám sát.

Sáu là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động

Quốc hội, như xây dựng và phát triển Quốc hội số, số hóa quy trình lập pháp, giám sát

tối cao, tiếp công dân, tiếp xúc cử tri, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong xây

dựng, giám sát chính sách, tăng cường tương tác với người dân, cử tri thông qua nền

tảng trực tuyến, mạng xã hội, diễn đàn nghị trường mở, đẩy mạnh ứng dụng chuyển

đổi số trong điều hành, lập pháp, giám sát, xây dựng kỳ họp chuyên đề, có cơ chế

thông tin để cử tri giám sát./.

---------------------

(1) Mục tiêu tổng quát của Nghị quyết số 27NQ/TW, ngày 9-11-2022 là: “Hoàn thiện

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân,

do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; có hệ thống pháp luật hoàn thiện, được thực hiện

nghiêm minh, nhất quán; thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ hiệu

quả quyền con người, quyền công dân; quyền lực nhà nước là thống nhất, được phân công

rành mạch, phối hợp chặt chẽ, kiểm soát hiệu quả; nền hành chính, tư pháp chuyên nghiệp,

pháp quyền, hiện đại; bộ máy nhà nước tinh gọn, trong sạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đội

ngũ cán bộ, công chức, viên chức có đủ phẩm chất, năng lực, thực sự chuyên nghiệp, liêm

chính; quản trị quốc gia hiện đại, hiệu quả; đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền

vững, trở thành nước phát triển, có thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa vào năm

2045”

(2) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 10, tr. 464

(3) Xem: “Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên Khai

mạc Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV”, https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/ phat-bieu-

cua-tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-taiphien-khai-mac-ky-hop-thu-8-quoc-hoi-khoa-

xv119241021113227895.htm

25. Nguyễn Phú Trọng. Xây dựng Quốc hội ngày càng vững mạnh, đáp ứng yêu

cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc trong thời kỳ mới6 / Nguyễn Phú Trọng // Quốc

hội trong tiến trình đổi mới đáp ứng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước

pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. - H. : Chính trị quốc gia Sự thật, 2024. -

tr. 371-381.

Ngày 06/01/1946, chỉ sau mấy tháng giành được độc lập, Nhân dân ta dưới sự

lãnh đạo hết sức tài tình và sáng tạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã tiến hành

cuộc Tổng tuyển cử bầu ra Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam. Sự kiện này đã đi

6 Bài đăng trên Tạp chí Quốc phòng toàn dân, tháng 12

9.2 Page 82

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

vào lịch sử nước ta như một mốc son chói lọi, đánh dấu bước phát triển nhảy vọt về

thể chế dân chủ của nước ta, mở ra một thời kỳ phát triển mới của dân tộc.

Trải qua 65 năm gắn bó đồng hành cùng dân tộc, Quốc hội Việt Nam không

ngừng phát huy vai trò, vị trí là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan

quyền lực nhà nước cao nhất, thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn

theo quy định của pháp luật và đã có những đóng góp to lớn, quan trọng vào việc thực

hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội

chủ nghĩa.

Tính đại diện cao nhất của Quốc hội thể hiện ở cơ cấu thành phần đại biểu

Quốc hội đại diện rộng rãi cho các tầng lớp nhân dân; thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn

dựa vào sự tín nhiệm của Nhân dân, do Nhân dân ủy nhiệm và chịu trách nhiệm trước

Nhân dân. Tính quyền lực nhà nước cao nhất của Quốc hội thể hiện ở các chức năng,

nhiệm vụ và quyền hạn cơ bản của Quốc hội, đó là: lập hiến, lập pháp, quyết định

những vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động

của bộ máy nhà nước.

Từ khi ra đời đến nay, Quốc hội nước ta đã thông qua 4 bản Hiến pháp vào các

năm 1946, 1959, 1980 và 1992. Đây là nhùng đạo luật cơ bản của Nhà nước, quy định

các vấn đề quan trọng nhất về quyền lực nhà nước, cách thức tổ chức quyền lực nhà

nước chế độ chính trị, chế độ kinh tế, chế độ văn hóa, xã hội, cơ cấu tổ chức bộ máy

nhà nước, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, bảo vệ Tổ quốc,... Hiến pháp năm

1946 là bản Hiến pháp dân chủ đầu tiên của nước ta trong giai đoạn thực hiện nhiệm

vụ giành độc lập dân tộc và kiến thiết đất nước. Hiến pháp năm 1959 ra đời phục vụ

nhiệm vụ cách mạng nước ta là xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giải

phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Hiến pháp năm 1980 là bản Hiến pháp của thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước. Hiến pháp năm 1992 là cơ sở

pháp lý quan trọng để thực hiện công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong

tình hình mới. Quốc hội đã ban hành hàng trăm đạo luật, phấp lệnh điều chỉnh các

quan hệ xã hội trên tất cả các lĩnh vực tổ chức nhà nước, kinh tế, an ninh, quốc phòng,

văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ…

Cùng với việc ban hành Hiến pháp và pháp luật, Quốc hội đã quyết định các

vấn đề quan trọng của đất nước về đối nội và đối ngoại, nhiệm vụ kinh tế - xã hội,

quốc phòng, an ninh; những nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và họat động của bộ máy

nhà nước về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân, góp phần rất quan trọng tạo

chuyển biến mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực để đất nước ngày càng phát triển. Kinh tế -

xã hội đạt được nhiều thành tựu; bộ máy nhà nước được xây dựng và kiện toàn, từng

bước đáp ứng yêu cầu quản lý xã hội; đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân được

cải thiện; quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội được giữ vững; hoạt động đối

ngoại được mở rộng, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được nâng

cao. Quốc hội cũng đã tăng cường giám sát tối cao đối với hoạt động của bộ máy nhà

nước nhằm đảm bảo hoạt động của Nhà nước đúng pháp luật, góp phần làm cho Hiến

pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của ủy ban Thường vụ

Quốc hội đi vào cuộc sống và được thực thi có hiệu quả trên thực tế.

Những kết quả đạt được từ thực tiễn hoạt động trong 65 năm qua chứng minh

rằng, sự ra đời và phát triển của Quốc hội là nhân tố cực kỳ quan trọng trong việc tạo

lập nền tảng chính trị, pháp lý cho công cuộc kháng chiến – kiến quốc, đấu tranh giải

phóng miền Nam, thống nhất đất nước; phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, xây

dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện, đẩy mạnh

9.3 Page 83

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế vì mục tiêu dân giàu, nước

mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Quốc hội khóa I, khóa Quốc hội đặc biệt, kéo dài 15 năm (từ 1946 đến năm

1960) đã góp phần quan trọng cùng cả nước thực hiện cách mạng giải phóng dân tộc,

từng bước cải cách dân chủ, tiến hành cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân

Pháp, kết thúc thắng lợi bằng chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, vừa khôi phục phát

triển kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, vừa tiếp tục đấu tranh thống nhất

nước nhà. Quốc hội các khóa II, III, IV, V (từ năm 1960 đến năm 1975) hoạt động

trong thời kỳ Nhân dân ta đồng thời thực hiện hai chiến lược cách mạng (xây dựng chủ

nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam) đã có những đóng góp to

lớn vào việc xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật ban đầu của chủ nghĩa xã hội ở miền

Bắc, đẩy mạnh cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn. Sau

ngày miền Nam giải phóng, chúng ta đã tổ chức thành công cuộc Tổng tuyển cử bầu

Quốc hội khóa VI, Quốc hội thống nhất của cả nước. Sự kiện quan trọng này đã mở

đầu cho bước phát triển mới trong quá trình đi lên của đất nước. Từ đây Quốc hội

bước vào xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất để phục vụ nhiệm vụ xây dựng chủ

nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc trên phạm vi cả nước.

Quốc hội các khóa VII, VIII, IX, X, XI, XII đã tiếp tục kế thừa và phát huy

những thành quả, những bài học kinh nghiệm của Quốc hội các khóa trước, có bước

tiến mới rất quan trọng cả về tổ chức và hoạt động, đóng góp to lớn vào thành tựu

chung của đất nước, xứng đáng với sự tin cậy và lòng mong đợi của Nhân dân. Đến

nay, số lượng đại biểu hoạt động chuyên trách đã tăng lên gần 30% trên tổng số đại

biểu Quốc hội. Cơ cấu tổ chức các cơ quan của Quốc hội, ủy ban Thường vụ Quốc hội

được quy định phù hợp hơn. Hoạt động lập pháp ngày càng được đẩy mạnh và có

nhiều tiến bộ cả về chất lượng và số lượng, xây dựng và từng bước hoàn thiện hệ

thống pháp luật phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội, củng cố quốc

phòng, an ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại, bảo đảm thực hiện quyền, nghĩa vụ cơ bản

của công dân. Đồng thời củng cố và hoàn thiện bộ máy nhà nước, góp phần quan trọng

vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thúc đẩy tiến bộ hội nâng cao

đời sống nhân dân, đáp ứng yêu cầu hội nhập khu vực và thế giới.

Hoạt động giám sát được tăng cường, có nhiều cải tiến về quy trình, thủ tục,

cách thức; chất lượng, hiệu lực, hiệu quả được nâng lên. Nội dung giám sát tập trung

vào những vấn đề bức xúc của cuộc sống, nhằm kịp thời phát hiện và có biện pháp

điều chỉnh, bổ sung, phát huy mặt tích cực; chấn chỉnh kịp thời các sai sót, khuyết

điểm, thúc đẩy việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Những đổi mới

trong hoạt động chất vấn tại kỳ họp Quốc hội, phiên họp ủy ban Thường vụ Quốc hội

và thí điểm thực hiện “điều trần” tại Hội đồng Dân tộc, các ủy ban của Quốc hội đã

góp phần làm cho việc thực hiện chức năng này của Quốc hội trở nên sôi nổi, thiết

thực và hiệu quả hơn, được cử tri và Nhân dân đồng tình, đánh giá cao.

Quốc hội cũng đã thực hiện ngày càng thực chất hơn chức năng quyết định các

vấn đề quan trọng của đất nước. Các nghị quyết của Quốc hội về nhiệm vụ phát triển

kinh tế - xã hội 5 năm và hằng năm, chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, dự toán

ngân sách nhà nước và phân bổ ngân sách nhà nước, các công trình quan trọng quốc

gia, chính sách dân tộc, an ninh, quốc phòng, đối ngoại... đã góp phần quan trọng duy

trì sự ổn định và phát triển đất nước.

Những đổi mới cải tiến mà Quốc hội thực hiện trong thời gian gần đây xuất

phát từ đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống, đồng thời thể hiện Quốc hội luôn có ý thức tự

đổi mới để ngày càng hoàn thiện mình. Đó là kết quả tổng thể của đổi mới tư duy lý

9.4 Page 84

▲back to top

Kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026)

luận và thực tiễn của Đảng và Nhà nước ta, trong đó nội dung quan trọng nhất là phát

huy mạnh mẽ hơn nữa nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đầy đủ hơn quyền làm

chủ của Nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Từ quá trình hình thành, phát triển và hoạt động của Quốc hội nước ta 65 năm

qua, nhất là trong 25 năm thực hiện công cuộc đổi mới, chúng ta nhận thấy:

- Sự ra đời và phát triển của Quốc hội là một yêu cầu khách quan phù hợp với

quy luật phát triển của thời đại, đáp ứng nguyện vọng của Nhân dân. Nó là kết quả của

quá trình đấu tranh cách mạng và gắn liền với sự phát triển của đất nước. Trong quá

trình phát triển, Quốc hội ngày càng thể hiện là cơ quan kết hợp chặt chẽ và hài hòa

hình thức dân chủ đại diện và hình thức dân chủ trực tiếp, là hiện thân của sức mạnh

đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong điều kiện đổi mới, hội nhập thì càng cần ra sức phát

triển và không ngừng hoàn thiện chế độ đại diện, làm cho nó thực sự thể hiện bản chất

dân chủ của Nhà nước ta.

- Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố quyết định bảo đảm cho Quốc hội

hoạt động theo đúng định hướng chính tri, vì lợi ích chính đáng của Nhân dân và sự

phát triển lành mạnh của đất nước. Mọi hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của

Quốc hội phải bám sát đường lối đổi mới đúng đắn của Đảng. Đảng lãnh đạo để Quốc

hội thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ theo quy định của Hiến pháp và pháp

luật theo hướng phát huy dân chủ, nâng cao trí tuệ, tạo nên những thành công trong

hoạt động của Quốc hội.

Đồng thời, thể hiện Quốc hội luôn có ý thức tự đổi mới để ngày càng hoàn thiện

mình. Đó là kết quả tổng thể của đổi mới tư duy lý luận và thực tiễn của Đảng và Nhà

nước ta, trong đó nội dung quan trọng nhất là phát huy mạnh mẽ hơn nữa nền dân chủ

xã hội chủ nghĩa, thực hiện đầy đủ hơn quyền làm chủ của Nhân dân dưới sự lãnh đạo

của Đảng.